Φωτογραφία: labiennale.org
Με αφορμή τη νέα της ταινία που κάνει πρεμιέρα στη Βενετία, γνωρίζουμε τη Ζακλίν Λέντζου.
Η νέα της ταινία, "Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα", κάνει παγκόσμια πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Βενετίας. Πίσω όμως από αυτή τη σημαντική στιγμή βρίσκεται μια δημιουργός που εδώ και χρόνια χτίζει, με τον δικό της απολύτως προσωπικό τρόπο, μια ξεχωριστή θέση στον σύγχρονο ευρωπαϊκό κινηματογράφο.
Το όνομα της Ζακλίν Λέντζου ίσως να μην είναι ακόμη εξίσου αναγνωρίσιμο στο ευρύ κοινό όσο εκείνο άλλων Ελλήνων δημιουργών του κινηματογράφου. Στον κόσμο των διεθνών φεστιβάλ, ωστόσο, η 37χρονη σκηνοθέτρια αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και αναγνωρίσιμες νέες φωνές του σύγχρονου σινεμά.
Η νέα της ταινία, "Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα" (A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra), κάνει τώρα την παγκόσμια πρεμιέρα της στο τμήμα Orizzonti του 83ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας, επιβεβαιώνοντας μια πορεία που δεν προέκυψε ξαφνικά, αλλά χτίστηκε σταδιακά μέσα από μικρού και μεγάλου μήκους ταινίες που ταξίδεψαν σε μερικά από τα σημαντικότερα φεστιβάλ του κόσμου.
Μια δημιουργός με έναν δικό της κινηματογραφικό κόσμο
Η Ζακλίν Λέντζου γεννήθηκε στην Αθήνα τον Ιούνιο του 1989 και μεγάλωσε ανάμεσα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Από νωρίς, το σινεμά της ξεχώρισε για μια κινηματογραφική γλώσσα που δύσκολα περιγράφεται μέσα από τους συμβατικούς όρους της αφήγησης.
Οι ταινίες της συχνά αναζητούν την ποίηση μέσα στην καθημερινότητα. Την ομορφιά σε στιγμές που, υπό άλλες συνθήκες, θα περνούσαν απαρατήρητες. Ένα βλέμμα, μια σιωπή, ένα σώμα που κινείται στον χώρο, μια απρόσμενη αλλαγή διάθεσης μπορούν να αποκτήσουν στη δική της κινηματογραφική γλώσσα μια σχεδόν ονειρική διάσταση.
Αυτό που χαρακτηρίζει τον κόσμο της είναι ακριβώς αυτή η συνύπαρξη αντιθέσεων: ο ρεαλισμός με το όνειρο, η τρυφερότητα με την αμηχανία, το χιούμορ με τη μελαγχολία και η καθημερινότητα με κάτι σχεδόν μεταφυσικό.
Δεν ενδιαφέρεται τόσο να εξηγήσει τα πάντα στον θεατή, όσο να τον βάλει μέσα σε μια ατμόσφαιρα. Να τον κάνει να αισθανθεί πριν ακόμη καταλάβει.
Από τις Κάννες στο Βερολίνο και τη Βενετία
Η διεθνής αναγνώριση της Ζακλίν Λέντζου ξεκίνησε μέσα από τις ταινίες μικρού μήκους της, οι οποίες βρήκαν γρήγορα τον δρόμο τους στα μεγάλα διεθνή φεστιβάλ.
Το 2016, η "Αλεπού" βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, ενώ το "Έκτορας Μαλό: Η Τελευταία Μέρα της Χρονιάς" απέσπασε το Leica Cine Discovery Award στη Semaine de la Critique του Φεστιβάλ των Καννών το 2018.
Ακολούθησε το "Το Τέλος του Πόνου (Μια Πρόταση)", που το 2020 κέρδισε το Gold Hugo στο Chicago International Film Festival.
Η πιο καθοριστική στιγμή μέχρι τότε στην πορεία της ήρθε το 2021 με την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, "Σελήνη, 66 Ερωτήσεις" (Moon, 66 Questions), η οποία έκανε πρεμιέρα στο τμήμα Encounters του Φεστιβάλ Βερολίνου.
Η ταινία ακολουθούσε τη σχέση μιας νεαρής γυναίκας με τον πατέρα της, καθώς εκείνος επιστρέφει στη ζωή της εξαιτίας ενός σοβαρού προβλήματος υγείας. Μέσα από αυτή την ιστορία, η Λέντζου μίλησε για την οικογένεια, την απόσταση, την αγάπη και τα πράγματα που συχνά μένουν ανείπωτα ανάμεσα στους ανθρώπους.
Η ταινία τιμήθηκε με το Grand Prix στα Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Ρέικιαβικ και της Σεβίλλης και καθιέρωσε ακόμη περισσότερο τη σκηνοθέτρια ως μια δημιουργό που αξίζει να παρακολουθήσει κανείς.
Γιατί η Ζακλίν Λέντζου ξεχωρίζει
Ίσως ο πιο απλός τρόπος να περιγράψει κανείς τη δουλειά της είναι να πει ότι η Ζακλίν Λέντζου δεν ενδιαφέρεται για το "τέλειο" σινεμά.
Οι ιστορίες της έχουν συχνά κάτι ανολοκλήρωτο, εύθραυστο και ακατέργαστο — όπως και η ίδια η ζωή. Οι ήρωές της δεν είναι πάντα εύκολοι να εξηγηθούν και οι στιγμές της δεν ακολουθούν απαραίτητα τη λογική μιας κλασικής κινηματογραφικής αφήγησης.
Αυτό που την ενδιαφέρει περισσότερο είναι η εμπειρία. Η αίσθηση μιας στιγμής. Η μουσική, η εικόνα, ο ήχος και το συναίσθημα λειτουργούν συχνά εξίσου σημαντικά με την ίδια την πλοκή.
Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη δύναμη του κινηματογράφου της: καταφέρνει να βρίσκει κάτι βαθιά προσωπικό μέσα σε εμπειρίες που, τελικά, μπορούν να γίνουν αναγνωρίσιμες για όλους μας.
Η νέα ταινία και η ιστορία της 15χρονης Τζο
Η δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία της, "Μια Μέρα στη Ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα", συνεχίζει αυτή τη δημιουργική αναζήτηση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η Τζο, ένα 15χρονο κορίτσι μελαγχολικό, ατίθασο και γεμάτο αντιφάσεις. Η ιστορία της κινείται ανάμεσα στην εύθραυστη ένταση της εφηβείας και το απρόβλεπτο της ζωής, σε έναν κόσμο όπου το ρεαλιστικό και το ονειρικό συνυπάρχουν.
Η ίδια η ταινία περιγράφεται ως ένα coming-of-age δράμα με μεταφυσικές προεκτάσεις, μια ιστορία ενηλικίωσης που διακόπτεται βίαια από τη σκληρότητα της πραγματικότητας.
Στον πρωταγωνιστικό ρόλο της Τζο βρίσκεται η πρωτοεμφανιζόμενη Εβίτα Ανδριοπούλου, ενώ τη φίλη της Φαίδρα υποδύεται η Αναστασία Γουλιάμου. Μαζί τους εμφανίζονται η Ελένη Βεργέτη και ο Έκτορας Λυγίζος στους ρόλους των γονιών της.
Για τη Λέντζου, η ταινία είναι, όπως έχει περιγράψει η ίδια, "μια ελεγεία για τη ζωή, γραμμένη στον κώδικα του ονείρου και της μουσικής".
Μια λαμπρή πορεία
Η παρουσία της στη Βενετία δεν είναι, επομένως, ένα μεμονωμένο γεγονός. Η νέα ταινία της έχει ήδη περάσει από μια σειρά σημαντικών διεθνών προγραμμάτων ανάπτυξης και εργαστηρίων, από το TorinoFilmLab FeatureLab μέχρι το Cannes Next Step και το First Cut Lab.
Παράλληλα, η ίδια υπήρξε φιναλίστ του προγράμματος Rolex Mentor and Protégé Arts Initiative, ενώ έχει λάβει υποτροφίες από το Onassis Foundation και το Nipkow Programm.
Το έργο της έχει παρουσιαστεί στο MoMA της Νέας Υόρκης, στο Palais de Tokyo και στο Garage Museum of Contemporary Art, ενώ οι ταινίες της έχουν φιλοξενηθεί από πλατφόρμες όπως το MUBI και το Criterion Channel.
Όλα αυτά, όμως, δεν είναι απλώς μια εντυπωσιακή λίστα διακρίσεων. Είναι η απόδειξη μιας σταθερής διεθνούς πορείας.
Η Ζακλίν Λέντζου είναι θα λέγαμε από εκείνους τους δημιουργούς που χτίζουν έναν δικό τους κόσμο και καλούν το κοινό να εισέλθει μέσα σε αυτόν.
Για όλους αυτούς τους λόγους η παρουσία της στο Φεστιβάλ Βενετίας έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Δεν πρόκειται απλώς για ακόμη μία ελληνική συμμετοχή σε ένα μεγάλο διεθνές φεστιβάλ.
Είναι το επόμενο κεφάλαιο μιας δημιουργού που, ταινία με την ταινία, έχει καταφέρει να κάνει τη δική της κινηματογραφική γλώσσα αναγνωρίσιμη πολύ πέρα από τα ελληνικά σύνορα.
