Ένα καλλιτεχνικό ζευγάρι από τον Καναδά δημιούργησε την εμβυθιστική in-situ εγκατάσταση Chronotopia, η οποία απέσπασε το Βραβείο Τέχνης 2026 του ιδρύματος Γ. & Α. Μαμιδάκη.
Τα τελευταία έξι χρόνια, το Ίδρυμα Γ. & Α. Μαμιδάκη έχει δημιουργήσει έναν νέο θεσμό: εκείνον του Βραβείου Τέχνης. Κάθε χρόνο, καλλιτέχνες από διαφορετικά σημεία του πλανήτη – οι φετινές συμμετοχές προσέγγισαν τις 410 στον αριθμό – καταθέτουν τη δική τους εικαστική πρόταση με στόχο να αποσπάσουν την εν λόγω διάκριση και το έργο τους να συμπεριληφθεί στη σημαντική μόνιμη συλλογή του Ιδρύματος στον Άγιο Νικόλαο Κρήτης με πάνω από 70 έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Πριν από μερικές ημέρες, ανακοινώθηκαν οι φετινοί νικητές.
Μετά από την αξιολόγηση των συμμετοχών από ειδική επιτροπή, οι Caitlind r.c. Brown & Wayne Garrett, δύο καλλιτέχνες από τον δυτικό Καναδά, είναι αυτοί που αποσπούν το φετινό Βραβείο Τέχνης του Ιδρύματος για τη Chronotopia, ένα ομολογουμένως εντυπωσιακό έργο – σχόλιο της οπτικής κουλτούρας σήμερα.
Chronotopia, μία ματιά ανάμεσα στο βίωμα και την παρατήρησή του
Πρόκειται για μία τοπο-ειδική εγκατάσταση μεγάλου κλίματος που εμπνέεται από τις σχέσεις μεταξύ της Κρήτης, του νερού, του φωτός, του χώρου και του χρόνου. Όπως μπορεί να διακρίνει κανείς, το έργο αποτελείται από στρώματα οπτικών μυωπικών φακών, τα οποία σχηματίζουν δύο τοξωτά "πανιά" από φως. Μία δυνατότητα να παρατηρήσεις τον κόσμο που αναδύεται όσο ο ήλιος ανατέλλει και δύει μέσα από το πρίσμα των φακών.
Από το εσωτερικό της εγκατάστασης, οι φακοί αποτυπώνουν και εστιάζουν μακρινές εικόνες σε θολωτούς μικρόκοσμους, που μετατοπίζονται με τον άνεμο. Έξω από την εγκατάσταση, το σώμα σου φαίνεται σαν ψηφιδωτό, μία αφηρημένη οντότητα που γίνεται μέρος του. Εδώ, το βλέμμα, ως φιλοσοφική πράξη αναγνώρισης, διαπλέκεται με την οπτική κουλτούρα, αποκαλύπτοντας πώς οι εικόνες και η θέαση διαμορφώνουν την εμπειρία μας και τις σχέσεις μας με τον κόσμο.
Η Chronotopia λειτουργεί ως σχολιασμός της οπτικής κουλτούρας, όπου η συνύπαρξη στοιχείων που σχετίζονται με διαφορετικές εμπειρίες θέασης συγκροτεί ένα πεδίο πολλαπλών οπτικών και κανονικοτήτων, μετατοπίζοντας την ιδέα μιας ενιαίας πραγματικότητας προς μια πιο σύνθετη, συλλογική εμπειρία, η οποία διαμορφώνεται καθώς την παρατηρείς και τη βιώνεις, γεφυρώνοντας αυτό που βλέπουμε με αυτό που πραγματικά υπάρχει.
Ποιοι είναι οι νικητές του Βραβείου Τέχνης 2026
Η συνεργασία ανάμεσα στους Caitlind r.c. Brown και Wayne Garrett δεν είναι καινούρια. Μετρά ήδη 16 χρόνια, με την πρώτη τους εικαστική συνύπαρξη να εντοπίζεται στο 2010. Εκείνο το έτος η Caitlind r.c. Brown αποφοίτησε από το Alberta University of the Arts (2010), ενώ εννέα χρόνια μετά (2019) βραβεύτηκε με το Alumni of Merit Career Award. Μέσα από το έργο της, η καλλιτέχνις δεν επιδιώκει απλά να εκφραστεί, αλλά κάτι σπουδαιότερο: να διεγείρει τη συναισθηματική νοημοσύνη του θεατή μέσα από εμβυθιστικές και συμμετοχικές πρακτικές.
Με τη σειρά του, ο Wayne Patrick Garrett είναι καλλιτέχνης και μουσικός, με πολυεπιστημονικό έργο που περιλαμβάνει επιτόπιες καλλιτεχνικές εγκαταστάσεις, γλυπτική, ήχο και performances. Εκπαιδεύτηκε ως Τεχνικός Μηχανουργίας στο Southern Alberta Institute of Technology και στη τζαζ μουσική στο Mount Royal University. Εισήλθε στον χώρο της σύγχρονης τέχνης μέσω του Arbour Lake Sghool (sic), μιας πειραματικής καλλιτεχνικής συλλογικότητας στο Calgary, όπου γνώρισε την Caitlind Brown, ξεκινώντας την κοινή τους καλλιτεχνική πορεία.
Μία διαδρομή η οποία μετρά ήδη αρκετά χρόνια και αποτυπώνεται μέσα από έργα, τα οποία έχουν παρουσιαστεί σε μουσεία, φεστιβάλ και δημόσιους χώρους στον Καναδά και διεθνώς. Η καλλιτεχνική τους πρακτική εστιάζει στη σχέση σώματος, χώρου και χρόνου, με το τοπίο να λειτουργεί πάντα ως ενεργός συνομιλητής, συν-διαμορφώνοντας τη σύλληψη, την κλίμακα και την εμπειρία του έργου. Τα έργα τους, τα οποία βασίζονται σε μία διεπιστημονική πρακτική που περιλαμβάνει in situ εγκαταστάσεις, γλυπτική, light art, τέχνη στο δημόσιο χώρο και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις, ενεργοποιούν το χώρο και εμπλέκουν τον θεατή, προτείνοντας τρόπους αντίληψης που δίνουν έμφαση στον χρόνο της εμπειρίας και στη συμμετοχή όλων των αισθήσεων.
Οι ίδιοι περιγράφουν τη φιλοσοφία τους καλύτερα από τον καθένα. "Εργαζόμαστε στο ενδιάμεσο μεταξύ των πραγμάτων – φύση και πολιτισμός, ιδιωτικότητα και κοινότητα, φως και σκοτάδι, ήχος και ακρόαση, Εγώ και Εσύ. Τα έργα μας ανταποκρίνονται στο χώρο, επιδιώκοντας τη διεύρυνση της ανθρώπινης εμπειρίας μέσω ριζοσπαστικών πράξεων θέασης, ακρόασης, αίσθησης και ύπαρξης. Πιστεύουμε στην ουτοπική δύναμη της τέχνης να δημιουργεί νέες αντιλήψεις για την καθημερινότητα, να μικραίνει την απόσταση μεταξύ των ανθρώπων και να χτίζει την ανθρώπινη ικανότητά μας για ενσυναίσθηση και διορατικότητα".
Κάτι το οποίο φαίνεται ότι εκτίμησε η Επιτροπή Αξιολόγησης του Βραβείου Τέχνης, η οποία επέλεξε τη Chronotopia για τη συμβολή της, μεταξύ άλλων, στον σύγχρονο καλλιτεχνικό διάλογο, προτείνοντας καινοτόμες μεθοδολογίες και πρακτικές που γεφυρώνουν την εννοιολογική σκέψη με τη βιωματική εμπειρία και ενισχύουν τη διαθεματική προσέγγιση της τέχνης, διευρύνοντας τα όρια μεταξύ εικαστικής πρακτικής, περιβαλλοντικού και κοινωνικού στοχασμού.
Μέχρι σήμερα το Βραβείο Τέχνης έχουν λάβει σημαντικοί σήμερα εκπρόσωποι της σύγχρονης τέχνης: Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος και Γιώργος Ρυμενίδης για το έργο Come with the Wind (2019), Ιλεάνα Αρναούτου και Ισμήνη Κινγκ για το έργο Tender Shell Geophilia (2022), Μάρω Φασουλή για το Nomadic Murals (2023), Αλέξανδρος Λάιος για το Day (2023), Ami Yamasaki για το Whispers travel land whisper to you again (2023), Ειρήνη Μίγα για το Τοπίο σε Κίνηση (2024), Κατερίνα Νάκου για το The Resilient Thread (2024) και Στρατής Ταυλαρίδης για το Long Waves (2024), Δανάη Στράτου για το land art έργο, Virtuous Spiral (2025). Μέχρι τον επόμενο!
