Αν, σύμφωνα με τους επιστήμονες, το συναίσθημα του έρωτα είναι αποτέλεσμα χημικών διεργασιών του εγκεφάλου, τότε η ένωσή σου με έναν τοξικό άντρα μόνο τοξικά απόβλητα θα προκαλέσει, άκρως επικίνδυνα για τον οργανισμό. Μην πεις πως δεν σε προειδοποιήσαμε. Απο τη Βάσω Παπαγιαννακοπούλου

Τοξικός, -ή, -ό αυτός που περιέχει δηλητήριο ή που προκαλείται από δηλητηριώδεις ουσίες. [Ετυμ. αρχ. < τόξον. Η σημερινή σημασία οφείλεται στην αρχαία συνεκφορά τοξικόν φάρμακον «δηλητήριο με το οποίο άλειφαν τις αιχμές των βελών»] (Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Γ. Μπαμπινιώτη.)

Πες λοιπόν πως σε χτυπάει ο φτερωτός θεός της Αγάπης, ο Έρωτας κατά την ελληνική μυθολογία, με ένα βέλος που στη μύτη του έχει δηλητήριο (να που κολλάει τέλεια η ετυμολογία του Μπαμπινιώτη). Υπάρχει περίπτωση το δηλητήριο του βέλους να μην προκαλέσει παρενέργειες στον οργανισμό σου; Και πες πως είναι δύσκολο να τις εντοπίσεις αμέσως, γιατί τα συμπτώματα δεν είναι ορατά ευθύς εξαρχής. Ποιες είναι οι ενδείξεις για να διακρίνεις έγκαιρα έναν τοξικό -δηλητηριώδη- άντρα και κατ’ επέκταση μια τοξική σχέση; Και αν έχεις περιέργεια να δοκιμάσεις μια τέτοια σχέση -γιατί σιγά τώρα, τι βλάβη μπορεί να προκαλέσει-, η ερώτηση είναι η εξής: Θα δοκίμαζες ποτέ το υγρό ενός μπουκαλιού που στην ετικέτα του έχει τη νεκροκεφαλή, σύμβολο του δηλητηρίου; Ή θα έπινες ποτέ νερό από ένα ποτάμι όπου γνωρίζεις ότι πέφτουν τα τοξικά απόβλητα ενός εργοστασίου; Μάλλον όχι. Σωστά;

 

Η ανατομία μιας τοξικής σχέσης

Τοξικός είναι ο άντρας (ή μια γυναίκα αντίστοιχα, αν αυτό το κείμενο γραφόταν σε αντρικό περιοδικό) που έχει κυριαρχικές τάσεις, που επιθυμεί να έχει την εξουσία και τον έλεγχο σε μια ερωτική σχέση, που δυσκολεύεται να μην είναι το αφεντικό, και γι’ αυτό ακριβώς τα λόγια ή οι πράξεις του έχουν την τάση να υποτιμούν τη σύντροφό του. Είναι εκείνος που στην ουσία καθορίζει ή προσπαθεί να καθορίσει τη μορφή της σχέσης, που θέτει τα όρια και τους κανόνες της. Αν είναι ο τύπος του σχεσάκια, θα προσπαθήσει να δημιουργήσει γρηγορότερα από το φυσιολογικό πολύ ισχυρούς δεσμούς με τη σύντροφό του, που συχνά αγγίζουν τα επίπεδα της εξάρτησης του ενός από τον άλλο, μέχρι ο τοξικός αυτός τύπος να καταφέρει να σε απομονώσει πλήρως από το κοινωνικό σου περιβάλλον, καθώς και από τα προσωπικά σου ενδιαφέροντα.
Αν δεν είναι ο τύπος του σχεσάκια, αν είναι τύπος «
a la carte», που δεν θέλει να δίνει λογαριασμό αλλά θέλει να παίρνει λογαριασμό, τότε σκόπιμα δεν θα σου επιτρέψει να κάνεις μακρόπνοα σχέδια μαζί του. Όχι μόνο αν θα κάνετε οικογένεια και παιδιά ή πού θα πάτε διακοπές το καλοκαίρι, αλλά ούτε καν θα ξέρεις την Παρασκευή αν πρόκειται να τον δεις το Σάββατο το βράδυ. Είναι ο τύπος που θα σου πει τελευταία στιγμή «περνάω να σε πάρω», κάνοντάς το να φανεί ως έκπληξη-πράξη ρομαντισμού, μόνο που όταν αυτή η έκπληξη γίνεται σύστημα, τότε πρέπει να συνειδητοποιήσεις ότι σου στερεί την ενεργό συμμετοχή, το λόγο στο κοινό σας πρόγραμμα. Ο τοξικός άντρας της περίπτωσης a la carte αποφεύγει να σε πολυβλέπει σε τακτά χρονικά διαστήματα, ώστε να μην εμπλακεί μαζί σου σε σταθερή σχέση.

Οι τοξικοί τύποι είναι ερωτεύσιμοι και γοητευτικοί σε εμάς τις γυναίκες, γιατί ενσαρκώνουν το αρχέγονο στερεότυπο του άντρα-κυνηγού, του άντρα που κερδίζοντας τον έλεγχό μας δείχνει πως μπορεί να πάρει και τον έλεγχο της κοινής μας ζωής στα χέρια του. Και αν θέλεις να το πάμε και πιο μακριά, υποσυνείδητα καθησυχάζει και το μητρικό μας ένστικτο, ότι μπορεί να γίνει ένας δυναμικός πατέρας που θα τα έχει όλα under control. Αλλά εκεί στο «τα έχω όλα under control» είναι που ο τοξικός άντρας χάνει το μέτρο και νιώθει πως, για να σε κερδίσει, πρέπει να σε χειραγωγήσει και να σε υποβάλει στο ρόλο του θύματος. Πώς το καταφέρνει αυτό; Θολώνοντας συνέχεια τα όρια μεταξύ λογικής και παράνοιας στη σχέση σας, κάνοντάς σε συχνά να αμφισβητείς τον εαυτό σου και την πνευματική σου διαύγεια. «Μήπως είμαι τρελή;» είναι μια ερώτηση που θα κάνεις συστηματικά μπροστά στον καθρέφτη αν μπλέξεις σε μια τοξική σχέση. Και εκείνος δεν θα χάνει την ευκαιρία να απαντάει στο ερώτημά σου κάθε φορά που τσακώνεστε: «Έχεις τρελαθεί, μου φαίνεται. Περίοδο έχεις πάλι;».

 

«Δεν είχε δώσει κανένα δικαίωμα στη γειτονιά»

Ο τοξικός άντρας δεν θα έρθει με προειδοποιητικό αυτοκόλλητο στο κούτελό του «Προσοχή: Κίνδυνος!». Γιατί απλώς ούτε ο ίδιος δεν ξέρει ότι είναι τοξικός. Οι ψυχολόγοι λένε ότι η συμπεριφορά του μπορεί να πηγάζει από μια υποσυνείδητη προσπάθεια να κρύψει τη χαμηλή του αυτοεκτίμηση ή από τα υψηλά επίπεδα ζήλιας που αναπτύσσει στις ερωτικές του σχέσεις, ή απλώς από τραυματικές συμπεριφορές που έχει αποτυπώσει στην παιδική του ηλικία. Όμως, το θέμα δεν είναι να ψάξεις δικαιολογίες για να κατανοήσεις το θύτη, γιατί βάζοντας τον εαυτό σου στη θέση του σημαίνει ότι είσαι έτοιμη να διαπραγματευτείς και να δείξεις ανοχή στους παραλογισμούς του, ενώ η σωστή αντιμετώπιση είναι να είσαι ανένδοτη σε διαπραγματεύσεις που υποτιμούν τη νοημοσύνη σου. Οι λόγοι που είναι τόσο δεσποτικός, εγωκεντρικός και αντιεπικοινωνικός δεν αφορούν εσένα, αλλά εκείνον και τον ψυχολόγο του.

Αυτό που σε αφορά είναι να επισημάνεις αρκετά νωρίς τις ενδείξεις ότι σχετίζεσαι με έναν τοξικό άντρα. Θα τον καταλάβεις όταν θα βλέπεις ότι με την παραμικρή αφορμή σού κατεβάζει μούτρα. Επειδή άργησες επτά λεπτά στο ραντεβού –μόνο με το δικό του ρολόι θα μετράτε το χρόνο, ούτε το 141 δεν θα μπορεί να τον πείσει. Επειδή ξέχασες να φορτίσεις το κινητό σου και τώρα που τελειώνει η μπαταρία δεν θα μπορεί να σε βρει. Επειδή γέμισες τα παγάκια με νερό βρύσης και όχι με Evian. Θα τον καταλάβεις όταν θα υποτιμά τη γνώμη σου ακόμα και στα πιο ασήμαντα θέματα. Όταν τα κομπλιμέντα του θα είναι κυρίως πειράγματα για σημεία του σώματός σου που σε κάνουν να νιώθεις ανασφάλεια ή για στοιχεία του χαρακτήρα σου, όπως η ασυνέπειά σου, η ευαισθησία σου, η ευπιστία σου. Θα τον καταλάβεις όταν θα επιμένει ότι παρερμήνευσες κάτι που είπε ή έκανε ένας φίλος. Ή όταν ακόμα και η γενναιοδωρία του, τα δώρα που θα σου κάνει ή ένα ταξίδι που θα οργανώσει για εσάς, φαινομενικά είναι για εσένα, αλλά έμμεσα ο αποδέκτης είναι εκείνος. Τα συναισθήματά σου θα έχουν ακραίες διακυμάνσεις, σαν σκοτσέζικο ντους, και η σχέση σας θα μοιάζει με roller coaster, τη μια στιγμή θα πετάς στα ουράνια και την αμέσως επόμενη θα βρίσκεσαι στον πάτο. Η αδρεναλίνη που απελευθερώνεις σ’ αυτό το είδος των σχέσεων προκαλεί εθισμό. Η δίψα σου για νίκη, να κατακτήσεις το μη δεδομένο και να τουμπάρεις το μοτίβο της σχέσης που εκείνος σου έχει επιβάλει, θα τροφοδοτεί διαρκώς την ελπίδα σου ότι εσύ θα καταφέρεις να τον αλλάξεις. Το μόνο όμως που θα καταφέρεις να αλλάξεις σε μια τοξική σχέση είναι τον εαυτό σου. Γιατί, στην πραγματικότητα, είναι αφέλεια να πιστεύουμε ότι ασκούμε τόσο μεγάλη επιρροή πάνω στους άλλους. Οι αλλαγές συμβαίνουν μόνο όταν οι ίδιοι το αποφασίζουμε. Και ο τοξικός άντρας δεν έχει κανένα λόγο να αλλάξει επειδή εσύ δεν περνάς καλά στη σχέση σας. Εκείνος περνάει μια χαρά. Τρελός είναι να αλλάξει;

Ιούλιος 2018

>