Είναι
παράδοξο, αλλά όχι ανεξήγητο: μια υπερστυλιζαρισμένη εικόνα φαγητού κερδίζει περισσότερα
likes και από τις καινούριες γόβες του Christian Louboutin

Φαντάσου την εικόνα. Ένα φρεσκοφουρνιστό αφράτο σουφλέ με τη ζεστή ρευστή του σοκολάτα να ξεχειλίζει και να κυλάει, να κυλάει μέχρι το φωτογραφικό κλικ να την “πιάσει” ακριβώς τη στιγμή που ετοιμάζεται να στάξει πάνω στα κόκκινα ζουμερά φρούτα που το συνοδεύουν. Αυτό είναι ένα μόνο παράδειγμα των ατελείωτων εικόνων με λαχταριστούς πρωταγωνιστές που μας βομβαρδίζουν πλέον καθημερινά, όπου κι αν στρέψουμε το βλέμμα μας. Εκεί που τσεκάρουμε το feed στο facebook, που ξεφυλλίζουμε ένα περιοδικό, που κάνουμε ζάπινγκ, να 'σου απανωτά χτυπήματα προκλητικών πλάνων που αιχμαλωτίζουν την προσοχή μας κάνοντας την καρδιά μας να χτυπήσει κάπως πιο γρήγορα.


Το φαινόμενο έχει όνομα

Ο όρος food porn που πρωτοχρησιμοποιήθηκε από τη φεμινίστρια δημοσιογράφο Rosalind Coward, το 1984, στο βιβλίο της Female Desire, έχει πλέον καθιερωθεί για να περιγράφει τις εικόνες φαγητών που έχουν σχεδιαστεί και στυλιζαριστεί, έτσι ώστε να προκαλούν ευφορία και έντονη επιθυμία σε όποιον τις βλέπει. Δεν έχει σημασία αν πρόκειται για χαβιάρι ή χοτ ντογκ ή ακόμη και για μια μισοφαγωμένη φράουλα. Είναι food porn αν η λήψη έχει γίνει με πρόθεση να γαργαλήσει τις αισθήσεις μας, να διαστείλει την κόρη του ματιού μας, αφήνοντάς μας πεινασμένους, να μας τρέχουν τα σάλια, αλλά δυστυχώς ανήμπορους να γευθούμε το θέαμα. Και όλοι ξέρουμε πως το ανικανοποίητο είναι το φιτίλι της εμμονής.

Σε πρώτο άκουσμα ο χαρακτηρισμός «porn» μοιάζει κάπως υπερβολικός. Αλλά ας σκεφθούμε μια στιγμή τις τεχνικές που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή αυτών των εικόνων. Υπερβολικό, σχεδόν παρεμβατικό, close up στη ζουμερή μπριζόλα, μελετημένος φωτισμός, πλάνα που αχνίζουν, βογκητά και αναστεναγμοί από την παρουσιάστρια κάθε φορά που δοκιμάζει τη συνταγή. Ενώ δεν είχαμε όρεξη, τώρα δεν μπορούμε να σκεφτούμε τίποτε άλλο παρά μόνο το φαγητό. Και έχουμε εγκλωβιστεί να χαζεύουμε με τις ώρες χωρίς καν να μας απασχολεί να περάσουμε οι ίδιοι στην πράξη (στην κουζίνα εν προκειμένω) και να επιδοθούμε στη μαγειρική. Σαν κάτι να μας θυμίζουν όλα αυτά.

Φαγητά παντού

O μόνος τρόπος να μην έχει γίνει κάποιος από εμάς μάρτυρας, θύτης ή θύμα της νέας μανίας που λέγεται food porn είναι να έλειπε σε αποστολή στην Ανταρκτική. Το #food porn είναι ένα από τα πιο δημοφιλή hashtags στα social media της στιγμής twitter και instagram. Μάλιστα, με το συγκεκριμένο hashtag στο instagram έσπασε φέτος κάθε προηγούμενο ρεκόρ, όταν σε μία μόνο ημέρα, αυτή των Ευχαριστιών, ανέβηκαν 10 εκατομμύρια φωτογραφίες (αριθμός διπλάσιος από το καθημερινό μέσο όρο), που στην πλειοψηφία τους απεικόνιζαν καλοψημένες –ή και όχι τόσο- γαλοπούλες. Την ίδια ώρα στο φωτοκεντρικό pintrest.com οι φωτογραφίες φαγητού συγκεντρώνουν 50% περισσότερα repins από αυτές της μόδας ή του design, ενώ στην τράπεζα φωτογραφιών Flickr, το Food Porn Group έχει αναδειχθεί σε μία από τις πιο δραστήριες κατηγορίες φιλοξενώντας περισσότερες από 600.000 εικόνες. Τα likes πολλαπλασιάζονται κάθε φορά που ανεβάζω στη σελίδα μου στο facebook φωτογραφία του μεσημεριανού μου, ενώ όταν κάποτε άκουγες ιστοσελίδα μαγειρικής και φανταζόσουν αναλυτικές συνταγές, πλέον τα πιο επιτυχημένα sites όπως το foodporndaily.com και το foodgawker.com κάνουν χρυσές δουλειές χάρη στο ατέρμονο feed όχι συνταγών, αλλά εικόνων φωτογενών πιάτων. Και το πιο παράδοξο; Τις περισσότερες φορές οι συνταγές παραλείπονται εντελώς.




Παρόμοια είναι και η εικόνα εκτός κυβερνοχώρου. Στην Ελλάδα, τα περιοδικά γαστρονομίας -μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής- έχουν μεγαλύτερη κυκλοφορία από οποιοδήποτε άλλο μηνιαίο ή εβδομαδιαίο έντυπο. Και ενώ οι νέες τηλεοπτικές παραγωγές θεωρούνται πια πολυτέλεια, δεν υπάρχει κανάλι που να μην έχει εντάξει στο πρόγραμμά του τουλάχιστον μία εκπομπή που να σχετίζεται με το φαγητό. Στις περισσότερες μάλιστα περιπτώσεις το format του προγράμματος είναι περισσότερο reality παρά εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Το ερώτημα όμως είναι αρκετά κρίσιμο: Ποιος θα φτιάξει μοσχαρίσια μάγουλα με πουρέ από μήλο και σάλτσα φραγκόσυκο, την ώρα που κοιτάει τι να κόψει από τη λίστα του σούπερ μάρκετ; Κι όμως καθόμαστε εκεί στημένοι όσο χρειαστεί να δούμε με λεπτομέρεια τη συνταγή, να ακούσουμε τις γαργαλιστικές λεπτομέρειες για το πόσο τρυφερό είναι το κρέας, για τις μυρωδιές που έχουν κατακλύσει το πλατό και δεν ξεκολλάμε μέχρι να ακούσουμε την επιβεβαίωση του παρουσιαστή για το ακαταμάχητο του αποτελέσματος. Είναι στ’ αλήθεια νόστιμο; Ποιος ξέρει. Ποιος νοιάζεται.

Διάβασε τη συνέχεια στη σελίδα 2


Ιούλιος 2018

>