Μπορεί να σε κάνει να χάσεις τη δουλειά και τη θρησκεία σου, να «σκοτωθείς» με την καλύτερή σου φίλη, να πέσεις χαμηλά, πολύ χαμηλά, και να χτυπιέσαι στα πατώματα. Στη συσκευασία του έρωτα θα έπρεπε να υπάρχει προειδοποίηση: είναι εξαιρετικά εθιστικός, μην τον δοκιμάσετε. Γιατί όμως δεν το παθαίνουμε όλοι; Και γιατί δεν το έπαθε εκείνος που μας ενδιαφέρει; Κυρίως όμως, γιατί συνέβη σ' εμένα; Aπό τη Μαρία Αθήνη.


Δεν είναι σχήμα λόγου, φαντασία ή ρομαντισμός. Είναι αλήθεια. Η επίδραση του έρωτα στον οργανισμό μας έχει πολλές ομοιότητες με τα ναρκωτικά. Ξεχνάμε φίλους, συγγενείς, να φάμε και να κοιμηθούμε, ενώ το μυαλό μας περιστρέφεται με ιλιγγιώδη ταχύτητα γύρω από ένα σημείο στο σύμπαν, το σημείο όπου ζει και ανασαίνει ο νέος «Εκείνος».
Κάθε λέξη, κάθε νεύμα, ακόμα και κάθε πιθανός ή απίθανος
υπαινιγμός, το τίποτα το ίδιο υπεραναλύεται, καθώς προσπαθούμε να περικυκλώσουμε το αγαπημένο πρόσωπο, να το φέρουμε κοντά μας. Ο κόσμος γύρω μας γίνεται αόρατος, χωρίς σημασία, ενώ ολόκληρο το σύστημα αξιών μας καταρρέει. «Μου φαίνεται πως του αρέσει αυτή η ξινή από το marketing» λέει η φίλη μου Αμαλία ανοίγοντας το δεύτερο πακέτο της βραδιάς που αφιερώνουμε στον «καουμπόη», ένα συνάδελφό της με μπότες που την κατέκτησε χωρίς προσπάθεια.
«Κι εσύ πού το ξέρεις; Με το ζόρι σού μιλάει» απαντώ
βαριεστημένα, γιατί τα έχουμε ξαναπεί όλα δεκάδες φορές, κοντεύει τέσσερις και θέλω να τη διώξω από τον καναπέ μου ή να βάλω χρονοχρέωση, ένα από τα δύο.
«Βρήκα κάτι ύποπτα
μηνυματάκια στο κινητό του». «Διάβασες μηνύματα από το κινητό του;» Αυτό κάποτε υπαγόταν στην κατηγορία της απόλυτης κατινιάς, η δε φίλη Αμαλία, στέλεχος ανθρωπιστικής οργάνωσης, είναι σε φυσιολογικές συνθήκες η τελευταία στον πλανήτη που θα έκανε κάτι τέτοιο. Κι όμως το έκανε και, απ' ό,τι λέει, το συνηθίζει κιόλας. Μόλις εκείνος αφήσει το κινητό του χωρίς επιτήρηση, η Αμαλία ορμάει και το διαβάζει. Χωρίς τύψεις, χωρίς ενοχές.
«Τις προάλλες διάβασα και τα mails του» μου λέει με μάτι που αστράφτει επικίνδυνα
. Love is the drug, όπως λέει και το κλασικό τραγούδι των Roxy Music. Και μια δόση είναι αρκετή για να σε χαλάσει.


I'M ADDICTED TO YOU

Ο εθισμός είναι γενικά κάτι που εύκολα παραδεχόμαστε όταν πρόκειται π.χ. για τη σοκολάτα ή το shopping. Ο έρωτας όμως δεν μπορεί να μπει στην ίδια ζυγαριά με τους άλλους «νέους εθισμούς» που ακολούθησαν τάσεις στο lifestyle από τη δεκαετία του '80 μέχρι σήμερα: τον εθισμό στην εργασία, τον αλλοτινό workaholic, ή στα online games. Στα ερωτικά μας, η προσκόλληση σε κάποιον σε τέτοιο βαθμό συνήθως δηλώνει κάτι βαθύτερο, τη δυσκολία μας να κάνουμε ισορροπημένες σχέσεις.
Και φυσικά ο εθισμός που περιγράφουμε δεν έχει καμία σχέση με τον
παράφορο έρωτα. Γιατί κι εκείνος τα έχει τα ναρκωτικά του, αλλά δεν τον λες εθιστικό, μην τα μπερδεύουμε. Ο έρωτας, αν είναι αμοιβαίος, μετεξελίσσεται σε αληθινή αγάπη, γίνεται γερή βάση για μια σχέση ζωής.

«Οι εθισμοί υποκαθιστούν τις αυθεντικές σχέσεις, την αμεσότητα της επαφής, τη συναισθηματική εγγύτητα που πηγάζει από την αληθινή φιλία και τον έρωτα.
Οι εθισμοί μάς παρασύρουν στην ατέρμονη επανάληψη πράξεων, συνήθως
αυτοκαταστροφικών, καλύπτοντας τη μοναξιά και τη δυσκολία μας να σχετιστούμε με άλλους ανθρώπους» λέει η ψυχολόγος και συγγραφέας δρ. Εύα Στάμου, η οποία στο νέο μυθιστόρημά της με τίτλο Εθισμός (εκδόσεις Μελάνι, Οκτώβριος 2011) αφηγείται τρεις αλληλοτεμνόμενες ιστορίες ανθρώπων εθισμένων σε πρόσωπα και συνήθειες.

Πότε ακριβώς το παρακάνουμε όμως; Τι είναι εθισμός; Τι δεν είναι; Σε ποιο σημείο βρίσκεται η λεπτή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην «αδυναμία» μας έστω και την υπερβολική για κάτι αγαπημένο (πρόσωπο ή συνήθεια) και στον εθισμό; «Τη στιγμή που συνειδητοποιούμε ότι η ενασχόλησή μας με κάτι είναι υπερβολική, ότι ξοδεύουμε πολύ χρόνο και πολλή σκέψη στο συγκεκριμένο “αντικείμενο”, ότι το πρόγραμμα της ημέρας μας ορίζεται από αυτήν τη συνήθεια. Όταν νιώθουμε άβολα ή ντρεπόμαστε να παραδεχτούμε την έκταση που έχει πάρει η ενασχόλησή μας, όταν τέλος έχουμε αποφασίσει να μειώσουμε ή να σταματήσουμε τη συγκεκριμένη συμπεριφορά, αλλά δεν μπορούμε να το καταφέρουμε, τότε ξέρουμε ότι έχουμε εθιστεί».
Όλοι ξέρουμε βέβαια πως κάτι τέτοιο μπορεί να μας συμβεί σε οποιαδήποτε συγκυρία – ακόμα και στην πλέον ακατάλληλη. Όχι σε όλους όμως. Οι περισσότεροι άνθρωποι συνήθως ελέγχουν τα πάθη τους ή τουλάχιστον προσπαθούν.
«Σε πολλές περιπτώσεις το
εξαρτημένο άτομο νιώθει ανασφάλεια που πηγάζει από γεγονότα του παρελθόντος ή φόβο για το μέλλον, δυσκολεύεται να δημιουργήσει και να διατηρήσει σχέσεις –δυσκολία που μπορεί ν’ αγγίξει τα όρια της αντικοινωνικότητας, είναι συναισθηματικά ανώριμο και αδυνατεί να αντιμετωπίσει την πραγματικότητα.
Σε κάποιες άλλες
περιπτώσεις, κυρίως σε προβλήματα εθισμού στο αλκοόλ και άλλες ουσίες, ένα σημαντικό τραύμα που δεν αντιμετωπίστηκε έγκαιρα μπορεί να μπλοκάρει τη δημιουργικότητα και την ικανότητα του ατόμου να αντλήσει ικανοποίηση από τη ζωή».

ΤΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΤΩΝ ΕΘΙΣΜΩΝ
Στο σενάριο κάθε σχέσης υπάρχουν όλοι οι πιθανοί
ρόλοι. Κάποιοι χρησιμοποιούν τη γοητεία τους για να κατακτήσουν «εύκολα» θύματα όπως τα «κορίτσια της συγγνώμης» ή τους «άντρες της διπλανής πόρτας». Άλλοι και άλλες υποφέρουν για να... υποφέρουν, επειδή μόνο αυτό πιστεύουν πως μπορούν να έχουν το προσωπικό τους μαρτύριο.
Τέλος, κάποιοι
εθίζονται στα παρελκόμενα της ερωτικής πράξης, στα βοηθήματα, στις ταινίες πορνό, με αποτέλεσμα να τυποποιούν την ερωτική τους ζωή σύμφωνα με τις οδηγίες του manual και να κλείνουν ερμητικά τα μάτια σε ό,τι καινούργιο θα μπορούσε να τους συνεπάρει.
Χρησιμοποιούν τα
βοηθήματα με την πρόθεση να εμπλουτίσουν την ερωτική τους ζωή, πετυχαίνοντας ακριβώς το αντίθετο, αναβιώνοντας εικόνες μαζικής παραγωγής που δημιουργούν στερεότυπα.
«Το αποτέλεσμα είναι μια φτωχότερη, “τυποποιημένη”
ερωτική ζωή, όπου οι αντιδράσεις μας στερούνται δημιουργικότητας κι αυθεντικότητας. Σημαντικός, επίσης, λόγος που κάποιοι χρησιμοποιούν βοηθήματα είναι η αίσθηση ότι οι ίδιοι είναι ελλιπείς, αίσθηση που σταθερά καλλιεργεί η βιομηχανία του σεξ προκειμένου να μας γίνει απαραίτητη».

Στην ιστορία της δρος Εύας Στάμου υπάρχει μια γυναίκα που της αρέσει να κάνει τους άντρες να εξαρτώνται από αυτήν, ενώ η ίδια παραμένει ψυχρή και απόμακρη. Στην πραγματικότητα υπάρχουν πάρα πολλές γυναίκες που «χειρίζονται» κατ' αυτόν τον τρόπο τους άντρες που αφήνονται στα χέρια τους, αλλά δεν τολμούν ποτέ να διεκδικήσουν άντρες με πιο ανεξάρτητη προσωπικότητα.
Κατά κάποιον τρόπο παίζουν στο ερωτικό παιχνίδι εκ του ασφαλούς, επιλέγοντας συντρόφους που σηκώνουν τέτοια μεταχείριση και αποφεύγοντας τα δύσκολα.

Γιατί όμως να συμπεριφέρονται έτσι οι γοητευτικές και νέες γυναίκες; Σε κανέναν δεν αρέσει η απόρριψη, αλλά είναι αυτός ο λόγος τόσο ισχυρός ώστε να σταματήσουμε να διεκδικούμε ή τουλάχιστον να ονειρευόμαστε;

«Είναι κάτι που κάνουν και οι άντρες, όχι μόνο οι γυναίκες, και ξεκινάει από την ανάγκη να ελέγξουμε το παρόν και το μέλλον μας, ανάγκη που όλοι οι άνθρωποι έχουμε σε κάποιο βαθμό» εξηγεί η δρ. Εύα Στάμου.
«Ο φόβος του απρόβλεπτου οδηγεί ορισμένους από εμάς να δημιουργούν σχέσεις εξάρτησης, πιστεύοντας ότι έτσι θα καταφέρουν να νιώσουν ασφαλείς, ότι δεν θα πληγωθούν, δεν θα πάρουν ρίσκα τα οποία θα μπορούσαν ν’ αποκαλύψουν στο περιβάλλον τους τον αληθινό χαρακτήρα, τις αδυναμίες ή τις ανάγκες τους. Θέλουν να σιγουρευτούν ότι είναι απαραίτητοι στους άλλους, χωρίς οι ίδιοι να χρειαστεί να επενδύσουν συναισθηματικά, καθώς αυτή η στάση τούς επιτρέπει να διατηρήσουν μια ναρκισσιστική εικόνα τελειότητας που τους προσφέρει ικανοποίηση και τους χαρίζει την ψευδαίσθηση της μοναδικότητας».

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο που το Im Addicted to You των James το ξέρουν ακόμα και όσοι δεν ξέρουν τους James. Κάθε μεγάλη επιτυχία έχει μια βαθιά ανθρώπινη διάσταση. Τι είναι λοιπόν αυτό που κάνει τις γυναίκες να «κολλάνε» σε οποιονδήποτε σύντροφο μετά την ερωτική πράξη; Είναι ίσως κάποιο κλισέ της ανατροφής μας που θέλει τα «καλά κορίτσια» να ερωτεύονται πριν καταλήξουν στο κρεβάτι;
«Με τον τρόπο αυτό δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεις ούτε τις δυσκολίες της καθημερινότητας ούτε τον ίδιο σου τον εαυτό» εξηγεί η δρ. Εύα Στάμου. «Το κέντρο της ύπαρξής μας γίνεται κάποιος άλλος και όλες μας οι ανάγκες και οι επιθυμίες υποκαθίστανται από την εμμονή με το αντικείμενό μας. “Βγαίνουμε” από τον εαυτό μας και αποφεύγουμε να συλλογιστούμε όσα πραγματικά μάς απασχολούν, αφού το μόνο που έχει σημασία είναι να μας αποδεχτεί και να μας καταξιώσει ο άλλος με την παρουσία του. Έτσι δεν είναι παράξενο άνθρωποι δυναμικοί και με πολλές ευθύνες να επιθυμούν να εγκαταλείψουν τον εαυτό τους σε κάποιον άλλο, προκειμένου να απαλλαγούν από το βάρος των επιλογών τους».
Συμπέρασμα μη επιστημονικό:
Έχουμε καταφέρει να περιπλέξουμε αρκετά τα προσωπικά μας, ώστε να θεωρούμε τον εαυτό μας δικαιολογημένο για τις αποτυχίες του. Είμαστε control freaks που πρωταγωνιστούν σε καταστάσεις εκτός ελέγχου ή, το ακριβώς αντίθετο, προσωπικότητες χωρίς όριο που επιλέγουν πάντα να γνωρίζουν το τέλος στις ιστορίες τους. Ωστόσο η ισορροπία βρίσκεται πάντα στο εσωτερικό κάθε συστήματος και περιμένει να αναγνωριστεί η ήρεμη δύναμή της. Αρκεί να ακούς τον εαυτό σου και όχι να «την ακούς» μαζί του.

ΠΩΣ ΝΑ ΤΟ «ΚΟΨΕΙΣ»;

Τι είναι εθισμός;
Εθισμός είναι μια φυσική και ψυχική εξάρτηση σε κάποια ουσία (αλκοόλ, νικοτίνη, ναρκωτικά) ή δραστηριότητα (φαγητό, σεξ, τηλεόραση, πορνογραφία, Internet, χαρτοπαιξία, γυμναστική, εργασία, ψώνια) παρά τις αρνητικές συνέπειες που έχει για το άτομο.

Τι να θυμάσαι:

  • «Υπάρχουν δύο κατηγορίες εθισμένων στην αγάπη» γράφει η Lorna Holstein PhD. «Η πρώτη είναι η γυναίκα που προτιμάει να είναι σε οποιαδήποτε σχέση από το να μην είναι σε καμία. Η δεύτερη είναι η γυναίκα που είναι εθισμένη στον ίδιο τύπο άντρα, στο ίδιο μοντέλο σχέσης».

  • «Το σημαντικότερο είναι να εντοπιστούν οι λόγοι που μας οδήγησαν σε οποιονδήποτε εθισμό, να αναγνωρίσουμε τι είναι αυτό που μας λείπει και πώς θα το αποκτήσουμε, ώστε να μη χρειαζόμαστε υποκατάστατα που δεν μας επιτρέπουν να απολαύσουμε τη ζωή και τις σχέσεις μας. Η διαδικασία της ψυχοθεραπείας μπορεί να βοηθήσει στη συνειδητοποίηση και στη σταδιακή απεξάρτηση από τους πάσης φύσεως εθισμούς» λέει η δρ. Εύα Στάμου με την ιδιότητα της συμβουλευτικής ψυχολόγου.

Τι να διαβάσεις: www.loveaddiction.com, http://commitment-phobia.com/cpaddiction.html και περισσότεροι τίτλοι στην ιστοσελίδα των Sex and Love Addicts Anonymous www.slaafws.org/

Ιούλιος 2018

>