Φωτογραφία: iStock
Τι είναι το functional botox και πώς διαφέρει από το αισθητικό botox; Μάθε για όλες τις θεραπευτικές εφαρμογές του.
Το botox έχει συνδεθεί όσο λίγες αισθητικές θεραπείες με την αντιμετώπιση των ρυτίδων (έκφρασης), με στόχο τη λεία και νεανική επιδερμίδα. Η δράση του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην αισθητική βελτίωση του προσώπου. Τα τελευταία χρόνια, το ενδιαφέρον στρέφεται όλο και περισσότερο στις θεραπευτικές εφαρμογές της βοτουλινικής τοξίνης, οι οποίες στοχεύουν στην ανακούφιση από συγκεκριμένα συμπτώματα και στη βελτίωση της καθημερινότητας. Αυτή είναι η φιλοσοφία πίσω από το functional Botox, μια προσέγγιση που αναδεικνύει μια διαφορετική πλευρά της ενέσιμης θεραπείας.
Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Πριν ακόμη το botox γίνει δημοφιλές για τη μείωση των ρυτίδων, η βοτουλινική τοξίνη είχε αρχίσει να χρησιμοποιείται στην ιατρική για την αντιμετώπιση οφθαλμολογικών προβλημάτων, όπως ο στραβισμός και ο βλεφαρόσπασμος, δηλαδή οι ακούσιες συσπάσεις των βλεφάρων. Σήμερα, οι θεραπευτικές εφαρμογές της καλύπτουν ένα ευρύτερο φάσμα αναγκών, από τη χρόνια ημικρανία έως την υπεριδρωσία και ορισμένες διαταραχές της μυϊκής λειτουργίας.
Διαβάστε Επίσης
Τι είναι το functional botox;
Με τον όρο functional botox περιγράφεται η χρήση της βοτουλινικής τοξίνης με στόχο τη λειτουργική βελτίωση και την ανακούφιση από συμπτώματα που σχετίζονται με συγκεκριμένες παθήσεις ή μυϊκές δυσλειτουργίες. Σε αντίθεση με την αισθητική εφαρμογή, όπου το ζητούμενο είναι συνήθως η μείωση των ρυτίδων και η πιο ξεκούραστη όψη του προσώπου, εδώ η προτεραιότητα είναι η αντιμετώπιση ενός λειτουργικού προβλήματος.
Η δράση της θεραπείας βασίζεται στην προσωρινή αναστολή της απελευθέρωσης ακετυλοχολίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που συμμετέχει στη μετάδοση των σημάτων από τα νεύρα προς τους μύες. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η δραστηριότητα των μυών στους οποίους γίνεται η έγχυση, ενώ σε συγκεκριμένες εφαρμογές περιορίζεται και η υπερβολική δραστηριότητα των ιδρωτοποιών αδένων.
Το αποτέλεσμα εξαρτάται από την πάθηση, την περιοχή εφαρμογής και τη δόση που επιλέγει ο γιατρός. Η δράση δεν είναι μόνιμη, γι' αυτό και αρκετές θεραπείες χρειάζονται επανάληψη σε τακτά χρονικά διαστήματα. Παράλληλα, ορισμένες εφαρμογές μπορούν να προσφέρουν και αισθητικό όφελος, δημιουργώντας μια ενδιαφέρουσα σύνδεση ανάμεσα στη λειτουργική ιατρική και την αισθητική δερματολογία.
Διαβάστε Επίσης
Σε ποιες περιπτώσεις χρησιμοποιείται;
Χρόνια ημικρανία
Η βοτουλινική τοξίνη αποτελεί μία από τις αναγνωρισμένες θεραπευτικές επιλογές για τη χρόνια ημικρανία, σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς. Οι εγχύσεις γίνονται σε συγκεκριμένα σημεία, σύμφωνα με ένα εξατομικευμένο πρωτόκολλο, με στόχο τη μείωση της συχνότητας και της επιβάρυνσης των επεισοδίων. Η εφαρμογή της για τον συγκεκριμένο λόγο διαφέρει από τις ενέσεις στο μέτωπο που γίνονται αποκλειστικά για αισθητικούς σκοπούς.
Σφίξιμο της γνάθου
Το επίμονο σφίξιμο των δοντιών, ο βρουξισμός και η ένταση στους μασητήριους μύες μπορεί να συνοδεύονται από πόνο στη γνάθο, ευαισθησία και δυσφορία. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, οι εγχύσεις βοτουλινικής τοξίνης στους μασητήριους μύες μπορούν να μειώσουν την υπερβολική μυϊκή δραστηριότητα και να προσφέρουν ανακούφιση. Η εφαρμογή αυτή χρησιμοποιείται συχνά εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων, ανάλογα με το σκεύασμα και τη χώρα. Χρειάζεται, ωστόσο, προσεκτική αξιολόγηση, καθώς δεν αποτελεί κατάλληλη λύση για κάθε αιτία πόνου στη γνάθο και δεν υποκαθιστά τη συνολική οδοντιατρική ή ιατρική αντιμετώπιση.
Ένα πιθανό πρόσθετο αποτέλεσμα είναι η αλλαγή στο περίγραμμα του κάτω μέρους του προσώπου, καθώς η μείωση του όγκου των μασητήριων μυών μπορεί να κάνει τη γνάθο να δείχνει λιγότερο τετραγωνισμένη. Αυτό, όμως, είναι δευτερεύον αισθητικό αποτέλεσμα και όχι ο βασικός θεραπευτικός στόχος.
Υπεριδρωσία
Όταν η εφίδρωση είναι υπερβολική και επηρεάζει την καθημερινότητα, η βοτουλινική τοξίνη μπορεί να βοηθήσει στον έλεγχο της παραγωγής ιδρώτα. Η θεραπεία δρα στα νευρικά σήματα που ενεργοποιούν τους ιδρωτοποιούς αδένες και εφαρμόζεται, ανάλογα με την περίπτωση, στις μασχάλες, στις παλάμες, στα πέλματα ή στο τριχωτό της κεφαλής. Η υπεριδρωσία των μασχαλών αποτελεί εγκεκριμένη ένδειξη για συγκεκριμένα σκευάσματα, ενώ οι υπόλοιπες περιοχές απαιτούν αξιολόγηση με βάση τις αντίστοιχες ενδείξεις και τα διαθέσιμα δεδομένα.
Μυϊκοί σπασμοί και σπαστικότητα
Η βοτουλινική τοξίνη χρησιμοποιείται επίσης για την αντιμετώπιση ορισμένων μορφών δυστονίας και σπαστικότητας, όταν οι μύες παρουσιάζουν αυξημένο ή ανεξέλεγκτο τόνο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η θεραπεία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της κινητικότητας, της άνεσης και της λειτουργικότητας. Ανάλογα με τη διάγνωση, μπορεί να συνδυαστεί με φυσικοθεραπεία ή άλλες παρεμβάσεις, στο πλαίσιο ενός συνολικού θεραπευτικού πλάνου.
Ποια είναι η διαφορά από το αισθητικό botox;
Ο μηχανισμός δράσης παραμένει ουσιαστικά ο ίδιος. Αυτό που αλλάζει είναι ο λόγος για τον οποίο γίνεται η θεραπεία, η επιλογή των σημείων έγχυσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, η δοσολογία.
Στο αισθητικό botox, ο γιατρός εστιάζει κυρίως στους μύς που συμβάλλουν στη δημιουργία ρυτίδων έκφρασης, όπως εκείνες στο μέτωπο και στο μεσόφρυο. Στο functional Botox, αντίθετα, η επιλογή των σημείων καθορίζεται από το σύμπτωμα ή τη λειτουργική δυσκολία που χρειάζεται να αντιμετωπιστεί. Για τον λόγο αυτό, ορισμένες θεραπευτικές εφαρμογές απαιτούν διαφορετικές δόσεις ή μεγαλύτερο αριθμό εγχύσεων από τις συνηθισμένες αισθητικές θεραπείες.
Η χρονική απόσταση μεταξύ των συνεδριών διαφέρει επίσης ανάλογα με την πάθηση και το θεραπευτικό πρωτόκολλο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η βοτουλινική τοξίνη συνδυάζεται με φυσικοθεραπεία, μάλαξη ή οδοντιατρικές συσκευές, ώστε να αντιμετωπίζονται περισσότερες από μία παράμετροι του προβλήματος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η διάκριση ανάμεσα στις δύο εφαρμογές δεν είναι πάντοτε απόλυτη. Μια θεραπεία για τη μείωση της έντασης στους μασητήριους μύς, για παράδειγμα, μπορεί να ανακουφίσει από ενοχλήσεις και παράλληλα να επηρεάσει το περίγραμμα της γνάθου.
Είναι κατάλληλο για όλους;
Το functional Botox δεν αποτελεί μια γενική θεραπεία ευεξίας ούτε μια λύση που μπορεί να εφαρμοστεί προληπτικά σε οποιοδήποτε σύμπτωμα. Η καταλληλότητά του εξαρτάται από την ακριβή διάγνωση, το ιατρικό ιστορικό, την περιοχή που πρόκειται να αντιμετωπιστεί και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Ορισμένες χρήσεις της βοτουλινικής τοξίνης είναι εγκεκριμένες για συγκεκριμένες παθήσεις, ενώ άλλες εφαρμόζονται εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων, πρακτική που είναι γνωστή ως off-label χρήση. Αυτό δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μια εφαρμογή είναι ακατάλληλη, αλλά ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην αξιολόγηση των ενδείξεων, των πιθανών οφελών και των κινδύνων.
Όπως κάθε ιατρική πράξη, οι εγχύσεις μπορεί να συνοδεύονται από ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως πόνο ή μώλωπες στο σημείο εφαρμογής, προσωρινή μυϊκή αδυναμία ή, ανάλογα με την περιοχή, άλλες ειδικότερες επιπλοκές. Η επιλογή του κατάλληλου επαγγελματία υγείας και η εξατομικευμένη προσέγγιση είναι απαραίτητες προϋποθέσεις.
Το ενδιαφέρον για το functional Botox αντανακλά μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι ενέσιμες θεραπείες: η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον στην εμφάνιση, αλλά επεκτείνεται και στη λειτουργικότητα, την ανακούφιση από ενοχλήσεις και την ποιότητα ζωής. Η ουσία, ωστόσο, δεν βρίσκεται στην τάση αυτή καθαυτή, αλλά στην κατάλληλη ιατρική ένδειξη και στην επιλογή μιας θεραπείας που ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες κάθε ασθενούς.
