«Η πολλή συζήτηση βλάπτει σοβαρά τις σχέσεις», υποστηρίζουν αμερικανικές έρευνες... Γιατί αυτή είναι και η βασική διαφορά αντρών και γυναικών: οι μεν προτιμούν τη λακωνική τακτική, οι δε αναλύουν μέχρι τελικής πτώσης. Πώς μπορείς λοιπόν να βελτιώσεις τη σχέση σου χωρίς πολλές, εξαντλητικές και συνήθως αδιέξοδες συζητήσεις; Από τη Νίκη Πηλείδου

Κάθε φορά που του λέω «Γιώργο, πρέπει να μιλήσουμε», είναι σαν να πατάω κάποιο κουμπί αυτόματης εκτίναξης πυραύλου. Δηλαδή, το λάθος κουμπί. Εκείνος παίρνει ένα ύφος ανάμεσα σε θλίψη και απόγνωση, συνοδευόμενο από μια αμήχανη υπερδραστηριότητα, ώστε να μην μπορείς να τον πετύχεις πουθενά μέσα στο σπίτι, με αποτέλεσμα να τον κυνηγάω από την κουζίνα στο μπάνιο και από το σαλόνι γύρω-γύρω από την τραπεζαρία. Μουρμουρίζει «πάλι τα ίδια», λέει «έλεος, έχω ένα σημαντικό meeting αύριο», συμμετέχει στην κουβέντα ίσα-ίσα για να μου σπάσει τα νεύρα –του στυλ «σού κάνω χάρη»- με τις αδιάφορες, μονολεκτικές απαντήσεις του, θυμάται τις διάφορες μικροδουλειές που έχει στο σπίτι και μπαινοβγαίνει στα δωμάτια, με εμένα από πίσω του να τον βομβαρδίζω, γεμάτη ενοχές ότι είμαι ταλιμπάν, με ερωτήσεις του τύπου «γιατί, εσύ είσαι ευχαριστημένος από τη σχέση μας;», «γιατί δεν μπορείς να κάτσεις μισό λεπτό να μιλήσουμε σαν άνθρωποι;».
Δεν κατάφερα ποτέ να κουβεντιάσω μαζί του όπως θα ήθελα. Όπως το κάνω με τις φίλες μου – ικανές να αναλύουμε και την παραμικρή λεπτομέρεια για μέρες ολόκληρες. Αποτέλεσμα; H πετσέτα του μπάνιου βρίσκεται μονίμως στο πάτωμα. Οι λογαριασμοί μένουν απλήρωτοι αν δεν τους τακτοποιήσω εγώ. Ζούμε μαζί, αλλά νιώθω απέραντη μοναξιά. Θέλω να του δώσω να καταλάβει ότι στις σχέσεις ισχύει αυτό που λένε οι Αγγλοσάξονες, «it takes two to tango», και ότι αν δεν συμμετέχει κι αυτός δεν πρόκειται ποτέ εντέλει να χορέψουμε συγχρονισμένα.

 

Για όλα φταίνε οι ορμόνες

Μήπως τελικά η θεωρία που θέλει τη συζήτηση απαραίτητο συστατικό μιας επιτυχημένης σχέσης έχει επινοηθεί από ανθρώπους με υπερβολικά πολύ black χιούμορ που θέλουν να μας ταλαιπωρούν; Tις περισσότερες φορές, η διάθεσή μου για επικοινωνία με οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ακόμα περισσότερα προβλήματα – εκείνος εκνευρίζεται με τη διάθεσή μου για κουβέντα κι εγώ με τη δική του σιωπή. Μήπως οι άντρες είναι εξ ορισμού αντιεπικοινωνιακοί τύποι; Μήπως δεν είναι στη φύση τους να το πολυσυζητάνε; «Γίνεται να βελτιώσω τη σχέση μου χωρίς να μιλάω γι' αυτήν;» αναρωτιέμαι και πέφτω πάνω στο βιβλίο των ψυχοθεραπευτών Patricia Love και Steven Stony, οι οποίοι θεωρούν ότι η συζήτηση, όπως την εννοούμε και την εφαρμόζουμε στις σχέσεις μας, είναι ο συντομότερος δρόμος για να κόψουμε κάθε επαφή με τον άνθρωπό μας.
 

Στο βιβλίο τους Ηοw to improve your marriage without talking about it (Πώς να βελτιώσετε το γάμο σας χωρίς να συζητάτε γι’ αυτόν) εξηγούν ότι αυτή η βασική διαφορά ανάμεσα στους άντρες και στις γυναίκες οφείλεται στην κορτιζόλη, στην ορμόνη του άγχους, που μας αποτρέπει από το να κάνουμε μια συζήτηση όπως τη θέλουμε. Πώς μπορείς να συζητήσεις όταν νιώθεις σαν να έχεις βάλει το δάχτυλό σου στην πρίζα; Γιατί αυτό είναι το εφέ που προκαλεί η υπερβολική κορτιζόλη που εκκρίνεται στις γυναίκες όταν είναι φοβισμένες και στους άντρες όταν αισθάνονται ταπεινωμένοι. Σύμφωνα με την έρευνά τους, οι λόγοι είναι βιολογικοί και μας συνοδεύουν από τη γέννησή μας.


Το νεογέννητο κοριτσάκι, μόλις ακούσει ένα δυνατό θόρυβο, τρομάζει και το πρώτο πράγμα που κάνει είναι να προσπαθήσει να αποκτήσει οπτική επαφή με τη μαμά του για να νιώσει ασφάλεια. Αργότερα, θα αντικαταστήσει την οπτική επαφή με την «tend and befriend» στρατηγική, όπως την αποκαλούν οι ψυχολόγοι του UCLΑ. Είναι οι φιλίες-συμμαχίες που μας βοηθάνε να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα και τους φόβους μας. Επιπλέον, αναπτύσσουμε ένα εσωτερικό GPS που ανιχνεύει το βαθμό χαλάρωσης της σχέσης. Μόλις καταλάβουμε ότι ο αγαπημένος μας απομακρύνεται, ενεργοποιείται ο εσωτερικός μας συναγερμός και αρχίζουμε τα debates. Αντίθετα, το νεογέννητο αγοράκι θα αντιδράσει στον ίδιο έντονο ήχο κοιτάζοντας ολόγυρα, προσπαθώντας να βρει την πηγή του θορύβου. Αιφνιδιάζεται, αλλά δεν κατακλύζεται από κανένα συναίσθημα, παρά μόνο από την υπερβολική έκκριση αδρεναλίνης που το ταλαιπωρεί. Έτσι μαθαίνει να κλείνεται στον εαυτό του για να τον προστατεύσει, να δραστηριοποιεί το ένστικτο της επιβίωσης.

Τι εφαρμογή έχει λοιπόν όλη αυτή η θεωρία στην πράξη; Το δικό μου GPS αντιλαμβάνεται την εμμονή του Γιώργου για την ακαταστασία ως το δικό του τρόπο να δηλώνει ότι θα μείνει για πάντα ένα ελεύθερο πουλί και αυτό μάλλον με τρομάζει. Και, προφανώς, με το διάλογο που προσπαθώ να στήσω χωρίς μεγάλη επιτυχία, το μόνο που καταφέρνω είναι να τον κάνω να «κατεβάζει τα στόρια», αφού εκείνος αντιλαμβάνεται την αγωνία μου ως ένα είδος κριτικής στη συμπεριφορά του.

 

Υπεραναλύοντας τον έρωτα

«Dr. Patricia Love, όλα αυτά μου φαίνονται κατανοητά: Εμείς είμαστε ευαίσθητες και λίγο ανασφαλείς και εκείνοι είναι ευάλωτοι και τα παίρνουν όλα προσωπικά. Ωστόσο, δεν μου έχει μείνει παρά μόνο η παντομίμα για να συνεννοηθώ με τον Γιώργο. Κι ας υποθέσουμε ότι τα καθαρά πιάτα –που τα έχω αφήσει επίτηδες άπλυτα σε ντάνες- έχουν τελειώσει. Εκτός από το να αγοράσω πλαστικά, τι άλλο μπορώ να κάνω για να του επισημάνω ότι πρέπει να συμμετέχει κι αυτός στις δουλειές γιατί έχω εξαντληθεί;» της γράφω στο e-mail της που βρήκα σε ένα αμερικανικό περιοδικό ψυχολογίας. «Πριν επικοινωνήσουμε με λέξεις, πρέπει να επικοινωνήσουμε με απλούς τρόπους», μου επισημαίνει στην απάντησή της η Dr. Love – όνομα και πράγμα. «Να αγγίζουμε τον άλλον, να κάνουμε πράγματα μαζί του, να κάνουμε σεξ και να δημιουργήσουμε μια υγιή καθημερινότητα. Έτσι, διαμορφώνονται οι κατάλληλες συνθήκες ώστε να δεθούμε σωστά και, όταν αυτό συμβαίνει, τότε υπάρχει ισορροπία και βρίσκεται και η χρυσή τομή. Τότε οι άντρες μιλάνε περισσότερο και οι γυναίκες λιγότερο».

Η φαντασία μου αρχίζει να τρέχει και πλάθω τη σκηνή όπου οδηγώ τον Γιώργο σιωπηλά -και με τον πιο τρυφερό τρόπο- στην κουζίνα για να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι τα χάλια της, πιστεύοντας ότι μία εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις, αλλά η δόκτωρ με βγάζει από την πλάνη μου. «Κανείς δεν απαγορεύει το διάλογο. Αρκεί να ξέρεις να τον κάνεις σωστά. Πρέπει να μάθεις και να ακούς τον άλλον. Και αντί να του γκρινιάζεις -γιατί αυτή είναι μια μέθοδος που ενεργοποιεί τις άμυνές του- πρέπει να τον ενθαρρύνεις, να χρησιμοποιήσεις θετική ψυχολογία. Πρέπει να του θυμίσεις τον παλιό του αρχέγονο ρόλο, ότι είναι ο άντρας της παρέας που θέλει να σε ευχαριστεί».

Το μυστικό λοιπόν για να βγάλει ο σύντροφός σου τις ωτοασπίδες και να σε ακούσει είναι να του συμπεριφέρεσαι σαν να πρόκειται για ένα μεγάλο παιδί. Να του πεις ότι σου φτιάχνει τη μέρα όταν θυμάται να βάλει βενζίνη στο αυτοκίνητο και δεν ξεχνάει να βγάλει τα σκουπίδια. Και το δοκίμασα: Ο Γιώργος με κοιτάζει καχύποπτα. «Γιατί τόση ευγένεια;» με ρωτάει χαμογελώντας, αφού έχει συνηθίσει να ακούει ένα μικρό λογύδριο πάνω στο συγκεκριμένο θέμα. Την επομένη, τα σκουπίδια δεν με περίμεναν πίσω από την πόρτα και κατάλαβα ότι είμαστε σε καλό δρόμο. Συνέχισα στο ίδιο ύφος και δεν βρήκα άδειο το ρεζερβουάρ του αυτοκινήτου. Κι όταν, ύστερα από λίγες μέρες, χρειάστηκα στήριξη μετά από μια έντονη κρίση στο γραφείο, ήταν εκεί και με πήρε αγκαλιά χωρίς πολλά λόγια. Τελικά, μπορεί να έχει δίκιο η δόκτωρ Love. Δεν επικοινωνείς με γκρίνια. Δεν επικοινωνείς όταν εξαρχής έχεις βγάλει την απόφαση ότι φταίει μόνο ο άλλος και είσαι επικριτική. Γιατί «it takes two to tango» και, για να χορέψεις ένα παθιασμένο τανγκό, δεν πρέπει κανείς να πατάει το πόδι του άλλου.

 

Οι μαγικές λέξεις

-Συγγνώμη: Είναι καλό να χρησιμοποιείται συχνά και από τους δύο συντρόφους, αλλά με μέτρο. Γίνεται αποδεκτό στη λιτή του εκδοχή, ενώ όταν συνοδεύεται από το καταστροφικό «αλλά» μετατρέπεται -συνήθως- σε πρόλογο για γκρίνια.

-Σε καταλαβαίνω: Επίσης, η απλή του εκδοχή μπορεί να έχει αναπάντεχα καλό αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, η απάντηση «κι εγώ» στο «είμαι κουρασμένος» μπορεί να μεταφραστεί ως εξής: «Κι εγώ είμαι κουρασμένη, αλλά δεν το κάνω θέμα όπως εσύ».

-Σ' ευχαριστώ: Δεν έβλαψε ποτέ κανέναν. Αντίθετα, πυροδοτεί χαμόγελα ακόμα στα πρόσωπα των εφοριακών.

-Σε χρειάζομαι: Απολύτως απαραίτητο, ειδικά στις μέρες μας που οι άντρες νιώθουν ανίσχυροι και παραγκωνισμένοι από τις σούπερ γυναίκες.

-Είσαι όμορφος: Δεν βλάπτει να του κάνετε κομπλιμέντα, γιατί μπορεί να μην το δείχνουν, αλλά και οι άντρες είναι φιλάρεσκοι και θέλουν να εισπράττουν την αποδοχή της συντρόφου τους.

Ιούλιος 2018

Από το Περιοδικό

>