Φωτογραφία: Finos Film
Η Μάρω Κοντού παντρεύτηκε δύο φορές. Χώρισε δύο φορές. Έγινε βουλευτής. Ζωγράφιζε. Δούλευε μετά τα ενενήντα. Και όταν τη ρώτησαν αν θέλει σύντροφο, απάντησε πως είναι καλύτερα μόνη της.
Ο παπάς διαβάζει τον Απόστολο και τα στέφανα αιωρούνται πάνω από τα κεφάλια τους. "Η δε γυνή ίνα φοβήται τον άνδρα". Και boo! η Ελενίτσα πατάει το πόδι του Αντωνάκη. Εκείνος τινάζεται και στρέφεται προς το μέρος της. Εκείνη έχει ήδη ξανακοιτάξει μπροστά, σαν καλή νυφούλα.
Διαβάστε Επίσης
Με τον θάνατο της Μάρως Κοντού, η σκηνή επιστρέφει, μαζί με τόσες άλλες, και η Ελενίτσα περνά στη συλλογική μνήμη ως σύμβολο ανάμεσα στην αντίφαση της γυναικείας αξιοπρέπειας και στο γεγονός ότι αυτή η αξιοπρέπεια εξακολουθούσε – ή μπορεί και να εξακολουθεί ακόμα – να αναγνωρίζεται κοινωνικά κυρίως μέσω του γάμου.
Κι αν αυτό δεν ισχύει σήμερα, τότε γιατί στα οικογενειακά τραπέζια μας ρωτούν ακόμα: "Εσύ πότε θα βρεις ένα καλό παιδί να παντρευτείς;”.
Στα '60s η γυναίκα κέρδιζε αξιοπρέπεια όταν αποκτούσε σύζυγο. Πριν ήταν η αστεφάνωτη. Μετά ήταν "κυρία" Κοκοβίκου. Η βέρα λειτουργούσε κάπως σαν το μπλε τικ της εποχής. Σε αναγνώριζαν επιτέλους, αρκεί να είχες επικυρωθεί από κάποιον άνδρα.
Περίπου 60 χρόνια μετά, οι νόμοι άλλαξαν, τα σπίτια ψήλωσαν και οι ζωές των γυναικών χειραφετήθηκαν. Η ερώτηση όμως πέρασε από γενιά σε γενιά όπως το καλό σερβίτσιο της προίκας μας. Βγαίνει ακόμη στα οικογενειακά τραπέζια, παρότι κανείς δεν παραδέχεται ότι το κρατά. "Εσύ πότε θα βρεις ένα καλό παιδί να παντρευτείς;”. Βεβαίως η ελληνική οικογένεια δεν ζει πια σε ένα σπίτι στην Πλάκα με αυλή και σκάλα και γειτόνισσες στα παράθυρα. Προχώρησε μαζί με την εποχή. Τώρα κάνει τις ίδιες παρεμβατικές ερωτήσεις τρώγοντας sushi σε κουτί από delivery.
Γιατί μπορεί να έχεις δουλειά, σπίτι, φίλους, ταξίδια και κωδικούς για όλες τις streaming πλατφόρμες, όμως κάπου ανάμεσα στο ορεκτικό και στο γλυκό, κάποιος θα αντιμετωπίσει τη ζωή σου σαν πρόχειρο που περιμένει να το καθαρογράψεις. Το "καλό παιδί” άλλωστε παραμένει πιστοποιητικό επιτυχίας για τη γυναίκα. Ο άνδρας που μένει μόνος χρειάζεται ελευθερία και τετραγωνικά. Η γυναίκα που μένει μόνη χρειάζεται εξηγήσεις.
Το καλό παιδί και το καλό κορίτσι
Το "καλό παιδί” είναι μια ολόκληρη κοινωνική κατηγορία. Έχει δουλειά, καλή οικογένεια, σοβαρές προθέσεις και μια κανονικότητα που παρουσιάζεται εύκολα στους συγγενείς. Σπάνια ρωτά κανείς αν εσένα σου κάνει καλό. Αρκεί να είναι αρκετά καλό ώστε να παρουσιαστεί. Κι όταν αυτό συμβεί, μετά έρχεται η επόμενη ερώτηση συνήθως, για το παιδί. Γιατί η κοινωνία μας αγαπά γενικά τις ζωές με καθαρή πλοκή.
Ο Τζαβέλλας συμπυκνώνει αυτή τη γραμμικότητα με θαυμάσια οικονομία. Η επίσημη φωνή ανήκει στην τελετή. Η Ελενίτσα απαντά με το σώμα της, επειδή κανείς δεν της έχει δώσει σειρά να μιλήσει ως τώρα. Το πάτημα του ποδιού είναι μια μικρή, επιτρεπτή αταξία. Η νύφη κερδίζει το αστείο και η τελετή συνεχίζεται. Μπορεί να πατήσει τον γαμπρό, αρκεί μετά να γίνει η κυρία Κοκοβίκου. Προφανώς η ανυπακοή χωρά στο έθιμο όσο η τάξη των πραγμάτων μένει στη θέση της.
Γιατί το καλό κορίτσι δεν γκρινιάζει, δεν διεκδικεί, δεν επιθυμεί και φυσικά σε καμία περίπτωση δεν απαιτεί.
Ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος φαίνεται πως είχε βρει έναν ασφαλή τρόπο να βάζει τη γυναικεία διεκδίκηση στο σαλόνι. Την έντυνε αστεία για να μην τρομάξει κανέναν υπερβολικά.
Είμαστε στο 1965 και η Αθήνα ξηλώνει τις αυλές της με ταχύτητα εγκληματική. Το διαμέρισμα υπόσχεται στη γυναίκα ζεστό νερό και ψυγείο και ασανσέρ και μια πόρτα που κλείνει.
Παρόλα αυτά σήμερα η αυλή επιβιώνει ως τρόπος μέσω της συγγενικής βεβαιότητας ότι η προσωπική ζωή οφείλει να δίνει αναφορά, να έχει χρονοδιάγραμμα, να βιώνεται γραμμικά και να καταλήγει κάπου εγκεκριμένα και γνώριμα. Γιατί μπορεί η γειτόνισσα να έφυγε από το παράθυρο, αλλά το βλέμμα της έμεινε στο τραπέζι, στο κινητό και στην ερώτηση... "εσύ πότε θα βρεις ένα καλό παιδί να παντρευτείς;”.
Διαβάστε Επίσης
Η Ελενίτσα με εκείνο το "σκασμός” που θα θυμόμαστε για πάντα, κράτησε μέσα στην ίδια φράση και την αγάπη και την απαίτηση να μετράς μέσα σε αυτήν.
Από την Ελενίτσα στη Μάρω Κοντού
Η Μάρω Κοντού στα δύο έμεινε ορφανή από πατέρα. Όταν πέρασε στο Εθνικό, η γιαγιά της την είπε πόρνη και της γύρισε την πλάτη. Το κουβαλούσε μέχρι τα τελευταία της. Την αγράμματη Ελενίτσα την έπαιξε απόφοιτη της Φιλοσοφικής, ενώ τέσσερα χρόνια νωρίτερα, ο ίδιος Τζαβέλλας την είχε βάλει Ισμήνη δίπλα στην Ειρήνη Παπά - την αδερφή της Αντιγόνης που λέει "είμαστε γυναίκες, δεν τα βάζουμε με τους άντρες”. Ισμήνη το '61, Ελενίτσα το '65. Ίδιος σκηνοθέτης, ίδιο ερώτημα, άλλη απάντηση.
Τον πρώτο της άντρα, τον διευθυντή φωτογραφίας Αριστείδη Καρύδη Φουκς, τον έπιασε να την απατά. "Το πήρα χαμπάρι και δεν το σήκωσα” είπε χρόνια μετά. Χώρισαν και έμειναν φίλοι. Καμία αυλή δεν χρειάστηκε να τον στριμώξει και κανένα δικαστήριο δεν της επιδίκασε τίποτα. Στα 36 της ένας γιατρός στην Ελβετία τής είπε ότι δεν θα κάνει ποτέ παιδί, κι εκείνη χρόνια αργότερα ανέλαβε πρόεδρος στο κέντρο βρεφών ΜΗΤΕΡΑ. Της είχαν προτείνει καριέρα στο εξωτερικό και είχε πει όχι. Έγινε δημοτική σύμβουλος και βουλευτής. Ζωγράφιζε και υπάρχει έργο της στο Μουσείο Βορρέ. Γύριζε καθημερινή σειρά στα 91 της. Και όταν τη ρώτησαν αν θέλει σύντροφο, είπε πως είναι καλύτερα μόνη της.
Η Μάρω Κοντού έφυγε σήμερα στα 92 της χρόνια. Όμως σε κάθε επόμενη προβολή, κάθε φορά που ο Αντωνάκης θα γυρίζει ενοχλημένος στο σπίτι, η Ελενίτσα θα του λέει με αυτό το γεμάτο αθωότητα ύφος "Σκασμός εσύ, Αντωνάκη μου”.
