Κάθε φορά που ξεκινά μια σχέση, ξεκινά μια αντίστροφη μέτρηση. Και δεν είναι οι άντρες αυτοί που την παρακολουθούν με το ρολόι στο χέρι. Από τον Αντώνη Τζαβάρα

Την πρώτη φορά που συμβαίνει το παίρνεις πολύ προσωπικά. Γίνεσαι χάλια. Τα λόγια της οργώνουν το μυαλό σου σα λασπωμένη φρέζα: «Είσαι ένας βαρετός τύπος». Μια συναισθηματική κοινοτοπία. Είσαι ένας Κλαρκ Κεντ και δεν θα γίνεις σούπερμαν ποτέ. Τη δεύτερη φορά το παίρνεις εξίσου προσωπικά, αλλά περισσότερο θυμώνεις παρά θλίβεσαι. Τα βάζεις με τον εαυτό σου που επανέλαβε τα ίδια λάθη.
Η τρίτη φορά που συμβαίνει είναι η τελευταία, γιατί οριοθετεί το σημείο στο οποίο συνειδητοποιείς ότι το πρόβλημα δεν είναι δικό σου. Παύεις να το παίρνεις προσωπικά κι αρχίζεις να βλέπεις ολόκληρη την εικόνα: δεν είσαι βαρετός. Ή, τουλάχιστον, δεν είσαι πιο βαρετός απ' τους άλλους άντρες. Ή, ακριβέστερα, είσαι το ίδιο βαρετός με όλους τους άλλους άντρες. Στην πραγματικότητα, όσο κι αν προσπαθήσεις, όσο κι αν προσπαθήσουμε, θα έρθει μια στιγμή που οι γυναίκες μας θα μας κοιτάξουν στα μάτια και θα δουν τον Κλαρκ Κεντ να λουφάζει πίσω απ' τα γυαλιά του, κάτω απ' τη χωρίστρα του, στριμωγμένος μέσα στο παλιομοδίτικο σακάκι του.
Κι αν αυτή η στιγμή δεν έρθει ακριβώς έτσι, με τόσο κινηματογραφικό τρόπο, θα έρθουν οι πολλές εκείνες στιγμές της ασφυκτικής, αδικαιολόγητης πίεσης. Τα μεγάλα κενά αέρος. Τα αμήχανα, ανησυχητικά διαστήματα στα οποία η κάθε γυναίκα απαιτεί το κάτι παραπάνω από τον σύντροφό της κι ο σύντροφος αδυνατεί να της το δώσει. Όχι γιατί δεν θέλει, ούτε γιατί βαριέται να προσπαθήσει – απλώς και μόνο γιατί δεν έχει τίποτα άλλο να δώσει.

Τέσσερα... Τρία... Δύο...

Οι άντρες τα δίνουμε όλα στην αρχή. Σπρώχνουμε τις μάρκες μας στο φλερτ, στην προσέγγιση, στην πολιορκία και όσα ρέστα περισσέψουν τα ρίχνουμε στο τραπέζι στους πρώτους μήνες της γνωριμίας. Αυτό ορίζει ο γενετικός μας κώδικας. Υποτίθεται ότι είμαστε κυνηγοί και προσπαθούμε με κάθε μέσο να ανταποκριθούμε στο ρόλο που η Φύση επέλεξε για μας. Το ίδιο πράγμα κάνουν όλα τα αρσενικά του κόσμου. Οι μπαμπουίνοι γρονθοκοπούν το στήθος τους γρυλλίζοντας, τα αρσενικά παγώνια σουλατσάρουν κορδωμένα, τα βατράχια της Σρι Λάνκα φουσκώνουν το προγούλια τους. Κάνουν ό,τι μπορούν για να τραβήξουν την προσοχή των κοριτσιών τους. Μετά περιμένουν τα κορίτσια να τσιμπήσουν, να τους διαλέξουν και να αρχίσει το πάρτι. Αυτό ξέρουν να κάνουν κι αυτό ξέρουμε να κάνουμε.

Κάποιες φορές το πάρτι γνωρίζει μεγάλη επιτυχία. Περνάτε εσείς καλά κι εμείς καλύτερα, οπότε συμφωνούμε να το συνεχίσουμε, εξελίσσοντάς το σε μια σχέση διαρκείας. Τη στιγμή, όμως, που συνυπογράφουμε αυτήν την κοινή απόφαση, οι άντρες έχουμε ήδη ανοίξει τα περισσότερα χαρτιά μας. Έχουμε κορδωθεί, έχουμε φουσκώσει με καμάρι, έχουμε βγάλει τον καλύτερο εαυτό μας. Έχουμε κάνει ό,τι νομίζουμε ότι έπρεπε να κάνουμε. Μπαίνουμε στη σχέση γυμνοί, σκαναρισμένοι απ' την κορυφή ως τα νύχια και με κάτι τελευταία ρέστα που δεν έχουμε που να τα κρύψουμε, οπότε τα ακουμπάμε κι αυτά αμέσως στην τσόχα. Οι γυναίκες έχετε ακόμα τα περισσότερα χαρτιά σας στο χέρι. Τα αποκαλύπτετε ένα–ένα, αργά, γλυκά και βασανιστικά, προσδίδοντας στη σχέση ενδιαφέρον και γοητευτική ίντριγκα. Η παρτίδα είναι απολαυστική, αλλά άνιση.
Και μπορεί να γίνει αφόρητα προβλέψιμη κάθε φορά που τραβάτε έναν ακόμα άσο και απαιτείτε μια δική μας αντίστοιχη κίνηση. Είναι η στιγμή που εμείς κοιτάμε για λίγο αμήχανα γύρω μας και μην έχοντας κάτι άλλο να κάνουμε, ξαναπιάνουμε φτου κι απ' την αρχή το γνωστό νουμεράκι με τα κορδώματα και τα φουσκώματα. Εννοείται ότι το κόλπο δεν πιάνει τη δεύτερη φορά. Εννοείται, επίσης, ότι παρότι εμείς μοιάζουμε αβυσσαλέα πιο θλιβεροί, στο τέλος του γύρου βγαίνουμε χαμένοι και οι δύο.

Επτά... Έξι... Πέντε...

Προσωπικά, δεν καταλογίζω δόλο στις γυναίκες. Ούτε καταδέχομαι να ανασύρω το επιχείρημα της έμφυτης μπουνταλοσύνης για να δικαιολογήσω τις αντρικές ανεπάρκειες. Έχω πειστεί, όμως, ότι λειτουργείτε έχοντας πάντα μεγαλύτερη καβάτζα. Δεν είναι κακό, ίσα ίσα είναι ένα από τα στοιχεία που σας κάνει πιο ενδιαφέρουσες από μας σε βάθος χρόνου. Απ' την άλλη, εμείς δεν έχουμε μάθει να παίζουμε μ' αυτούς τους όρους. Και οι δύο, φυσικά, έχουμε τις δικαιολογίες μας. Οι γυναίκες έχουν κάθε δικαίωμα να αντιμετωπίζουν τις σχέσεις τους σαν το σπιτάκι της Μπι Μπι Μπο – μ' αυτό μεγάλωσαν, άλλωστε. Γουστάρουν να κρεμάνε κουρτινούλες, να τις αλλάζουν κάθε τόσο, να στολίζουν το εσωτερικό της σχέσης με καινούργια «συναισθηματικά επιπλάκια», να την ανακαινίζουν σε κάθε ευκαιρία.

Η αντρική χωροταξική αντίληψη περί της σχέσης φέρνει περισσότερο σε δωμάτιο ξενοδοχείου. Είναι ένα μέρος που το έχουμε επιλέξει γιατί μας αρέσει έτσι όπως ακριβώς είναι. Δεν έχουμε κανένα λόγο να κουνήσουμε το παραμικρό έπιπλο. Είναι ο άνετος, ασφαλής χώρος στον οποίο περνάμε καλά, μπορούμε να κυκλοφορήσουμε γυμνοί (συναισθηματικά, ή στην κυριολεξία), ένα καταφύγιο όπου δεν υπάρχουν πιάτα για πλύσιμο και χαλιά για τίναγμα. Η σχέση είναι το δωμάτιο των διακοπών μας. Των κοινών μας διακοπών. Ο κοινός μας προορισμός.
Έχουμε κάνει μαζί το ταξίδι, έχουμε διανύσει την απόσταση και πλέον δικαιούμαστε να απολαύσουμε το τοπίο και τη διαμονή με την ησυχία μας. Είναι μια αντίληψη που πάρα πολύ εύκολα μπορεί να παρερμηνευτεί ως βόλεμα ή γουρουνιά. Εξίσου εύκολα, όμως, μπορεί και η δική σας αντίληψη να εκληφθεί ως ψυχαναγκασμός. Εμείς απολαμβάνουμε πραγματικά τη σχέση όταν πλέον θεωρούμε ότι δεν έχουμε τίποτα να αποδείξουμε στη γυναίκα που έχουμε δίπλα μας. Εσείς -από ένα σημείο και μετά- αδυνατείτε να την απολαύσετε, αν δεν έχετε όλο και περισσότερες αποδείξεις ότι η σχέση αξίζει τον κόπο. Και -κυρίως- ότι αξίζει το χρόνο που της δίνετε. Το πρόβλημα του μεταξύ μας ξεκούρδιστου timing, στην πραγματικότητα δεν έχει να κάνει με τον χρόνο που μοιραζόμαστε. Έχει και να κάνει με το χρόνο γενικά.

Δέκα.... εννιά... οκτώ...

Στο ζήτημα της αντίληψης του χρόνου τα πάτε καλύτερα από μας. Δεν θα μπορούσατε να κάνετε και διαφορετικά – διαθέτετε ένα αλάνθαστο βιολογικό ρολόι που χτυπάει απαρέγκλιτα μία φορά το μήνα. Η σχέση σας με τον χρόνο είναι απολύτως βιωματική. Εμείς προσδιοριζόμαστε με βάση κάποια σημεία αναφοράς.
Θυμόμαστε χοντρικά πώς είμαστε και τι κάναμε την περίοδο που πηγαίναμε στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο ή στο στρατό και μετά τα σημεία αναφοράς λιγοστεύουν ή τελειώνουν. Οι καταστάσεις και τα γεγονότα ανακατεύονται σε μια πηχτή χρονική σούπα. Ίσως γιατί από ένα σημείο και μετά μπαίνουμε στην ηλικία που περιγράφει απολύτως εύστοχα ο Τζούλιαν Μπαρνς ως «ηλικία των όχι πια νέων» (Ένα Κάποιο Τέλος, βραβείο Booker 2011, εκδόσεις Μεταίχμιο). Είναι μια πολύ ευρεία ηλικία με πολύ κακόηχο όνομα και με βασικό γνώρισμα ότι υποβαθμίζει πολλά γεγονότα σε λεπτομέρειες και διαγράφει πολλές λεπτομέρειες ως ασήμαντες.

Εν τω μεταξύ, εσείς συνεχίζετε να μετράτε το χρόνο με ακρίβεια, επιμέλεια και δίνοντας έμφαση στις λεπτομέρειες. Όπως μου εξήγησε η Μαρία σε μια ανάλυση που ενδεχομένως αξίζει ένα ακόμα Booker, «Εμείς (οι γυναίκες) είμαστε σχολαστικοί παρατηρητές του εαυτού μας. Γι' αυτό και θυμόμαστε τα πάντα λεπτομερώς. Επειδή τα συνδυάζουμε με το πώς είμαστε, τι κάναμε ή τι φοράγαμε εκείνη τη δεδομένη χρονική στιγμή». Είναι μια διαδικασία πρόσληψης και συσχετισμού του χρόνου εντελώς αντίθετη απ' αυτήν που ακολουθούν οι άντρες.
Εμείς προσπαθούμε να θυμηθούμε τον εαυτό μας έχοντας ως σημείο αναφοράς κάποιο εξωτερικό γεγονός, εσείς θυμάστε το γεγονός σε συνάρτηση με το πως ήταν τότε ο εαυτός σας. Σε πολύ γενικές γραμμές, εμείς βρισκόμαστε σε μια διαρκή αναγκαστική συνεργασία με το χρόνο. Εσείς εμπλέκεστε τακτικά σε κάτι σαν προσωπική μάχη εναντίον του. Τα προβλήματα ξεκινάνε όταν αρχίζετε να μας βλέπετε ως συμμάχους σ' αυτόν τον πόλεμο που όχι απλώς δεν είναι δικός μας, αλλά δεν γνωρίζουμε καν ότι έχει ξεκινήσει.

Λίγο πριν από το μηδέν

Με τον χρόνο, φυσικά, δεν μπορεί να τα βάλει κανείς – ούτε καν ο σούπερμαν. Πολύ περισσότερο ένας ανυποψίαστος Κλαρκ Κεντ που απολαμβάνει χαλαρός κι αμέριμνος τις διακοπές του. Μια συμπαθητική ιδέα θα ήταν την επόμενη φορά που το ρολόι που έχετε στο κεφάλι σας αρχίσει να μετράει αντίστροφα, να μην περιμένετε τα τελευταία δευτερόλεπτα για να του το χώσετε στα μούτρα. Το μόνο που θα συμβεί είναι να χτυπήσει βίαια το ξυπνητήρι.
Δικαιούται – δικαιούμαστε- μια καλύτερη αφύπνιση. Στην τελική, αν μας προειδοποιήσετε εγκαίρως, κάτι μπορεί να προλάβουμε να διορθώσουμε. Αν μη τι άλλο, θα πέσουμε στη μάχη αξιοπρεπώς και όχι αγουροξυπνημένοι φορώντας τις πιτζάμες μας.

Ιούλιος 2018

>