Η Martha Stewart ντύθηκε άστεγη και η έλλειψη στέγης συνάντησε την έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα
Getty/Ideal Images
Με την έκκληση: "Πεινάω, βοηθήστε με" η Stewart πέρασε από το "homemaking" στο "homelessness", παίζοντας με την αντίφαση της γυναίκας που έχτισε την καριέρα της γύρω από το σπίτι.
Η Martha Stewart κρατά ένα χαρτόνι που γράφει "Πεινάω, βοηθήστε με". Φορά σκισμένα ρούχα και μακιγιάζ που μιμείται τη ...'βρομιά'. Η φωτογραφία δημοσιεύτηκε για το Halloween μέσα σε ανάρτηση που προωθούσε τα κεριά της στο QVC. Η γυναίκα που έχτισε μια αυτοκρατορία γύρω από το σπίτι, τη φιλοξενία και την τέχνη της καθημερινής άνεσης είχε επιλέξει να εμφανιστεί ως άστεγη.
Η ανάρτηση διαγράφηκε. Αρχικά, η Stewart δήλωσε ότι ήθελε να ευαισθητοποιήσει το κοινό για την αστεγία και επικαλέστηκε τη φιλανθρωπική της δράση. Στη δεύτερη τοποθέτησή της αναγνώρισε ότι η πρώτη δεν αρκούσε, χαρακτήρισε την επιλογή της αναίσθητη και καθόλου αστεία και ζήτησε συγγνώμη.
Το θέμα όμως προφανώς ξεπερνά τη διαχείριση μιας επικοινωνιακής αποτυχίας, αφού η φωτογραφία κυκλοφόρησε έπειτα από έναν Οκτώβριο κατά τον οποίο η δυνατότητα να παραμείνεις στο σπίτι σου έβγαλε ανθρώπους στους δρόμους της Ευρώπης. Η συζήτηση για την αστεγία συναντά πλέον πολύ περισσότερους από εκείνους που κοιμούνται στον δρόμο. Αφορά εργαζομένους, συνταξιούχους και νέους που αδυνατούν να νοικιάσουν, αντιμετωπίζουν αυξήσεις ή εξαρτώνται από συγγενείς για να στεγαστούν.
Διαβάστε Επίσης
Το σπίτι ως επένδυση και ως τόπος ζωής
Στις 7 Οκτωβρίου πέθανε σε νοσοκομείο της Μαδρίτης η María del Carmen Abascal, γνωστή ως Maricarmen. Ήταν 87 ετών και στις 23 Σεπτεμβρίου είχε απομακρυνθεί με φορείο από το διαμέρισμα όπου ζούσε επί επτά δεκαετίες. Το ακίνητο είχε περάσει σε επενδυτική εταιρεία που επιδίωκε να το νοικιάσει ακριβότερα.
Οι εικόνες της έξωσης προκάλεσαν κινητοποιήσεις στη Μαδρίτη και σε άλλες ισπανικές πόλεις. Διαδηλωτές εγκαταστάθηκαν στην Puerta del Sol, απαιτώντας προστασία των ενοικιαστών και μέτρα για τη στέγαση. Υπό την πίεση των αντιδράσεων επιτεύχθηκε συμφωνία που θα επέτρεπε στη Maricarmen να επιστρέψει. Πέθανε πριν επιστρέψει στο σπίτι της, ενώ η δικηγόρος της δεν δημοσιοποίησε την αιτία θανάτου.
Η υπόθεση δίνει συγκεκριμένο περιεχόμενο σε έναν όρο που συχνά ακούγεται αφηρημένος, τη χρηματιστικοποίηση της κατοικίας. Στην έκθεσή της προς το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ το 2017, η τότε ειδική εισηγήτρια για τη στέγαση Leilani Farha περιέγραφε την αυξανόμενη αντιμετώπιση της κατοικίας ως μέσου επένδυσης και συσσώρευσης πλούτου, με τις ανάγκες των κατοίκων να υποχωρούν μπροστά στην αναμενόμενη απόδοση.
Για τον ενοικιαστή, το διαμέρισμα περιέχει τη διαδρομή προς τη δουλειά, τους γείτονες, την πρόσβαση στον γιατρό, τη δυνατότητα να μεγαλώσει ένα παιδί κοντά στο σχολείο του. Για έναν επενδυτικό ισολογισμό, η ίδια διεύθυνση μπορεί να καταγράφεται ως περιουσιακό στοιχείο με περιθώριο αύξησης εσόδων. Η σύγκρουση αφορά σαφώς το ποια από αυτές τις χρήσεις προστατεύεται όταν δεν μπορούν να συνυπάρξουν.
Οι κινητοποιήσεις έχουν διεύθυνση
Στις 10 Οκτωβρίου χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στη Λισαβόνα και στο Πόρτο για το κόστος ζωής και τις τιμές της κατοικίας. Ένα από τα πλακάτ ζητούσε τη δυνατότητα να φύγει κάποιος από το πατρικό του πριν φτάσει τα πενήντα. Άλλα συνέδεαν ευθέως τον μισθό με την αδυναμία αξιοπρεπούς διαβίωσης. Συμμετέχοντες δήλωναν ότι εμπνεύστηκαν από τις κινητοποιήσεις στην Ισπανία.
Στις 31 Οκτωβρίου, την ημέρα του Halloween, το Associated Press κατέγραφε ξανά οικογένειες με μικρά παιδιά να διαδηλώνουν στο κέντρο της Λισαβόνας για τη στεγαστική κρίση. Την ίδια ημέρα, στη Γαλλία συνεχίζονταν οι διαμαρτυρίες για το κόστος ζωής και την εκπαίδευση. Μπορεί οι αφορμές και τα αιτήματα να διαφέρουν ανά χώρα, αλλά η πίεση στα βασικά έξοδα επανέρχεται στις μαρτυρίες των συμμετεχόντων.
Νομίζω ότι αυτό είναι και το όριο της εύκολης συμβουλής περί καλύτερης διαχείρισης χρημάτων. Η οικονομία στις μικρές αγορές έχει συγκεκριμένες δυνατότητες όταν το μεγαλύτερο σταθερό έξοδο ενός νοικοκυριού αυξάνεται ταχύτερα από το εισόδημά του. Η στέγαση καθορίζει πόσα απομένουν για όλα τα υπόλοιπα, αλλά και αν μπορεί κανείς να αλλάξει εργασία, να αποχωρήσει από μια σχέση ή να ζήσει μόνος του.
Η υπόσχεση που πουλά το lifestyle
Στο "Ways of Seeing", ο John Berger ανέλυε τον τρόπο με τον οποίο η διαφήμιση προτείνει στον θεατή μια μελλοντική, περισσότερο επιθυμητή εκδοχή του εαυτού του. Το προϊόν συνδέεται με μια ζωή στην οποία ο αγοραστής φαντάζεται ότι θα αποκτήσει μεγαλύτερη αναγνώριση, άνεση ή γοητεία.
Αυτή η παρατήρηση ταιριάζει ιδιαίτερα στην αγορά του σπιτιού. Ένα κερί, ένα σερβίτσιο ή ένα λινό τραπεζομάντιλο πωλούνται μαζί με εικόνες ηρεμίας, τάξης και διαθέσιμου χρόνου. Πρόκειται για πραγματικές απολαύσεις, που όμως προϋποθέτουν έναν χώρο στον οποίο μπορείς να επιστρέψεις και αρκετή οικονομική ασφάλεια ώστε να ασχοληθείς με τις λεπτομέρειές του.
Η ανάρτηση της Stewart έφερε στην ίδια εμπορική σύνθεση αυτή την υπόσχεση και την απώλεια της βασικής της προϋπόθεσης.
Διαβάστε Επίσης
Το αμερικανικό όνειρο
Στην αμερικανική κουλτούρα της αυτοδημιούργητης επιτυχίας, η προσωπική διαδρομή μετατρέπεται συχνά σε υπόδειγμα που υποτίθεται ότι μπορούν να ακολουθήσουν όλοι. Η εργασία, η πειθαρχία και η επιμονή παρουσιάζονται ως επαρκής εξήγηση της κοινωνικής ανόδου.
Ο πολιτικός φιλόσοφος Michael Sandel, στην κριτική του για την αξιοκρατία, επισημαίνει τον κίνδυνο αυτής της αφήγησης. Όταν οι επιτυχημένοι αποδίδουν ολόκληρη την επιτυχία τους στον εαυτό τους, ξεχνούν την τύχη, τις ευκαιρίες και τη συμβολή άλλων ανθρώπων. Από την άλλη πλευρά, εκείνοι που δυσκολεύονται καλούνται να αντιμετωπίσουν την οικονομική τους θέση ως προσωπική ετυμηγορία.
Σίγουρα δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι πιστεύει η Stewart για κάθε άνθρωπο που χάνει το σπίτι του. Μπορούμε όμως να εξετάσουμε το πολιτισμικό περιβάλλον μέσα στο οποίο μια τέτοια εικόνα θεωρήθηκε κατάλληλη για δημοσίευση. Η φιλανθρωπία επιτρέπει στον επιτυχημένο να βοηθήσει κάποιον λιγότερο τυχερό. Αλλά η συζήτηση για τα ενοίκια, τους μισθούς και τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας απαιτεί να εξεταστούν και οι κανόνες που κατανέμουν την ασφάλεια και την επισφάλεια.
Ακόμη και η εργασία, άλλωστε, δεν εγγυάται πάντοτε στέγη. Έρευνα του University of Chicago, δημοσιευμένη το 2021, βρήκε ότι περίπου το 53% των ανθρώπων σε δομές αστέγων και το 40% όσων βρίσκονταν εκτός καταλυμάτων είχαν καταγεγραμμένη αμειβόμενη εργασία μέσα στο έτος κατά το οποίο παρατηρήθηκαν σε κατάσταση αστεγίας. Τα ποσοστά μπορεί να μην περιγράφουν σταθερή απασχόληση ή επαρκείς αποδοχές, αλλά καταγράφουν ανθρώπους για τους οποίους η συμμετοχή στην αγορά εργασίας συνυπήρχε με την απουσία κατοικίας.
Στην Πορτογαλία, τα αιτήματα των κινητοποιήσεων περιλαμβάνουν την αντίθεση σε μεταρρύθμιση των μισθώσεων που επιδιώκει να επιταχύνει τις εξώσεις. Στην Ισπανία, οι διαδηλωτές ζητούν προστασία των ενοικιαστών και πρόσβαση σε προσιτή κατοικία. Και στην Puerta del Sol, όταν ανακοινώθηκε ο θάνατος της Maricarmen, οι συγκεντρωμένοι τήρησαν ενός λεπτού σιγή.
