Στην εποχή της μεγάλης κρίσης, μια νέα μπουρζουαζία καλείται να καθοδηγήσει τα πλήθη και να εγγυηθεί τη συνοχή του κοινωνικού ιστού. Με αγάπη προς τις κλασικές αξίες, αλλά και γνώση της σύγχρονης πραγματικότητας, οι "μετροπουριτανοί" χαιρετίζονται ως άγγελοι της ηθικής και δίνουν το σύνθημα: "Πίσω ολοταχώς".
Απο τον Νίκο Φωτάκη

"Μα καλά, ποιος είναι πάλι αυτός ο Λόλεκ που παίζει στο Μέγαρο;" Η κυρία που ξεστόμισε αυτό το αγωνιώδες ερώτημα ήταν εμφανώς ταραγμένη, κάτι που έθετε σε σοβαρό κίνδυνο την ακεραιότητα του πορσελάνινου φλιτζανιού με τσάι που κρατούσε στα τρεμάμενα χέρια της. Μητέρα φίλης μου, κοντά στα εξήντα (αν δεν τα έχει ήδη πατήσει) και, κυρίως, περήφανη συνδρομήτρια του Μεγάρου Μουσικής, απολάμβανε πάντοτε των προνομίων της συνδρομής της και τώρα ένιωθε έξω από τα νερά της.
Κι όμως, αν η κόρη της έφερνε τον τραγουδοποιό στο σπίτι σε κάποια οικογενειακή συγκέντρωση, θα τον θεωρούσε ιδανικό γαμπρό. Ευγενικό παιδί, με έμφυτη συστολή, ταλαντούχος - κι όπως τον βλέπεις στο εξώφυλλο του άλμπουμ του να κάθεται μελαγχολικός, με το παλιομοδίτικο κοστούμι και το ρετρό ('
80s, αλλά πάλι ρετρό) "ηλεκτρονικό" ρολόι σε ένα τραπεζάκι του αθάνατου "Βάρσου" της Κηφισιάς, είναι σαν ζωντανό μνημείο της ελληνικής αστικής κουλτούρας των τελευταίων δεκαετιών.
Ναι, η μητέρα της φίλης μου θα συμπαθούσε ιδιαίτερα τον Λόλεκ, αλλά δεν την αδικώ:
το στέκι του καθενός είναι μέρος της κοινωνικής του ταυτότητας και δεν είναι ευχάριστο να βλέπεις στα μέρη όπου πηγαίνεις να συχνάζουν ξαφνικά άγνωστες φάτσες, κι ας μοιάζουν με τον Δημήτρη Σγούρο. Ακριβώς, το Μέγαρο ήταν προορισμένο να φιλοξενεί νέα αστέρια της κλασικής μουσικής -ή έστω, τον Γιώργο Νταλάρα σε αφιερώματα στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού- και όχι τους εκπροσώπους της ελληνικής ανεξάρτητης εναλλακτικής αγγλόφωνης σκηνής.

 

Η ΦΑΝΕΡΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΗΣ ΜΠΟΥΡΖΟΥΑΖΙΑΣ

Το φαινόμενο δεν είναι μόνο ελληνικό. Το ένα μετά το άλλο, τα προπύργια της αστικής τάξης πέφτουν. Το κινηματογραφικό 2011 ξεκίνησε με την Αντζελίνα Τζολί ντυμένη με μια κομψή μπεζ καμπαρντίνα να φλερτάρει με τον Τζόνι Ντεπ, ενώ πίσω τους αλλάζουν κοσμοπολίτικα σκηνικά, σαν να πρόκειται για μετενσάρκωση της Γκρέις Κέλι κι όχι για την ίδια γυναίκα που έχει καλύψει τη μισή της επιδερμίδα με τατουάζ, έπαιζε με μαχαίρια και είχε κρεμασμένο από το λαιμό της ένα μπουκαλάκι με το αίμα του εραστή της.
Για την ακρίβεια, είναι πια
θέμα ταμπού να συζητά κανείς για την επιθετική σεξουαλικότητα, την έκλυτη ζωή και την άγρια πλευρά της Αντζελίνα Τζολί - ακόμη και για τον τρόπο που ξεκίνησε η σχέση της με τον Μπραντ Πιτ. Η "καθεστωτική" αντιμετώπιση του ζευγαριού είναι αυτή που τους θέλει ως πρότυπα γονέων και δραστήριων φιλανθρώπων - η ίδια η Αντζελίνα είναι περίπου η Μητέρα Τερέζα της εποχής μας. Τι συμβαίνει; Πότε ακριβώς έγινε τάση η επιστροφή στις κλασικές αξίες; Πώς έγινε must το στυλ της αστικής τάξης; Πώς φτάσαμε στο σημείο να πουλιέται η υπογραφή του Alber Elbaz του Lanvin σε προνομιακή τιμή στα H&M, προκαλώντας ανατριχίλες στις κυρίες που φορούσαν περήφανα τα Lanvin τους στις δεξιώσεις - ενώ τώρα βασανίζονται από την αγωνία ότι μπορεί την ίδια σφραγίδα ποιότητας να φέρει και το παπιγιόν στο λαιμό του σερβιτόρου με τα καναπεδάκια.

Είναι ασφαλώς μία ακόμη από τις παρενέργειες της μεταμοντέρνας κουλτούρας που έχει επικρατήσει σε κάθε πεδίο της δημόσιας και κοινωνικής ζωής: όλα παίζουν, τα στεγανά έπεσαν, ο καθένας μπορεί να επιλέξει την ταυτότητα που επιθυμεί. Απλώς, για κάποιο λόγο, όλο και περισσότεροι επιλέγουν να φορέσουν την ταυτότητα της παλιάς καλής μπουρζουαζίας - έστω, πειραγμένης. Για κάποιους είναι μάλλον κατανοητό. Σύμβολο της νέας μετα-μπουρζουαζίας, η Κάρλα Μπρούνι-Σαρκοζί, με τις πέρλες, τα ταγέρ Dior και τα φλατ Tods μοκασίνια της κυρίας Προέδρου, δεν θυμίζει σε πολλά το μοντέλο που περνούσε από τον Κιθ Ρίτσαρντς στον Μικ Τζάγκερ (όταν και οι δύο είχαν μπει για τα καλά στη μέση ηλικία), ούτε καν την προ δεκαετίας αισθαντική τραγουδοποιό που γρατζουνούσε γυμνή την κιθάρα της, σκαρώνοντας στιχάκια για τον παντρεμένο φιλόσοφο εραστή της. Στην περίπτωσή της, είναι κατανοητό. Η σημειολογία της μπουρζουαζίας ταιριάζει με το ρόλο της ως συζύγου του Προέδρου της Γαλλίας - η χώρα (και ο υπόλοιπος κόσμος) δεν είναι ακόμη σε θέση να αντιμετωπίσει μια "ροκ" προδιαγραφών "γυναίκα του Καίσαρα". Όχι πως στοιχεία της μποέμ προσωπικότητάς της δεν βγαίνουν κάθε τόσο στην επιφάνεια - όταν, για παράδειγμα, πίνει τσάι με τη Μισέλ Ομπάμα και τολμά να κάνει συζήτηση για σεξ σαν Πρώτη Κυρία προς Πρώτη Κυρία - αλλά η αλήθεια είναι ότι η κυρίαρχη τάση είναι προς την εκλέπτυνση, όχι προς τη χυδαιότητα.

Οι ροκ μπάντες ντύνονται με πουλοβεράκια, γυαλιά με κοκάλινο σκελετό και παπιγιόν, η Ντίτα Φον Τιζ γίνεται παγκόσμιο sex symbol αναπαράγοντας την αισθητική και τις συμπεριφορές του μεσοπολέμου (μαζί με την γκαρνταρόμπα και το μακιγιάζ της εποχής), ενώ η σημαντικότερη τηλεοπτική σειρά της εποχής, το Mad Men, είναι ένα υπαρξιστικό δράμα με φόντο την Αμερική του '60 - τότε που οι άντρες ήταν άντρες (κάπνιζαν, έπιναν, ξενοκοιτούσαν) και οι γυναίκες είχαν καμπύλες. Ακόμη και στην Ελλάδα, δεν είναι τυχαίο ότι το τηλεοπτικό πρόγραμμα της χρονιάς ήταν μια εκπομπή που έδειχνε νέους ανθρώπους να προσπαθούν να διακριθούν στην υψηλή γαστρονομία - τι έχει σειρά; Ένα reality show με κωπηλάτες στην Οξφόρδη;

 

H ΚΡΥΦΗ ΓΟΗΤΕΙΑ ΤΟΥ ΝΕΟ-ΣΥΝΤΗΡΗΤΙΣΜΟΥ

Για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει, θα πρέπει να κοιτάξει πέρα από την εμφάνιση, τον τρόπο, τα κασμίρια και τις πέρλες, το preppy look που αποικίζει τις βιτρίνες των καταστημάτων, τα κόκκινα φορέματα της Κριστίνα Χέντριξ του Mad Men και την κυκλοφοριακή επιτυχία της Καθημερινής της Κυριακής, που οφείλεται εν μέρει στο Γαστρονόμο και εν μέρει στην προσφορά της πλήρους δισκογραφίας του Μάνου Χατζιδάκι, του πιο αστού από τους μεγάλους Έλληνες συνθέτες. Όχι, για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει θα πρέπει να συνυπολογίσει στην εξίσωση τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης - όχι μόνο αυτής που έχει κάνει την Ελλάδα δέσμια των επιταγών του ΔΝΤ, αλλά και της παγκόσμιας, τα απόνερα της οποίας λουζόμαστε τώρα. Γιατί είναι αυτή η κρίση των τελευταίων δύο ετών που έχει αλλάξει το κέντρο βάρους διεθνώς, από το εφήμερο και το επιφανειακό στο ουσιαστικό, στις βασικές αξίες - και ποιος άλλος υπήρξε καλύτερος και πιο συνεπής θεματοφύλακας των βασικών αξιών της δυτικής κοινωνίας, από την μπουρζουαζία που υπήρξε ο βασικός της πυλώνας;

Τώρα, λοιπόν, που το πάρτι τέλειωσε και που οι ακρότητες, οι υπερβολές και η επίδειξη αποτελούν ένδειξη αντικοινωνικής συμπεριφοράς -αν όχι ξεδιάντροπης κακογουστιάς-, αυτό που επιστρέφει στη μόδα είναι η σύνεση, η σεμνότητα, η εγκράτεια, ένας νέος συντηρητισμός. Η αντίληψη πίσω από τις συμπεριφορές είναι πως, αν κάτι καταφέρει να σώσει τον κοινωνικό ιστό από την πλήρη διάλυση, αυτό θα είναι η επιστροφή σε μια πιο αυστηρή ηθική, η αποκαθήλωση του κυνισμού χάριν των αξιών του χθες: της ευγένειας, της συμπόνιας, της καλοσύνης.Στην Ελλάδα, παρακολουθούμε εδώ και καιρό την κατάρρευση της κουλτούρας των μπουζουκιών, της αισθητικής της χλιδής και την αντικατάστασή της με μια πιο εναλλακτική, χαμηλών τόνων ποπ κουλτούρα. Τις κραυγαλέες σταρ του παρελθόντος έχει διαδεχθεί η Μόνικα, που το καλοκαίρι συγκίνησε και τους πιο δύσκολους επικριτές της, βάζοντας στο Yes I Do ένα ταξίμι που μοιάζει βγαλμένο από το Μινόρε της Αυγής, αν όχι από τις πιο νοσταλγικές στιγμές της έντεχνης τραγουδοποιίας του '60: ένα γνήσιο, ελληνικότατο -αν και αγγλόφωνο- ποπ κομμάτι, που μυρίζει αγιόκλημα και πλακιώτικες ανηφοριές.

Από την άλλη, αν δεχτεί κανείς το σινεμά ως βαρόμετρο, θα καταλάβει ότι δεν είναι τυχαίο το ότι η φετινή κινηματογραφική σεζόν ξεκίνησε με την Τζούλια Ρόμπερτς να ανακαλύπτει τις απλές απολαύσεις και την πνευματικότητα στο Eat, Pray, Love και με τον Μάικλ Ντάγκλας να αποκηρύσσει μετά βδελυγμίας την εικόνα του παραδόπιστου γιάπι που πρώτος ενσάρκωσε στο Wall Street, υποδυόμενος τον πρώην γιάπι που ανένηψε. Τώρα που οι αξίες του γιαπισμού κατέρρευσαν, ο κόσμος στρέφεται σ' αυτούς που υπήρξαν πάντοτε φάροι της σύνεσης: οι συντηρητικοί αστοί αποτελούσαν πάντοτε κοινωνικές καρικατούρες, με τα καμιλό παλτό και τα λουστρίνια, αλλά τώρα που επανέκαμψαν ως νεο-πουριτανοί, γίνονται δεκτοί με ανακούφιση - σε τελική ανάλυση, είναι χρήσιμο να έχεις δίπλα σου κάποιον που δίνει σημασία στις ετικέτες των ρούχων. Εκείνος ξέρει, σε μια δύσκολη στιγμή, τι ποσό θα πιάσει ένα ρούχο, αν χρειαστεί να πωληθεί ως vintage αξεσουάρ.

 

ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ

Τίποτε από αυτά δεν συμβαίνει με ρετρολαγνικό στυλ. Η αφ' υψηλού φιλανθρωπία της παλιάς μπουρζουαζίας τώρα έχει αντικατασταθεί από την άνθιση ενός νέου είδους -απολιτικού- κοινωνικού ακτιβισμού. Με σύμβολο το ποδήλατο, αγαπημένο (και οικονομικότερο) μέσο μεταφοράς τους, οι νέοι αστοί σπεύδουν να συνταχθούν με ομάδες, όπως οι Atenistas, που οργώνουν την πόλη και οργανώνουν Δράσεις για να την κάνουν ομορφότερη και πιο βιώσιμη, με τη ζέση και τον ενθουσιασμό που οι προκάτοχοί τους στον ακτιβισμό υιοθετούσαν παιδάκια σε μακρινές περιοχές του πλανήτη, χρηματοδοτούσαν τα έργα για την προστασία της Καρέτα-Καρέτα και παρακολουθούσαν τη δράση της Διεθνούς Αμνηστίας - ή έστω, τις συναυλίες του Μπόνο και των U2.
Μετεξέλιξη των Bobos (των Bourgeois-Bohemes που εμφανίστηκαν στην Ευρώπη την περασμένη δεκαετία), οι Μετρο-πουριτανοί (Metropuritains: από το μητρόπολη και πουριτανισμός) διατηρούν τις κοινωνικές τους ευαισθησίες, την ευελιξία και τη χαλαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουν το πρωτόκολλο, αλλά είναι πρόθυμοι να θέσουν τη γνώση, την κουλτούρα και το στάτους τους στην υπηρεσία του κοινού καλού. Να αναλάβουν τον ηγετικό ρόλο που είχε πάντα η τάξη τους, από τότε που έπεσε η Βαστίλη. Διατυπώνουν θεωρίες για την κρίση, παρακολουθούν τη συζήτηση για το μεταναστευτικό, απορρίπτουν τη βία και τις ακρότητες και θεωρούν την παγκοσμιοποίηση ως μια ευκαιρία να εμπλουτιστεί η δυτική κοινωνία με "έθνικ" στοιχεία, με τον τρόπο που οι ίδιοι συνδυάζουν τον μπουφέ της γιαγιάς με σύγχρονα αντικείμενα τέχνης που φτιάχνουν οι φίλοι τους και μαξιλάρια από το ΙΚΕΑ.

Την ίδια στιγμή, συμπεριφορές που μέχρι πρότινος θεωρούνταν παρωχημένες, γίνονται ξανά επίκαιρες: χαρακτηριστικό παράδειγμα, το Savoir Vivre που επέστρεψε στο λεξιλόγιό μας - όχι μόνο σε σχέση με τα πονήματα του Χρήστου Ζαμπούνη-, που προτείνουν κανόνες συμπεριφοράς για κάθε πεδίο της κοινωνικής ζωής των Ελλήνων, από τα μπουζούκια και το γήπεδο μέχρι τους γάμους και τα παιδικά πάρτι, αλλά κυρίως, σε σχέση με νέα πεδία κοινωνικής δραστηριότητας: την εποχή που ο μισός πλανήτης είναι δικτυωμένος στο Facebook, η τήρηση κάποιων νέων κανόνων συμπεριφοράς, ενός είδους netiquette για τα social media, είναι απαραίτητη για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας και της συνύπαρξής μας. Ο ίδιος ο θεσμός του γάμου, ακρογωνιαίος λίθος της σύγχρονης κοινωνίας, ενισχύθηκε από την κρίση, λέει η στατιστική, που επισημαίνει μια πτώση στα ποσοστά των διαζυγίων: τα ζευγάρια αποφασίζουν να μείνουν μαζί, ενωμένα και να αντιμετωπίσουν από κοινού τη δύσκολη οικονομική συγκυρία. Πράγμα που, αν μη τι άλλο, εξηγεί το μυστικό της οικογενειακής ευτυχίας του προτύπου μητέρας που ακούει στο όνομα Αντζελίνα Τζολί.

Και κάπως έτσι, κατάφερα να κατευνάσω τη μητέρα της φίλης μου και να την πείσω να της χαρίσει τα εισιτήρια για τη συναυλία του Λόλεκ στο Μέγαρο Μουσικής.

Δημοφιλέστερα άρθρα

  1. Ζώδια: Εβδομαδιαίες προβλέψεις Ζώδια: Εβδομαδιαίες προβλέψεις
  2. Αγαπάς το διάβασμα και τα βιβλία; Κατέβασε αυτές τις 5 εφαρμογές Αγαπάς το διάβασμα και τα βιβλία; Κατέβασε αυτές τις 5 εφαρμογές
  3. Το Unorthodox είναι η σειρά που πρέπει να δεις στο Netflix Το Unorthodox είναι η σειρά που πρέπει να δεις στο Netflix
  4. Αυτή είναι η συνταγή για τη φημισμένη κερασόπιτα του Twin Peaks Αυτή είναι η συνταγή για τη φημισμένη κερασόπιτα του Twin Peaks
  5. Κate Middleton | 5 φορές που επένδυσε σε Zara κομμάτια στις εμφανίσεις της Κate Middleton | 5 φορές που επένδυσε σε Zara κομμάτια στις εμφανίσεις της
  6. Το διάγγελμα της βασίλισσας Ελισάβετ για τον κορωνοϊό Το διάγγελμα της βασίλισσας Ελισάβετ για τον κορωνοϊό
  7. Γενέθλια στην καραντίνα: Πώς να οργανώσεις το τέλειο πάρτι για τους αγαπημένους σου Γενέθλια στην καραντίνα: Πώς να οργανώσεις το τέλειο πάρτι για τους αγαπημένους σου
  8. Πώς θα πετύχεις την τέλεια ισορροπία στη σχέση σου Πώς θα πετύχεις την τέλεια ισορροπία στη σχέση σου
  9. Οι It bags του 2020 Οι It bags του 2020
  10. 10 τροφές που θα κάνουν το πρόσωπό σου να λάμπει! 10 τροφές που θα κάνουν το πρόσωπό σου να λάμπει!
  11. 4 συνήθειες που πρέπει να αποβάλεις αν θέλεις να γίνεις περισσότερο ευτυχισμένη 4 συνήθειες που πρέπει να αποβάλεις αν θέλεις να γίνεις περισσότερο ευτυχισμένη
  12. Πρίγκιπας Κάρολος & Καμίλα: Γιόρτασαν την επέτειο γάμου τους με ένα ξεχωριστό πορτραίτο Πρίγκιπας Κάρολος & Καμίλα: Γιόρτασαν την επέτειο γάμου τους με ένα ξεχωριστό πορτραίτο
  13. Kate Moss: Πούλησε το vintage λεοπάρ πανωφόρι της για να συνεισφέρει στη μάχη κατά του κορωνοϊού Kate Moss: Πούλησε το vintage λεοπάρ πανωφόρι της για να συνεισφέρει στη μάχη κατά του κορωνοϊού
  14. Harry & Meghan: Αποκάλυψαν το όνομα του μη κερδοσκοπικού οργανισμού τους Harry & Meghan: Αποκάλυψαν το όνομα του μη κερδοσκοπικού οργανισμού τους

Ιούλιος 2018

>