Η Ζέτα Δούκα στο madamefigaro.gr: "Η απενοχοποίηση της απόλαυσης έρχεται μετά τα 40 ή και 50"

Η δημοφιλής ηθοποιός, παραγωγός του "Vaginahood" και πρόεδρος της ΜΚΟ ΑΝΑΣΑ, μιλά στο madamefigaro.gr για τη ντροπή, το σώμα, την απόλαυση και την ευθύνη του να τοποθετείσαι δημόσια.

Τη γνωρίσαμε ως ηθοποιό, πολύ σύντομα όμως η παρουσία της ταυτίστηκε με την έντονη δημόσια δράση γύρω από ζητήματα που απασχολούν τις γυναίκες και συνήθως αποσιωπώνται, όπως η εικόνα του σώματος, η κλιμακτήριος, η ντροπή. Όμως, όπως εξηγεί η ίδια η Ζέτα Δούκα μόνο ο ανοιχτός διάλογος μπορεί να μας βοηθήσει να ξεπεράσουμε τα ταμπού και τα στερεότυπα και να διεκδικήσουμε την απενοχοποίηση και την απόλαυση.

Είσαι από τα δημόσια πρόσωπα που δεν διστάζουν να μιλάνε ανοιχτά για θέματα που αποτελούν ταμπού για πολλές γυναίκες. Πιστεύεις ότι αυτό βοηθάει αυτό στην αποστιγματοποίηση τέτοιων ζητημάτων; 

ΖΔ: Σαφώς και βοηθάει, γι’ αυτό και το κάνω. Μόνο όταν μιλάμε ουσιαστικά και ανοιχτά για τα "δύσκολα" θέματα, μπορεί να δημιουργηθεί ένας δίαυλος επικοινωνίας και γνώσης  και έως εκ τούτου το πλαίσιο αποστιγματοποιησής τους. Το εκάστοτε στίγμα, η "κοινωνική ντροπή" δηλαδή λόγω κάποιας απόκλισης από αυτό που αποφάσισε η κοινωνία ως "κανονικό", εξαφανίζεται όταν κανονικοποιείται η συζήτηση που φέρνει την σωστή πληροφορία και τη γνώση. Η απορία και η αποστασιοποίηση μόνο το συντηρούν και το διαιωνίζουν. 

Νιώθεις κάποια ευθύνη (ή και βάρος) όταν μιλάς δημόσια για τόσο προσωπικά και ευαίσθητα θέματα; 

ΖΔ: Ω ναι. Πάντοτε το έφερνα αυτό το βάρος και είμαι άνθρωπος που αναγνωρίζω την ευθύνη των πράξεων μου, όποιες κι αν είναι αυτές. Μάλιστα, όσο  μεγαλώνω τόσο μου φεύγει ο αυθορμητισμός που έχω ως στοιχείο του χαρακτήρα μου και προσέχω πολύ τη δημόσια έκφραση και τοποθέτησή μου. Είναι εξαιρετικά σημαντικό για εμάς που έχουμε τη δυνατότητα να φτάσουμε σε αυτιά και μυαλά ανθρώπων που δε μας γνωρίζουν, ιδίως νέων παιδιών,  να είμαστε ενημερωμένοι και πάντοτε να εκφραζόμαστε με σαφήνεια γι’ αυτά που ξέρουμε. Επίσης δεν είναι υποχρεωτικό να εκφέρουμε άποψη επί παντός επιστητού…

Σε λίγες μέρες θα βρεθείς στη Σύρο, στο πλαίσιο του διεθνούς φεστιβάλ για την ψυχική υγεία Syros HealingWaves ΙΙ. Τι ήταν αυτό που ένιωσες οικείο στη θεματολογία του ώστε να δεχτείς να συμμετάσχεις;

ΖΔ: Μου άρεσε τόσο το θέμα του συνεδρίου που ακροβατεί εξαιρετικά ανάμεσα στη φροντίδα της ψυχικής υγείας, στην οποία δραστηριοποιούμαι και ως πρόεδρος της ΜΚΟ ΑΝΑΣΑ, και στην πρακτική εφαρμογή της στην καθημερινότητα και τον τρόπο ζωής και συμπεριφοράς μας. Κυρίως ωστόσο, μου άρεσε ο τρόπος που θα συζητηθεί ο τίτλος. Ζήτησα να μάθω, όπως κάνω σε ό,τι μου προτείνεται, τους συμμετέχοντες και το θέμα των εισηγήσεων τους. Τα βρήκα όλα πανέξυπνα, με απτή χρησιμότητα στην εφαρμογή τους. Θεωρώ ότι θα μάθω πολλά και θα πάρω χρήσιμα tips αυτοβελτίωσης. 

Ο τίτλος της ομιλίας σου στο Syros Healing Waves ΙΙ είναι "Ντροπή vs Απόλαυση". Πώς θα περιέγραφες το βασικό άξονά της. Πού βρίσκεσαι εσύ σήμερα ανάμεσα στα δύο; 

ΖΔ: Η ντροπή είναι ένα κοινωνικό συναίσθημα, κάτι που πηγάζει από την κοινωνία. Δεν γεννιόμαστε με αυτό, ούτε μπορεί βιολογικά να κληρονομηθεί. Είναι όμως από τα πρώτα πράγματα που μαθαίνουμε στη ζωή μας: πώς θα ακολουθούμε τους κανόνες και πώς θα ντρεπόμαστε. Παλεύω λοιπόν κι εγώ, όπως όλοι οι άνθρωποι και κυρίως οι γυναίκες, με αυτήν την επιβεβλημένη ντροπή η οποία κυρίως αφορά την απόλαυση πάσης φύσεως . Ντροπή για το σώμα μας, ντροπή για τα συναισθήματά μας, ντροπή για το γεγονός ότι μεγαλώνουμε ή ακόμη γιατί δεν είμαστε ως "πολυεργαλεία" συνεχώς παρούσες σε κάθε ρόλο που μας επιβάλλεται. Μέσα από κάθε ευκαιρία διαλόγου αλλά και μέσα από την ιδιότητά μου ως ηθοποιού και παραγωγού πλέον του θεατρικού "Vaginahood” που μιλάει για τα γυναικεία ζητήματα, προσπαθώ να απεκδυθώ τα κοινωνικά επιβεβλημένα και να βρω τον ελεύθερο εαυτό μου απαλλαγμένο από κάθε είδους ντροπή. 

Πιστεύεις ότι τα social media έχουν επιδεινώσει τη σχέση των γυναικών και ιδιαίτερα των νέων κοριτσιών με το σώμα τους και την ντροπή για την εικόνα τους; 

ΖΔ: Τα social media σαφώς έχουν συμβάλει σημαντικά. Δεν είναι όμως η αιτία της επιδείνωσης, θεωρώ. Και την εποχή της δικής μου εφηβείας, υπήρχαν τα περιοδικά τα οποία προωθούσαν συγκεκριμένη εικόνα. Σε κάθε εποχή γίνεται αυτό. Το θέμα είναι να μην υπάρχει το πρόσφορο έδαφος όπου θα φυτρώσει ο σπόρος του προβλήματος. Και αυτό το έδαφος κρύβεται  στην αποξένωση των ανθρώπων, τη μοναξιά και την έλλειψη επικοινωνίας. Και στην εποχή μας αυτά έχουν γιγαντωθεί. 

Η ίδια η λέξη "απόλαυση" φαντάζει σχεδόν απαγορευμένη για πολλές γυναίκες. Πώς έμαθες να τη διεκδικείς χωρίς ενοχές; 

ΖΔ: Αυτό έρχεται μαζί με την ηλικία, είναι από τα δώρα της ζωής που σου προσφέρονται όσο μεγαλώνεις. Κάποια στιγμή στη ζωή σου λες "θέλω να ζω όπως ορίζω  εγώ πλέον και όχι όπως μου επιβάλουν άνθρωποι και κοινωνίες που δεν  έχω και σε καμία εκτίμηση κιόλας". Και αρχίζεις να διεκδικείς το χαμένο έδαφος, αυτό στο οποίο θέλεις να βαδίζεις. Χρειάζεται μία ψυχική προετοιμασία χρόνων βεβαίως, αλλά πλέον διεκδικείς την απενοχοποίηση της απόλαυσης σε μεγαλύτερη ηλικία , άνω των 40 ή και 50 ετών .

Ποιο είναι, κατά τη γνώμη σου, το πιο διαδεδομένο στερεότυπο ή ταμπού με το οποίο έχουν μεγαλώσει οι γυναίκες στη χώρα μας και τι πιστεύεις ότι χρειάζεται να γίνει για να καταρριφθεί; 

ΖΔ: Πάνω-κάτω είναι το ίδιο σε όλο τον κόσμο: το "διαίρει και βασίλευε". Μας έχουν μάθει να μη συνασπιζόμαστε, να μην υποστηρίζουμε η μία την άλλη και να νιώθουμε ότι πίσω από κάθε πρόβλημά μας υπάρχει μία γυναίκα που πάντοτε εποφθαλμιά την επιτυχία, τη σχέση μας, τη χαρά μας. Μαθαίνουμε να φυλαγόμαστε από τις άλλες γυναίκες που μας ζηλεύουν και θέλουν το κακό μας και έτσι η πατριαρχία καλά κρατεί. Θεωρώ ότι έχει ξεκινήσει ένας αρκετά εποικοδομητικός διάλογος γύρω από αυτό το στερεότυπο και πολλές γυναίκες έχουμε σταματήσει να το διαιωνίζουμε. Η φωνή μας πρέπει να δυναμώσει κι άλλο και τα χέρια μας να ενωθούν πιο συνειδητά. Και να δούμε με συμπόνια και κατανόηση τα κοινά μας προβλήματα και τους  στόχους ισότητας και αξιοκρατίας που δεν έχουν κατακτηθεί ακόμη. 

Ως δημόσιο πρόσωπο, το σώμα και η εικόνα σου γίνονται συχνά αντικείμενα σχολιασμού. Πώς βιώνεις αυτή την πίεση; 

ΖΔ: Με πολύ χιούμορ και αρκετή καυστικότητα. Απαντάω στα περισσότερα σχόλια που τυχαίνει να λαμβάνω και τις περισσότερες φορές με τρόπο που δεν χωράει δεύτερη κουβέντα. Γενικώς ανοίγω διάλογο όταν θεωρώ ότι υπάρχει λόγος και  προσπαθώ να βάλω τον άλλο στη θέση του καθρέφτη του. Σε κάποιες περιπτώσεις, απλώς αδιαφορώ.