Φωτογραφία Photo by Janet Fries/Getty Images/Ideal Images
Η Gloria Steinem, εμβληματική δημοσιογράφος και φεμινίστρια, έφυγε από τη ζωή στα 92 της.
Δημοσιογράφος, συγγραφέας, ακτιβίστρια και συνιδρύτρια του Ms., η Gloria Steinem υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος. Πέθανε στη Νέα Υόρκη σε ηλικία 92 ετών, αφήνοντας πίσω της μια κληρονομιά που ξεπερνά κατά πολύ τις σελίδες ενός περιοδικού.
Η Gloria Steinem πέθανε την Τετάρτη στο σπίτι της στη Νέα Υόρκη, σε ηλικία 92 ετών, όπως ανακοίνωσε το ίδρυμά της μέσω Instagram. Η ανακοίνωση ανέφερε ότι "έφυγε ειρηνικά", περιτριγυρισμένη από ανθρώπους που την αγαπούσαν, χωρίς να δίνει περισσότερες πληροφορίες για την αιτία του θανάτου. Μέχρι το τέλος της ζωής της παρέμεινε ενεργή ως συγγραφέας, ομιλήτρια και οργανώτρια, υπερασπιζόμενη την ισότητα των φύλων και τα δικαιώματα των γυναικών.
Η δημοσιογράφος πριν γίνει σύμβολο
Πριν γίνει μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του δεύτερου κύματος του φεμινισμού, η Steinem ήταν δημοσιογράφος. Το 1968 συμμετείχε στη δημιουργία του New York Magazine, όπου εργάστηκε ως πολιτική αρθρογράφος και feature writer, ενώ έγραφε παράλληλα για εφημερίδες και γυναικεία περιοδικά.
Η δημοσιογραφία υπήρξε για εκείνη όχι απλώς επάγγελμα αλλά εργαλείο έρευνας και παρέμβασης. Ένα από τα πιο γνωστά πρώιμα ρεπορτάζ της ήταν η undercover έρευνα στο Playboy Club, όπου εργάστηκε ως "bunny" προκειμένου να καταγράψει από πρώτο χέρι τις συνθήκες εργασίας των γυναικών. Το ρεπορτάζ την έκανε ευρύτερα γνωστή και έδειξε ήδη τη μέθοδο που θα χαρακτήριζε μεγάλο μέρος της καριέρας της: να μπαίνει μέσα στις ιστορίες που ήθελε να αποκαλύψει.
Η καθοριστική στροφή προς τον φεμινιστικό ακτιβισμό ήρθε όταν, ως δημοσιογράφος του New York Magazine, κάλυψε μια συνάντηση για το δικαίωμα στην άμβλωση. Η εμπειρία αυτή την οδήγησε σε μια ολοένα πιο ενεργή εμπλοκή στο γυναικείο κίνημα.
Το περιοδικό που δεν ήθελε να μιλά μόνο για γυναίκες
Το 1972 η Steinem συνίδρυσε το Ms., ένα περιοδικό που έμελλε να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο ο αμερικανικός Τύπος μιλούσε στις γυναίκες — και κυρίως για τις γυναίκες.
Σε μια εποχή κατά την οποία μεγάλο μέρος του γυναικείου Τύπου περιστρεφόταν γύρω από τη μαγειρική, την ομορφιά, το σπίτι και τις κοινωνικές επιταγές της "καλής νοικοκυράς", το Ms. έβαλε στο κέντρο θέματα όπως η ενδοοικογενειακή βία, η σεξουαλική παρενόχληση, η αναπαραγωγική ελευθερία, η πολιτική συμμετοχή και η ισότητα στην εργασία.
Δεν ήταν απλώς ένα ακόμη γυναικείο περιοδικό. Ήταν ένα περιοδικό που αντιμετώπιζε τις γυναίκες ως πολιτικά και κοινωνικά υποκείμενα, όχι ως καταναλώτριες προϊόντων ομορφιάς και οδηγίες για το νοικοκυριό.
Η ίδια παρέμεινε editor και writer του Ms. για περίπου 15 χρόνια και συνέχισε να έχει ρόλο consulting editor.
Από το περιοδικό στους δρόμους
Η Steinem δεν περιορίστηκε ποτέ στη δημοσιογραφική καταγραφή. Παράλληλα με το Ms., έγινε μία από τις κεντρικές μορφές του αμερικανικού γυναικείου κινήματος.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1970 συμμετείχε στη δημιουργία της Women's Action Alliance, ενώ το 1971 συνδέθηκε με την ίδρυση του National Women's Political Caucus, μιας οργάνωσης που στόχευε στην ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών στην πολιτική. Αργότερα συνίδρυσε και το Women's Media Center, με στόχο την προώθηση πιο ουσιαστικών και ισότιμων αναπαραστάσεων των γυναικών στα media.
Η φωνή της έγινε ιδιαίτερα δυνατή στο ζήτημα της αναπαραγωγικής ελευθερίας. Η Gloria Steinem υποστήριξε τη δικαστική απόφαση Roe v. Wade του 1973, η οποία αναγνώριζε το συνταγματικό δικαίωμα στην άμβλωση στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σχεδόν πέντε δεκαετίες αργότερα, έζησε και την ανατροπή της απόφασης από το Ανώτατο Δικαστήριο το 2022.
Η αντίφαση αυτή συνοψίζει, κατά κάποιον τρόπο, και τη μακρά διάρκεια της δράσης της: η Steinem δεν αντιμετώπισε ποτέ τον φεμινισμό ως μια μάχη που είχε ήδη κερδηθεί.
Αυτό ήταν ίσως ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της παρακαταθήκης της. Η Steinem επέμενε ότι η φεμινιστική επανάσταση δεν ανήκει σε μία συγκεκριμένη γενιά.
Σε κείμενό της στο Ms. είχε γράψει χαρακτηριστικά ότι ο μύθος πως οι γυναίκες της δεκαετίας του '70 "έκαναν ό,τι μπορούσαν" και πως οι νεότερες γυναίκες μπορούσαν πλέον να χαλαρώσουν ήταν ακριβώς αυτό — ένας μύθος. Για εκείνη, η ισότητα δεν ήταν ένα project με ημερομηνία λήξης αλλά μια διαρκής πολιτική και κοινωνική διεκδίκηση.
Και η ίδια συνέχισε να μιλά, να γράφει και να ταξιδεύει για να υπερασπιστεί αυτή την ιδέα πολύ μετά την περίοδο κατά την οποία το όνομά της είχε ήδη γίνει συνώνυμο του αμερικανικού φεμινισμού.
Η εικόνα μιας γυναίκας που έγινε σύμβολο
Υπήρχε, βέβαια, και κάτι ακόμη που έκανε τη Steinem τόσο αναγνωρίσιμη: η ίδια της η εικόνα.
Τα μακριά μαλλιά χωρισμένα στη μέση, τα μεγάλα γυαλιά και η χαρακτηριστική παρουσία της σε πορείες, πανεπιστήμια, συνέδρια και τηλεοπτικά πάνελ δημιούργησαν μια από τις πιο αναγνωρίσιμες φιγούρες του αμερικανικού φεμινισμού. Δεν ήταν όμως απλώς μια εικόνα. Η Steinem αξιοποίησε την αναγνωρισιμότητά της για να μεταφέρει φεμινιστικά ζητήματα από τον ακτιβιστικό χώρο στο mainstream.
Η επιρροή της επεκτάθηκε σε ζητήματα που ξεπερνούσαν την ισότητα ανδρών και γυναικών: από τη φυλετική δικαιοσύνη και τα δικαιώματα των LGBTQ+ ανθρώπων μέχρι την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών.
Η προσωπική της ζωή δεν ακολούθησε το "σωστό" σενάριο
Και η προσωπική της ιστορία είχε τις δικές της ανατροπές. Η Steinem παντρεύτηκε για πρώτη φορά στα 66 της χρόνια, το 2000, τον ακτιβιστή David Bale, πατέρα του ηθοποιού Christian Bale. Ο γάμος τους κράτησε μόλις τρία χρόνια, καθώς ο Bale πέθανε από λέμφωμα στον εγκέφαλο.
Η επιλογή της να παντρευτεί σε μια ηλικία που η κοινωνία σπάνια περίμενε από μια γυναίκα να ξεκινήσει μια "νέα ζωή" αποτέλεσε ακόμη μία από τις στιγμές στις οποίες η Steinem αρνήθηκε να ακολουθήσει ένα προκαθορισμένο χρονοδιάγραμμα.
Η κληρονομιά της
Η Gloria Steinem δεν άφησε πίσω της μόνο άρθρα, βιβλία, ομιλίες και οργανώσεις. Άφησε έναν διαφορετικό τρόπο να αντιλαμβανόμαστε τον ρόλο της γυναίκας στα media.
Σε μια εποχή που η γυναικεία δημοσιογραφία συχνά θεωρούνταν λιγότερο σημαντική από την πολιτική ή την "σοβαρή" δημοσιογραφία, η Steinem απέδειξε ότι τα θέματα των γυναικών δεν είναι εξειδικευμένη υποκατηγορία. Είναι πολιτική. Είναι οικονομία. Είναι κοινωνία. Είναι δικαιοσύνη. Και, τελικά, είναι η ίδια η δημόσια ζωή.
Το Ms. υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία αυτής της αλλαγής, ενώ η Steinem παρέμεινε μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής της ενεργή στη συζήτηση για την ισότητα. Το ίδιο το περιοδικό εξακολουθεί να αναφέρεται σε εκείνη ως cofounder και να δημοσιεύει το έργο της.
Η Gloria Steinem έφυγε στα 92 της, αλλά η ερώτηση που έθεσε η γενιά της "ποιος αποφασίζει τι επιτρέπεται σε μια γυναίκα να είναι, να κάνει και να διεκδικε", μοιάζει συχνά να παραμένει "αναπάντητη" στον άερα.
Διαβάστε Επίσης
