Η κρίση βομβάρδισε το γόητρό τους εκεί ακριβώς που πονάνε: στα έσοδα. Ο Μπραντ τρέχει χωρίς ξεφτίλα πίσω από το φουστάνι της Αντζελίνα και όλο και περισσότεροι μένουν Παρασκευή βράδυ στο σπίτι μόνοι με τα παιδιά. Ο «μανισμός» είναι φυσιολογικά η μοντέρνα απάντηση στο φεμινισμό. Αν όχι για να διεκδικήσουν δικαιώματα, οι άντρες αφυπνίζονται αναζητώντας μια σύγχρονη ταυτότητα, τώρα που η παλιά είναι για πέταμα. Απο τον Δημήτρη Τσακούμη

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι και βραχυκύκλωσε για τα καλά τους άντρες ήταν όταν άλλαξε ο πόλος της ισχύος στα πάρτι και στις άλλες κοινωνικές συναναστροφές και τα άλλοτε εξωστρεφή αρσενικά που είχαν συνηθίσει να κομπάζουν και να βρυχώνται μπροστά σε πολύ κόσμο, όπως κάνουν τα λιοντάρια στη ζούγκλα, βρέθηκαν να στέκονται σιωπηλά και σούζα ένα βήμα πίσω από τις συζύγους τους. Παρατήρησε, αν θέλεις, πόσο συχνά πια οι άνθρωποι γοητεύονται και ασυναίσθητα σχηματίζουν κύκλο γύρω από την ακτινοβολία και το γκλαμ μιας επιτυχημένης και δυναμικής γυναίκας, την ώρα που αγνοούν τον άντρα της και ζήτημα είναι αν θυμούνται και το όνομά του. Τότε θα δεις το δράμα του σύγχρονου άντρα σε κρίση να ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια σου και ίσως λίγο –λέω λίγο– τον συμπονέσεις.

Κανείς ποτέ δεν είπε ότι οι γυναίκες είναι αδύναμες – ούτε καν οι ίδιες. Η Ασπασία πίσω από τον Περικλή, η Θεοδώρα πίσω από τον Ιουστινιανό, η Αγία Ελένη πίσω από το γιο της Κωνσταντίνο, η Εύα πίσω από την απόφαση του Αδάμ να φάει το μήλο, πάντα υπήρχε τρόπος να γίνει το δικό σας, με ένα διακριτικό τρόπο βέβαια και με την τεράστια επιμονή που και βράχο διαβρώνει, όπως ταιριάζει στις ηρωίδες της Τζέιν Όστιν. Πέρα λοιπόν από το προφανές σύνθημα «ίσα δικαιώματα», ο φεμινισμός από τη δεκαετία του ‘60 μέχρι και σήμερα κινήθηκε περισσότερο για να κάνει φανερή την εξουσία που οι γυναίκες εξασκούσαν κρυφά, να προετοιμάσει και να πείσει την κοινωνία ότι είναι φυσιολογικό και για μια γυναίκα να παίρνει πρωτοβουλίες και να αποφασίζει για τα σημαντικά, και τέλος «η γυνή να μη φοβάται τον άνδρα» και να μην ντρέπεται πια να περάσει μπροστά του εκεί που κάποτε προχωρούσε στο κατόπι του. Με λίγα λόγια, ο φεμινισμός εκπλήρωσε τους σκοπούς του και λίγο πολύ μας τελείωσε –τουλάχιστον στο δυτικό κόσμο– όταν έγινε σε όλους φανερό ότι η Κάρλα Μπρούνι κυβερνά τον Σαρκοζί και ο Σαρκοζί τη Γαλλία. Δεν ήταν ανάγκη να γίνει η ίδια αρχηγός ενός ισχυρού κράτους – υπάρχει άλλωστε η Μέρκελ. Αρκούσε που τα φλας αστράφτουν στο πέρασμά της περισσότερο απ’ ό,τι για τον κοντό Πρόεδρο.

Από τη σοφή και δικαιωμένη Χίλαρι που στάθηκε υπεράνω ενός αδύναμου στα πάθη Μπιλ Κλίντον ως την απαξιωτική σκιά που ρίχνει η Μαντόνα στον εκάστοτε σκηνοθέτη ή μοντέλο που επιλέγει σαν αξεσουάρ de jour στο πλευρό της, αλλά και ως τη σχέση εξάρτησης του Μπραντ Πιτ με την Αντελίνα Τζολί, του Άστον Κούτσερ με την Ντέμι Μουρ και του Χόμερ Σίμπσον με τη Μαρτζ, οι σημερινές γυναίκες έχετε πολυάριθμα παραδείγματα από τα οποία αντλείτε έμπνευση και επιχειρήματα, θεωρώντας το ζήτημα του φεμινισμού ρετρό και λήξαν. Η καθημερινότητα ακόμη και σε μια χώρα σαν τη δική μας, που επικίνδυνα γειτονεύει με τη Μέση Ανατολή, σας επιβεβαιώνει: οι άντρες τσουλάνε το καρότσι στο πάρκο την ώρα που εσείς κάνετε γιόγκα και πιλάτες, πηγαίνουν πια μόνοι με τη λίστα στο σούπερ μάρκετ και κάνουν baby sitting τα βράδια που βγαίνετε με τις φίλες σας. Κάποιες με χιούμορ και κάποιες άλλες κάπως χοντροκομμένα έφτασαν να αναφέρονται στο σύζυγο ως «ο σοφέρ», ο «συν ένας» ή, ακόμη χειρότερα και όχι χωρίς κακία, «ο σπερματοδότης». Αργά ή γρήγορα, ο ανδρισμός στο κύτταρο κάθε άντρα ήταν αναμενόμενο να επαναστατήσει.

 

Η ανατολή του «μανισμού»

Ο «μανισμός» (ή αλλιώς «αρσενισμός», όπως τον πρωτοείπε το 2002 η δημοσιογράφος Αφροδίτη Πολίτη στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία) ξεκίνησε από τις ΗΠΑ κάπως σαν αστείο στις αρχές της δεκαετίας του '90 όταν εκδόθηκε το βιβλίο Iron John (Ατσάλινος Τζόνης). Ακολουθώντας κατά γράμμα όσα έγραφε τότε ο Ρόμπερτ Μπλάι, αρκετοί γραφικοί χαρτογιακάδες που είχαν μπουχτίσει από την ασφυκτική πίεση της Wall Street βγήκαν στα δάση για να αναζητήσουν με παγανιστικές ιεροτελεστίες τη χαμένη τους αρρενωπότητα. Ύστερα ήταν και κάποιοι εξοργισμένοι από ένα ψυχοφθόρο διαζύγιο άντρες που ξεκίνησαν κοινωνικούς και νομικούς αγώνες για ίσα δικαιώματα, χωρίς βέβαια να είναι πολλά αυτά που έχουν να κερδίσουν. Ο «μανισμός» καταφεύγει σε νομικές διαμάχες κυρίως για να διεκδικήσει δικαιώματα που αφορούν στην πατρότητα, όπως τις νόμιμες άδειες από την εργασία όταν ο άντρας είναι που φυλάει το παιδί στο σπίτι ή την ίση μεταχείριση από τα δικαστήρια σε υποθέσεις επιμέλειας ανηλίκου ύστερα από διαζύγιο. Κατά τα άλλα, τι περισσότερο να κάνει ο νομοθέτης για το φύλο που επί αιώνες είχε το Δίκαιο με το μέρος του;

Με τα χρόνια, όμως, και αφού η συζήτηση για τα δικαιώματα των αντρών δεν έσβησε ποτέ τελείως, τα πράγματα ξεκαθάρισαν και φάνηκε η ανάγκη πίσω από την τάση. Δεν είναι η ισότητα των δύο φίλων που κινδυνεύει. Το πρόβλημα είναι ότι ο άντρας δεν έχει βρει μια σύγχρονη ταυτότητα να τον δένει στο λιμάνι σαν άγκυρα και έτσι μπαίνοντας στο γάμο δεν χάνει μόνο την ελευθερία που είχε ως εργένης, αλλά και την προσωπικότητα και την κοινωνική του υπόσταση. Οι γυναίκες είναι συνήθως πια οι πλέον προβεβλημένες σε αυτή την έτσι κι αλλιώς εύθραυστη σχέση ισορροπίας, όχι γιατί φέρνουν περισσότερα στο σπίτι ή τοποθετούνται ψηλότερα στην επαγγελματική ιεραρχία (οι στατιστικές δείχνουν ότι απέχουμε ακόμη από την εξίσωση των αμοιβών και των ευκαιριών), αλλά γιατί διαπρέπουν στις σπουδές (ακόμη και σε παραδοσιακά αντρικά επαγγέλματα όπως αυτά του Πολυτεχνείου), προσέχουν τον εαυτό τους (με beauty treatments και φυσική διατροφή) και κάνουν πολλά πράγματα ταυτόχρονα (φιλανθρωπίες, αθλητισμό, οργανώνουν πάρτι και τραπέζια στο σπίτι, συμμετέχουν στις σχολικές δραστηριότητες των παιδιών, διασκεδάζουν με τις φίλες τους) χωρίς απ’ ό,τι φαίνεται να έχουν ανάγκη σώνει και καλά έναν άντρα στο πλάι τους για να τις βοηθήσει – τουλάχιστον σωματικά. Η πρόοδος της τεχνολογίας έκανε τη σωματική δύναμη άχρηστη. Κάποιοι επιπόλαιοι θα πουν «μήπως έκανε άχρηστους και τους άντρες;».

 

Η νέα αντρική ταυτότητα

Πώς αισθάνεται ένας άντρας σε ένα τέτοιο εχθρικό για την παλιά του ταυτότητα περιβάλλον; Ριγμένος; Φοβισμένος; Κακομοίρης; Ούτε ο ίδιος δεν ξέρει, έτσι βουτηγμένος όπως είναι σε ένα είδος παραλυτικού τζελ, κατάσταση που η οικονομική κρίση επιδείνωσε, στερώντας του κατά κάποιον τρόπο τον κατεξοχήν στίβο της υπεροχής του, τις μπίζνες, και ανοίγοντας τα spreads της ανασφάλειάς του. Αδυνατώντας να βρει το δρόμο του πίσω στον παλαιού τύπου χαμένο ανδρισμό, έριξε σαν τον Κοντορεβιθούλη τους σπόρους για να φυτρώσει το κίνημα του «μανισμού», που δεν είναι επιστροφή στις αρσενικές ρίζες, όπως θα νόμιζε κανείς, αλλά η αποδοχή μιας νέας πραγματικότητας.
Μπορεί, για παράδειγμα, στις γυναίκες να φαίνεται φυσιολογικό ότι τους λείπουν τα παιδιά τους ύστερα από ατελείωτες ώρες στο γραφείο, αλλά για έναν άντρα οι τέτοιου είδους ενοχές είναι κάτι που πρέπει να κατακτήσει. Οι γυναίκες παραδέχονται ότι κάνουν πλαστικές για να βελτιώσουν το φαίνεσθαι. Οι άντρες ακούγονται υπερβολικά metrosexual αν επιχειρήσουν το ίδιο. Οι γυναίκες συζητούν τα σεξουαλικά τους προβλήματα με την αθυρόστομη άνεση που τους έδωσε το Sex & the City. Οι άντρες μιλούν μεταξύ τους μόνο για μπάλα, αυτοκίνητα και το νέο φορολογικό νομοσχέδιο. Πολλές φορές όχι επειδή δεν θέλουν να προσθέσουν κάτι σχετικό με όσα τους βασανίζουν, αλλά επειδή δεν τους επιτρέπεται. Οι ψυχολόγοι το επιβεβαιώνουν: οι άντρες περισσότερο απ’ όλους αισθάνονται πια την ανάγκη να μιλήσουν σε φίλους και αγνώστους για ό,τι τους συμβαίνει. Και συχνά πνίγονται σε μια κουταλιά νερό γιατί δεν έχουν κατακτήσει το δικαίωμα να το κάνουν ανοιχτά. Ο «μανιστής» δεν εξορμεί για να πάρει πίσω τα δικαιώματα που έδωσε στη γυναίκα. Το μόνο που θέλει είναι να μην τον κρίνουν οι άλλοι τόσο σκληρά και απόλυτα, όπως έκαναν πάντοτε, γιατί από στιγμή σε στιγμή θα λυγίσει. Καλύτερα να τον αντιμετωπίζουν πια ως άνθρωπο και όχι ως το άτρωτο αρσενικό.
Στα blogs στο internet και στα facebook groups με αυτό το θέμα, ελάχιστοι είναι οι άντρες που μεταξύ σοβαρού και αστείου υποστηρίζουν ότι το φύλο τους πέφτει θύμα διακρίσεων και καταπίεσης από τις γυναίκες. Οι περισσότερες σοβαρές πρωτοβουλίες που ανήκουν στη σφαίρα του «μανισμού» απλώς δίνουν την αφορμή και εξασφαλίζουν το βήμα για αντρικά θέματα που συνήθως δεν συζητιούνται όσο θα έπρεπε. Η προσπάθεια για την πρόληψη του καρκίνου του μαστού, για παράδειγμα, έχει αποδώσει τα τελευταία χρόνια επειδή γίνεται παντού πολύς λόγος και το ζήτημα προωθείται με χίλιες δυο ενέργειες. Συμβαίνει το ίδιο και με τον καρκίνο του προστάτη ή μήπως είναι ένα θέμα ταμπού για τους άντρες και αυτό τους κάνει κακό;
Επίσης μέσα σε τέτοια group, οι άντρες αρχίζουν δειλά να συζητούν για θέματα πιο πολύπλοκα από το χθεσινοβραδινό αγώνα και αναζητούν νέα αρσενικά πρότυπα που δεν έχουν να κάνουν μόνο με ποδοσφαιριστές και οδηγούς F1. Όχι ότι απαρνιούνται όσα τους διασκεδάζουν, αλλά αποδεικνύουν ταυτόχρονα ότι κατέχουν και άλλα ενδιαφέροντα (βιβλία, ταινίες, μουσική, φιλοσοφία, εικαστικά) και πολλαπλές στρώσεις σκέψης. Με τον ίδιο τρόπο που μια έξυπνη γυναίκα δεν κρύβει το πάθος της για τη μόδα, ένας άντρας δεν χρειάζεται να απολογείται πια για το συνδυασμό ματς και μπίρας. Αρκεί να μην περιστρέφονται όλα γύρω απ’ αυτό.

 

Γυναίκες κατά του φεμινισμού

Οι γυναίκες δεν βγήκαν απόλυτα κερδισμένες από αυτή τη φεμινιστική στροφή της ιστορίας και αυτό δεν το λέω μόνο με αφορμή την εξίσωση των συνταξιοδοτικών ορίων ηλικίας. Αυτό που ακόμη και οι ακραίες φεμινίστριες της δεκαετίας του '60 και του '70 συνειδητοποιούν τώρα είναι ότι όταν μια γυναίκα κρατάει σφιχτά το πάνω χέρι στη σχέση της με τον άντρα, μοιάζει περισσότερο με αυταρχική μητέρα παρά με ερωμένη και αυτό μπορεί να φαρμακώσει τη σεξουαλική τους ζωή και συνεπώς να κάνει την ίδια δυστυχισμένη. Ίσως γι’ αυτό και τα περισσότερα βιβλία με θέμα την άνοδο του «μανισμού» γράφτηκαν από γυναίκες επιστήμονες και συγγραφείς, όπως το Stiffed της Σούζαν Φαλούντι, το Ο Πόλεμος Ενάντια στα Αγόρια (War against boys) της Κριστίνα Χοφ Σόμερς, το Πρόβλημα με τα Αγόρια (The trouble with boys) της Άντζελα Φίλιπς και το μετριοπαθές Αλλάζοντας την Αρσενική Ταυτότητα, Αλλάζοντας τους Άντρες (Slow Motion) της Λιν Σίγκαλ. Ο «μανισμός» δεν είναι για τις γυναίκες απειλή, αλλά μάλλον η αρχή της λύτρωσης από μια κατάσταση που τελικά δεν τις συνέφερε.

Αυτό που θα ‘πρεπε να καταλάβει ο άντρας για να του ανέβει το ηθικό και να πάρει θάρρος είναι ότι μια επιτυχημένη γυναίκα, αυτό που τελευταία ονομάζουμε «alpha female», φαίνεται να επιλέγει το σύντροφό της με κριτήρια όπως η προσωπικότητα, τα ταλέντα και οι αρετές του. Δεν τοποθετεί απλά μια ξανθιά γλάστρα στο πλευρό της, όπως κάνει συνήθως το alpha male. Οπότε ο άντρας θα έπρεπε να αισθάνεται περήφανος και όχι υποδεέστερος που κέρδισε αυτή τη συμπληρωματική θέση στο παζλ της σχέσης τους.

Και αν όλα τα άλλα δεν τον κάνουν να νιώσει καλύτερα, υπάρχει πάντα και το γνωστό κόλπο: αν δεν υπάρχει τίποτα να κάνεις για να αλλάξεις τη θέση σου, παραδέξου το με χιούμορ («είμαι ο λακές της γυναίκας μου») και τότε όλοι θα σε πάρουν για μοντέρνο και ανοιχτόμυαλο αντί για loser. Και κάποιοι απ’ αυτούς, εκτιμώντας το φλεγματικό αυτοσαρκασμό σου, θα θυμούνται την επόμενη φορά που θα σε δουν και το δικό σου όνομα – όχι μόνο της γυναίκας σου.

Δημοφιλέστερα άρθρα

  1. 6 συνήθειες για να διατηρείς το σπίτι σου πάντα καθαρό 6 συνήθειες για να διατηρείς το σπίτι σου πάντα καθαρό
  2. Τι φοράνε οι Γαλλίδες το καλοκαίρι; Τι φοράνε οι Γαλλίδες το καλοκαίρι;
  3. 15 beachwear κομμάτια που θέλουμε τώρα από τη νέα συλλογή των Marks & Spencer 15 beachwear κομμάτια που θέλουμε τώρα από τη νέα συλλογή των Marks & Spencer
  4. Η Kate Middleton φόρεσε το τέλειο off-the-shoulder φόρεμα του καλοκαιριού Η Kate Middleton φόρεσε το τέλειο off-the-shoulder φόρεμα του καλοκαιριού
  5. Ο λόγος που ο γιος της Meghan Markle δεν εμφανίστηκε στο Trooping the Colour Ο λόγος που ο γιος της Meghan Markle δεν εμφανίστηκε στο Trooping the Colour
  6. Το ντύσιμο του πρίγκιπα Louis στο Trooping the Colour έκρυβε μία ιδιαίτερη λεπτομέρεια Το ντύσιμο του πρίγκιπα Louis στο Trooping the Colour έκρυβε μία ιδιαίτερη λεπτομέρεια
  7. Υπάρχει ένα πράγμα που δεν μπορούν να φορέσουν οι γυναίκες της βασιλικής οικογένειας Υπάρχει ένα πράγμα που δεν μπορούν να φορέσουν οι γυναίκες της βασιλικής οικογένειας
  8. Πώς θα περπατάς άνετα με τα ψηλοτάκουνά σου για ώρες Πώς θα περπατάς άνετα με τα ψηλοτάκουνά σου για ώρες
  9. Tα must have παπούτσια του καλοκαιριού ταιριάζουν με τα πάντα Tα must have παπούτσια του καλοκαιριού ταιριάζουν με τα πάντα
  10. Gwyneth Paltrow: Πώς κρατάει ζωντανή την σχέση της με τον Brad Falchuk; Gwyneth Paltrow: Πώς κρατάει ζωντανή την σχέση της με τον Brad Falchuk;
  11. Η Miley Cyrus έδωσε τέλος στις νέες φήμες χωρισμού με τον καλύτερο τρόπο Η Miley Cyrus έδωσε τέλος στις νέες φήμες χωρισμού με τον καλύτερο τρόπο
  12. Η Kate Middleton και ο πρίγκιπας William βγήκαν κρυφά ραντεβού Η Kate Middleton και ο πρίγκιπας William βγήκαν κρυφά ραντεβού
  13. Τα 20 ωραιότερα γυαλιά ηλίου για το Καλοκαίρι 2019 Τα 20 ωραιότερα γυαλιά ηλίου για το Καλοκαίρι 2019
  14. Τα 4 συνηθέστερα λάθη των ταξιδιωτών Τα 4 συνηθέστερα λάθη των ταξιδιωτών

Ιούλιος 2018

Από το Περιοδικό

>