Από τον Thierry Mugler στο σήμερα– Όλες οι φορές που τα ρομπότ κατέκτησαν την πασαρέλα και γιατί η τελευταία ήταν αποτυχία
Getty/Ideal Images
Αν η ιστορία της μόδας είναι, μεταξύ άλλων, η ιστορία της μεταμόρφωσης του σώματος, τότε η robot couture είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά της κεφάλαια. Υπάρχει όμως και ένα "αλλά".
Πριν ακόμη τα ρομπότ περπατήσουν στις πασαρέλες, η μόδα είχε ήδη αρχίσει να φαντάζεται το σώμα ως μηχανή. Το 1927, η Maria του Metropolis του Fritz Lang -η εμβληματική γυναίκα-μηχανή του γερμανικού εξπρεσιονισμού- έδωσε στην επιστημονική φαντασία μία από τις πιο ισχυρές εικόνες της ένωσης ανθρώπου και τεχνολογίας. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, ο Pierre Cardin μετέφερε αυτή τη φαντασίωση στην πραγματική γκαρνταρόμπα: γεωμετρικές φόρμες, συνθετικά υλικά και Space Age σιλουέτες έκαναν το μέλλον να μοιάζει φορέσιμο. Η Aenne Willkomm, που συμμετείχε στη διαμόρφωση του ενδυματολογικού κόσμου του Metropolis, και ο Cardin, με τη φουτουριστική ματιά και το Space Age, έθεσαν δύο από τα πρώτα κεφάλαια μιας ιστορίας που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Από εκεί, η διαδρομή οδηγεί στο μεταλλικό cyborg του Thierry Mugler, στους βιομηχανικούς βραχίονες του Alexander McQueen, στα τετράποδα ρομπότ της Coperni και, πλέον, στο χθεσινό show μεγάλου περιοδικού μόδας. Η σχέση της μόδας με τη μηχανή δεν υπήρξε ποτέ απλώς μια άσκηση futuristic αισθητικής. Είναι μια διαρκής προσπάθεια να φανταστεί το ανθρώπινο σώμα αλλιώς.
Για περισσότερο από έναν αιώνα, η μηχανή λειτουργεί στη μόδα άλλοτε ως εικόνα, άλλοτε ως εργαλείο και άλλοτε ως καθρέφτης: ένας τρόπος να κοιτάξει ο άνθρωπος τον εαυτό του από την απέναντι πλευρά της τεχνολογίας. Στην αρχή ήταν κάτι που φοβόταν ή επιθυμούσε να γίνει. Αργότερα άρχισε να δημιουργεί, να κινείται, να καταγράφει και τελικά να αποκτά τη δική της παρουσία στην πασαρέλα.
Αν η ιστορία της μόδας είναι, μεταξύ άλλων, η ιστορία της μεταμόρφωσης του σώματος, τότε η robot couture είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά της κεφάλαια. Υπάρχει όμως και ένα "αλλά": η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί για να δημιουργήσει μόδα.
1995 – Thierry Mugler: Το σώμα ως μηχανή
Photo by Victor VIRGILE/Gamma-Rapho via Getty Images/Ideal Images
Υπάρχουν δημιουργίες που ξεπερνούν την εποχή τους. Το μεταλλικό κοστούμι του Thierry Mugler είναι μία από αυτές.
Το 1995, ο Γάλλος σχεδιαστής παρουσίασε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα fashion objects του 20ού αιώνα: ένα αρθρωτό κοστούμι από μέταλλο και διάφανο perspex, που έμοιαζε ταυτόχρονα με πανοπλία, γλυπτό και δεύτερο δέρμα. Η Nadja Auermann το αποκάλυψε πάνω στη σκηνή με τρόπο σχεδόν θεατρικό, σε μια εμφάνιση που περισσότερο θύμιζε τελετουργία επιστημονικής φαντασίας παρά παραδοσιακό fashion show.
Το κοστούμι δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον corsetier Mr. Pearl, τον καλλιτέχνη Jean-Jacques Urcun και τον ειδικό στην αεροναυπηγική Jean-Pierre Delcros. Οι αναφορές του οδηγούσαν τόσο στον κινηματογράφο όσο και στην avant-garde τέχνη: στον Maschinenmensch της Metropolis του Fritz Lang, αλλά και στα αισθησιακά, μεταλλικά πλάσματα του Ιάπωνα καλλιτέχνη Hajime Sorayama.
Ο Mugler δεν έντυσε μια γυναίκα σαν ρομπότ. Έκανε κάτι πιο ριζοσπαστικό: αντιμετώπισε το ανθρώπινο σώμα σαν να μπορούσε να εξελιχθεί σε μηχανή χωρίς να χάσει τον ερωτισμό του. Το μέταλλο προστάτευε και ταυτόχρονα αποκάλυπτε. Το σώμα παρέμενε αναγνωρίσιμο, αλλά είχε πάψει να είναι απολύτως ανθρώπινο. Η γυναίκα μετατρεπόταν σε ένα υβρίδιο, σε μια φιγούρα που βρισκόταν κάπου ανάμεσα στη μόδα, τη γλυπτική, τη μηχανική και την επιστημονική φαντασία.
Αυτό είναι ίσως το πρώτο μεγάλο κεφάλαιο της robot couture: η μηχανή ως δεύτερο δέρμα.
1999 – Alexander McQueen: Όταν η μηχανή πιάνει το πινέλο
Photo by Victor VIRGILE/Gamma-Rapho via Getty Images/Ideal Images
Τέσσερα χρόνια αργότερα, ο Alexander McQueen θα άλλαζε εντελώς τη σχέση ανάμεσα στη μόδα και τη μηχανή.
Στο Spring/Summer 1999 show του, η Shalom Harlow στέκεται πάνω σε μια περιστρεφόμενη πλατφόρμα φορώντας ένα λευκό φόρεμα. Δύο βιομηχανικοί ρομποτικοί βραχίονες εμφανίζονται απέναντί της. Οι μηχανές αρχίζουν να ψεκάζουν το ύφασμα με μαύρη και κίτρινη μπογιά, μετατρέποντας το καθαρό λευκό φόρεμα σε έργο τέχνης μπροστά στα μάτια του κοινού.
Η εικόνα είναι σήμερα εμβληματική, αλλά η σημασία της ξεπερνά το θέαμα. Για πρώτη φορά η μηχανή δεν βρίσκεται απλώς πάνω ή γύρω από το ρούχο. Συμμετέχει στη δημιουργία του. Ο McQueen είχε καταλάβει κάτι που η μόδα θα εξερευνούσε όλο και περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες: ότι η τεχνολογία δεν χρειάζεται να αντικαταστήσει το χέρι του δημιουργού για να αλλάξει τη δημιουργική διαδικασία. Μπορεί να γίνει συνεργάτης του.
Η σκηνή με τη Harlow είναι σχεδόν ένας διάλογος ανάμεσα σε δύο διαφορετικές μορφές κίνησης. Από τη μία, το ανθρώπινο σώμα, εύκαμπτο, ευάλωτο, αισθησιακό. Από την άλλη, οι μηχανικοί βραχίονες, ακριβείς, επαναληπτικοί, απρόσωποι. Και ανάμεσά τους βρίσκεται το φόρεμα. Η μόδα είχε αρχίσει να αναρωτιέται όχι μόνο πώς θα μοιάζει ένας άνθρωπος-μηχανή, αλλά και τι συμβαίνει όταν η μηχανή γίνεται μέρος της δημιουργίας του ανθρώπου.
Και εδώ θα έβαζα μια προσωπική παρένθεση, γιατί υπάρχουν στιγμές στην ιστορία της μόδας που δεν χρειάζονται πολλές εξηγήσεις για να καταλάβεις γιατί έμειναν στην ιστορία. Αν πρέπει να διαλέξω τη μία στιγμή όπου τα ρομπότ έχουν χαρίσει στη μόδα τη μεγαλύτερη συγκίνηση, αυτή είναι, για μένα- και μάλλον χωρίς ιδιαίτερο ανταγωνισμό -η σκηνή του McQueen με τη Shalom Harlow. Όσο πίσω κι αν μπορούμε να φτάσουμε με την πρόσβαση και τη γνώση μας στην ιστορία της μόδας, δύσκολα βρίσκουμε μια άλλη στιγμή όπου η τεχνολογία, το σώμα, το ρούχο, η βία, η ομορφιά και το απρόβλεπτο συνυπάρχουν τόσο καθηλωτικά μέσα σε λίγα λεπτά. Και αυτό είναι το σημαντικό: δεν συγκίνησε επειδή είχε ρομπότ. Συγκίνησε επειδή ο McQueen ήξερε τι να κάνει με τα ρομπότ.
Η τεχνολογία είχε έναν ρόλο μέσα στην ιδέα. Δεν ήταν διακοσμητικό εφέ ούτε μια επίδειξη του "κοιτάξτε τι μπορεί να κάνει μια μηχανή". Οι βραχίονες είχαν δραματουργία. Η Harlow είχε ρόλο. Το φόρεμα μεταμορφωνόταν μπροστά μας. Η μηχανή γινόταν επιθετική, σχεδόν ζωγραφική, και το σώμα παρέμενε ευάλωτο απέναντί της. Εκεί βρίσκεται η διαφορά ανάμεσα στην τεχνολογία ως εργαλείο αφήγησης και την τεχνολογία ως θέαμα για το ίδιο το θέαμα.
2009 – Plato's Atlantis: Η μηχανή αλλάζει και το βλέμμα
Μία δεκαετία αργότερα, ο McQueen θα επέστρεφε στην τεχνολογία με το Plato's Atlantis, το Spring/Summer 2010 show του. Αυτή τη φορά το ζήτημα δτανεν ή μόνο τι βλέπει ο θεατής πάνω στην πασαρέλα, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η ίδια η πασαρέλα καταγράφεται.
Το show, που δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον Nick Knight και το SHOWstudio, μεταδόθηκε ζωντανά στο διαδίκτυο, ενώ η τεχνολογία motion control χρησιμοποιήθηκε για την κίνηση των καμερών. Ήταν μια σημαντική στιγμή γιατί η τεχνολογία μετακινήθηκε από το σκηνικό στην ίδια τη διαδικασία της παρατήρησης.
Το fashion show έπαψε να είναι ένα γεγονός που υπάρχει μόνο για όσους βρίσκονται μέσα σε έναν συγκεκριμένο χώρο. Άρχισε να γίνεται εικόνα που ταξιδεύει, αναπαράγεται και αποκτά δεύτερη ζωή στην οθόνη. Η μηχανή δεν ήταν πια μόνο αντικείμενο. Ήταν και το βλέμμα μέσα από το οποίο κοιτούσαμε τη μόδα.
2016 – Chanel: Η ψηφιακή εποχή γίνεται σκηνικό
Getty/Ideal Images
Στα μέσα της δεκαετίας του 2010, η τεχνολογία είχε ήδη περάσει από την avant-garde στο λεξιλόγιο των μεγάλων οίκων. Στο Chanel Spring 2017 show, ο Karl Lagerfeld μετέτρεψε το Grand Palais σε ένα τεράστιο data center. Η πασαρέλα έμοιαζε να βρίσκεται κάπου ανάμεσα σε ένα υπερσύγχρονο κέντρο δεδομένων και σε μια θεατρική εκδοχή του μέλλοντος. Δεν υπήρχε ανάγκη για ένα ρομπότ που θα περπατούσε ανάμεσα στα μοντέλα. Το ίδιο το περιβάλλον είχε γίνει μηχανή.
Αυτό είναι ένα ενδιαφέρον σημείο στην ιστορία της robot couture: κάποια στιγμή η μόδα σταμάτησε να χρειάζεται την κυριολεκτική παρουσία του ρομπότ. Αρκούσε η αισθητική της τεχνολογίας, η γεωμετρία, τα καλώδια, τα data, η βιομηχανική αρχιτεκτονική, για να μεταφέρει την αίσθηση ενός κόσμου που είχε ήδη αρχίσει να αλλάζει. Η μόδα δεν προέβλεπε πλέον το μέλλον. Το σκηνοθετούσε.
2016 – Philipp Plein: Η πασαρέλα ως εργοστάσιο
Την ίδια περίοδο, ο Philipp Plein προσέγγισε τη σχέση μόδας και μηχανής από μια διαφορετική πλευρά. Στο δικό του fashion spectacle, η πασαρέλα απέκτησε την εικόνα μιας αυτοματοποιημένης βιομηχανικής εγκατάστασης, με μηχανισμούς, conveyor belts και στοιχεία που παρέπεμπαν σε μια γραμμή παραγωγής. Εδώ το ρομπότ δεν συμβόλιζε τόσο το μέλλον όσο την ίδια την έννοια της παραγωγής. Η μόδα, άλλωστε, έχει πάντα μια σχέση με το εργοστάσιο. Ακόμη και το πιο πολυτελές φόρεμα είναι αποτέλεσμα μιας αλυσίδας ανθρώπων, εργαλείων και διαδικασιών. Ο Plein έκανε αυτή την αθέατη πλευρά θεαματική. Η πασαρέλα μετατράπηκε σε εργοστάσιο και το fashion show σε ένα είδος μηχανικής παράστασης.
2016 – Met Gala: Όταν το ρομπότ γίνεται ομορφιά
Το 2016 ήταν και η χρονιά που η ιδέα του ρομπότ πέρασε από την πασαρέλα στο πρόσωπο. Με αφορμή την έκθεση Manus x Machina: Fashion in an Age of Technology στο Metropolitan Museum of Art, η αισθητική της μηχανής έγινε μέρος του Met Gala. Δεκαοκτώ μοντέλα εμφανίστηκαν ως futuristic robots, με μεταλλικό makeup από την Pat McGrath και δημιουργίες των Paco Rabanne και Courrèges. Η λεπτομέρεια έχει σημασία: δεν ήταν ρομπότ. Ήταν άνθρωποι που υποδύονταν την ιδέα του ρομπότ.
Και αυτή η διάκριση αποκαλύπτει πόσο βαθιά είχε πλέον περάσει η μηχανή στη φαντασία της μόδας. Το ρομπότ δεν χρειαζόταν να είναι πραγματικό για να γίνει αισθητικό ιδανικό. Μπορούσε να υπάρχει ως makeup, ως σιλουέτα, ως υλικό, ως χειρονομία. Το μέλλον είχε γίνει beauty look.
2023 – Coperni: Οι μηχανές μπαίνουν στην πασαρέλα
Getty/Ideal Images
Και ύστερα ήρθε η στιγμή που τα ρομπότ δεν χρειάστηκε πλέον να τα υποδυθεί κανείς. Στο Fall 2023 show της Coperni στο Παρίσι, πέντε ρομποτικά σκυλιά της Boston Dynamics εμφανίστηκαν μαζί με τα μοντέλα.
Ήταν τετράποδα, κινούνταν στον χώρο και αλληλεπιδρούσαν με τους ανθρώπους. Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές σκηνές, ένα Spot με ρομποτικό βραχίονα στην πλάτη του πλησίασε τη Rianne Van Rompaey, αφαίρεσε την κουβέρτα που κάλυπτε το σώμα της και στη συνέχεια της την επέστρεψε.
Οι Sébastien Meyer και Arnaud Vaillant είχαν εμπνευστεί από τον μύθο "Ο Λύκος και το Αρνί" του La Fontaine. Τα μοντέλα έγιναν τα αρνιά και τα ρομπότ οι λύκοι. Η εικόνα είχε κάτι σχεδόν αρχέγονο: ο άνθρωπος απέναντι σε ένα νέο είδος πλάσματος. Μόνο που αυτή τη φορά το πλάσμα δεν προερχόταν από τη φαντασία ενός σχεδιαστή. Ήταν πραγματικό. Η Coperni έκανε αυτό που είχε κάνει η επιστημονική φαντασία για δεκαετίες: έβαλε τον άνθρωπο απέναντι σε μια μηχανή που κινείται μόνη της. Μόνο που το έκανε μέσα σε ένα fashion show.
Σε αυτό το σημείο η robot couture πέρασε σε μια νέα φάση. Το ρομπότ δεν ήταν πλέον αναπαράσταση του μέλλοντος. Ήταν παρόν. Και είναι σημαντικό να σταθούμε εδώ. Το show της Coperni λειτουργούσε επειδή τα ρομπότ είχαν ρόλο. Υπήρχε αφήγηση, χαρακτήρες, σχέση ανθρώπου και μηχανής, ένα ολόκληρο μικρό θεατρικό σύμπαν. Δεν ήταν απλώς "να, έχουμε και ρομπότ".
Αυτό είναι που κάνει κάθε εποχή να αντιμετωπίζει διαφορετικά την τεχνολογία. Ένα show με ρομπότ το 1999 δεν μπορεί να διαβαστεί με τα ίδια μάτια με ένα show του 2023. Ούτε μπορεί να απαιτείται από ένα fashion show του 2026 να επαναλάβει τη γλώσσα του McQueen. Αυτό που αλλάζει, όμως, δεν είναι η ανάγκη για τεχνολογία. Είναι ο τρόπος με τον οποίο αυτή η τεχνολογία αποκτά νόημα.
2024 – Zendaya: Όταν το παρελθόν του μέλλοντος επιστρέφει
Η ιστορία, ωστόσο, δεν προχωρά πάντα γραμμικά. Το 2024, η Zendaya φόρεσε στην παγκόσμια πρεμιέρα του Dune: Part Two το περίφημο μεταλλικό Mugler suit του 1995. Σχεδόν τριάντα χρόνια μετά την εμφάνιση της Nadja Auermann, το ίδιο αντικείμενο επέστρεψε σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτισμικό περιβάλλον. Το μέλλον που φανταζόταν ο Mugler το 1995 είχε γίνει πλέον παρελθόν. Και όμως, το κοστούμι δεν έμοιαζε παρωχημένο.
Αυτό ίσως είναι το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της μεγάλης fashion φαντασίας: κάποιες φορές το μέλλον που σχεδιάστηκε χθες εξακολουθεί να μοιάζει πιο σύγχρονο από το παρόν. Στο σώμα της Zendaya, το Mugler suit δεν λειτούργησε ως απλό archival look. Έμοιαζε σαν να είχε επιστρέψει από ένα μέλλον που δεν ήρθε ποτέ ακριβώς όπως το περιμέναμε.
2026: Όταν η μηχανή εμφανίζεται χωρίς να έχει κάτι να πει
Φτάνουμε στο χθεσινό show μεγάλου διεθνούς τίτλου μόδας.
Εδώ, για πρώτη φορά ίσως σε αυτή τη διαδρομή, η σχέση ανάμεσα στη μόδα και τη μηχανή δημιουργεί ένα ερώτημα που δεν αφορά τόσο την τεχνολογία όσο την ίδια τη μόδα. Στη φετινή διοργάνωση, δύο ρομποτικές μηχανές κινήθηκαν στον χώρο ανάμεσα στους καλεσμένους και τους ανθρώπους της μόδας, σε μια στιγμή που παρουσιάστηκε ως μέρος της τεχνολογικής διάστασης του show. Η αντίδραση ήταν αποκαλυπτική.
Οι σημαντικότεροι σχεδιαστές και άνθρωποι της μόδας που βρίσκονταν στην πρώτη σειρά δεν χειροκρότησαν. Η εικόνα έγινε viral ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο: για τη σχεδόν αμήχανη σιωπή της πρώτης σειράς απέναντι σε ένα θέαμα που υποτίθεται ότι θα έπρεπε να εντυπωσιάσει.
Προσωπικά, καταλαβαίνω απόλυτα αυτή την αντίδραση. Γιατί υπάρχει κάτι σχεδόν ειρωνικό στο να παρουσιάζεις απλώς δύο μηχανές να περιφέρονται μέσα σε έναν χώρο μπροστά στους ανθρώπους που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους στο να δημιουργούν μόδα, χωρίς η παρουσία τους να εντάσσεται σε ένα ισχυρότερο concept, σε μια αφήγηση ή σε μια ιδέα που να δικαιολογεί την ύπαρξή τους εκεί.
Το ρομπότ από μόνο του δεν είναι concept.
Όπως δεν είναι concept ένα λέιζερ, ένα drone, μια οθόνη ή ένα τεχνολογικό gadget. Η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει εντυπωσιακές εικόνες. Δεν δημιουργεί αυτόματα συγκίνηση.
Ο McQueen δεν είπε "κοιτάξτε, έχουμε ρομπότ". Είπε κάτι πολύ πιο σύνθετο χωρίς να χρειαστεί να το εξηγήσει: κοιτάξτε τι συμβαίνει όταν η μηχανή επιτίθεται στην ομορφιά, όταν το τέλειο λευκό φόρεμα καταστρέφεται, όταν ο άνθρωπος βρίσκεται απέναντι σε μια δύναμη που δεν ελέγχει.
Αυτό είναι το σημείο στο οποίο η μόδα γίνεται τέχνη. Γι' αυτόν τον λόγο η χθεσινή σιωπή της front row είχε μεγαλύτερο ενδιαφέρον από το ίδιο το robot performance.
Δεν χρειάζεται κάθε τεχνολογική καινοτομία να προκαλεί ενθουσιασμό μόνο και μόνο επειδή είναι καινούργια. Οι άνθρωποι που κάθονται στην πρώτη σειρά ενός fashion show έχουν δει πολλά. Έχουν δει τη μόδα να καταστρέφει ρούχα, να βάζει φωτιά σε πασαρέλες, να δημιουργεί νέες μορφές σώματος, να συνεργάζεται με μηχανές, να προβλέπει τεχνολογίες και, πολλές φορές, να κάνει πράγματα που κανείς δεν είχε φανταστεί.
Το ζητούμενο επομένως δεν είναι να εκπλήξεις. Είναι να έχεις κάτι να πεις.
Η ματιά της τεχνολογίας
Το ερώτημα, βέβαια, δεν αφορά μόνο τη μόδα. Για να δούμε πώς διαβάζεται αυτή η εικόνα από την πλευρά της ίδιας της τεχνολογίας, απευθυνθήκαμε στον Φανούρη Δρακάκη, δημοσιογράφο τεχνολογίας και αρχισυντάκτη του 2045.gr. Και η παρατήρησή του έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, ακριβώς επειδή μεταφέρει τη συζήτηση έξω από το fashion bubble.
"Ας ξεκινήσω με μια κοινή -μάλλον όλων μας- παραδοχή. Ένας από τους λόγους για τους οποίους γνωστοί σχεδιαστές ή brands μόδας είναι αγαπητά είναι γιατί -μέσα από τα μεγάλα events και τις επιδείξεις- αμφισβητούν τις παραδόσεις και πυροδοτούν μια παγκόσμια, δημόσια, συζήτηση. Γιατί με μια λέξη πρωτοπορούν όχι μόνο στις δημιουργίες τους, αλλά και στο πως βλέπουν το μέλλον στο ευρύτερο περιβάλλον μέσα στο οποίο δραστηριοποιούνται και εκφράζονται.
Είναι άλλο λοιπόν να φέρνεις ένα ανθρωποειδές ρομπότ σε ένα fashion event το 2026, όταν πωλούνται ήδη κατά χιλιάδες ετησίως και είναι έτοιμα να μπουν στα σπίτια μας ως οικιακοί βοηθοί, και άλλο στα τέλη της δεκαετίας του 90 ή και λίγο αργότερα, όταν γνωστοί δημιουργοί πειραματίστηκαν πάνω στην πασαρέλα τους με την αλληλεπίδραση ανθρώπου και ρομπότ. Όπως πειραματίστηκαν με την αλληλεπίδραση συνολικά της ψηφιακής τεχνολογίας και της μόδας.
Προσωπικά θεωρώ ότι η τακτική παρουσία τους τα τελευταία χρόνια και μήνες στα fashion events είναι περισσότερο ένα marketing τρικ και λιγότερο ένα στιβαρό concept του σχεδιαστή ή του εκάστοτε brand. Ίσως αυτός είναι και ο λόγος που βλέπουμε κάποιους δημιουργούς να μοιάζουν τουλάχιστον αμήχανοι στη θέα ενός τέτοιου ρομπότ στην πασαρέλα. Σε μια χρονική στιγμή που είμαστε εξοικειωμένοι με την εικόνα ενός ανθρωποειδούς, που κάποιοι από εμάς έχουμε ήδη συναντήσει ένα τέτοιο ρομπότ σε ξενοδοχεία ή άλλους χώρους και που οι εκτιμήσεις των αναλυτών κάνουν λόγο για εκατομμύρια πωλήσεων τα προσεχή χρόνια, η παρουσία ενός ρομπότ σε ένα fashion show είναι μάλλον μέρος μιας εμπορικής συμφωνίας παρά μια καλλιτεχνική, πρωτοποριακή ματιά σε ένα μέλλον, που μάλλον είναι ήδη εδώ."
Η τοποθέτηση αυτή επιστρέφει, με διαφορετικό τρόπο, στην ίδια βασική παρατήρηση: το πόσο εντυπωσιακό είναι ένα ρομπότ εξαρτάται πλέον και από το πόσο καινούργια θεωρούμε την ίδια την παρουσία του. Για τη μόδα των ’90s, η συνάντηση ανθρώπου και μηχανής μπορούσε να μοιάζει με προειδοποίηση ή με όραμα. Το 2026, η μηχανή έχει αρχίσει να περνά από τη φαντασία στην καθημερινότητα. Και αυτό ανεβάζει τον πήχη για το τι μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά πρωτοποριακό.
Από το cyborg στο AI
Κοιτάζοντας αυτή τη διαδρομή, γίνεται φανερό ότι κάθε εποχή έχει τη δική της σχέση με την τεχνολογία. Και το 2026, η τεχνολογία εμφανίζεται πλέον τόσο καθημερινά, ώστε κινδυνεύει να χάσει το στοιχείο της έκπληξης.
Από αυτή την άποψη, τα ρομπότ έχουν ήδη χαρίσει στη μόδα μερικές πραγματικά δυνατές συγκινήσεις. Έχουν δημιουργήσει εικόνες που έμειναν στη συλλογική μνήμη και στιγμές που εξακολουθούμε να συζητάμε δεκαετίες αργότερα. Αλλά αυτές οι στιγμές δεν έγιναν σπουδαίες επειδή ήταν τεχνολογικά προηγμένες.
Έγιναν σπουδαίες επειδή η τεχνολογία υπηρέτησε μια ιδέα.
Ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μάθημα που αφήνει η ιστορία της robot couture. Η μόδα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ρομπότ για να μας δείξει το μέλλον, να μας τρομάξει, να μας διασκεδάσει, να μας συγκινήσει ή να μας κάνει να σκεφτούμε. Μπορεί ακόμη και να τα αφήσει απλώς να περπατήσουν στην πασαρέλα.
Αλλά η διαφορά ανάμεσα σε ένα τεχνολογικό demonstration και σε μια στιγμή μόδας που γράφεται στην ιστορία βρίσκεται αλλού. Βρίσκεται στο γιατί.
Και μέχρι σήμερα, όσο πίσω κι αν μπορούμε να κοιτάξουμε, η πιο δυνατή απάντηση παραμένει εκείνη του McQueen και της Shalom Harlow: δύο μηχανικοί βραχίονες, ένα λευκό φόρεμα, ένα ανθρώπινο σώμα και μια ιδέα τόσο δυνατή ώστε η τεχνολογία έπαψε να είναι το θέμα.
Έγινε τέχνη.
