top article

Οι πρώτες εντυπώσεις είναι παραπλανητικές

Διδάσκουσα: Τζέιν Όστιν.
Διδακτέα ύλη: Περηφάνια και προκατάληψη.

Αντίθετα με όσα υποστηρίζει η μισή ρομαντική λογοτεχνία, ο έρωτας δεν έρχεται πάντα με την πρώτη ματιά. Και αντίθετα με όσα διατείνεται η άλλη μισή, το ένστικτο δεν είναι πάντα αξιόπιστο, ούτε λειτουργεί σαν αλάνθαστη πυξίδα. Κάπου στη μέση υπάρχουν οι κύριοι Ντάρσι και οι Ελίζαμπεθ αυτού του κόσμου. Οι κύριοι Ντάρσι δεν ξέρουν να κερδίζουν τις πρώτες εντυπώσεις: είναι ψυχροί, απόμακροι και η συμπεριφορά τους παρερμηνεύεται εύκολα ως αντικοινωνικότητα ή ψωροπερηφάνια. Οι Ελίζαμπεθ αυτού του κόσμου είναι φτιαγμένες για τους κύριους Ντάρσι, αλλά αργούν να το καταλάβουν, γιατί βιάζονται να τους κρίνουν. Ο χρόνος, βέβαια, λειτουργεί υπέρ των κυρίων Ντάρσι, αλλά ο χρόνος στις αρχές του 19ου κυλούσε αργά και είχε την τάση να κάνει τους ανθρώπους σοφότερους. Στις αρχές του 21ου αιώνα ο χρόνος είναι πολυτέλεια και ο χαμένος χρόνος κάτι σαν μίασμα. Παρ' όλα αυτά, οι κύριοι Ντάρσι μάλλον αξίζουν το χρόνο που θα τους αφιερώσεις: απ’ τη στιγμή που θα τους ανακαλύψεις, θα σε ανταμείψουν αφιερώνοντας όλον το δικό τους χρόνο (ίσως και όλη τη ζωή τους) σε σένα.

Υπάρχουν φαντάσματα. Τα φαντάσματα των πρώην.
Διδάσκουσα: Σαρλότ Μπροντέ.
Διδακτέα ύλη: Τζέιν Έιρ.

Η ιστορία της Τζέιν, του Έντουαρντ Ρότσεστερ και της σαλταρισμένης πρώην του είναι -προφανώς- γκροτέσκ και σίγουρα τραβηγμένη από τα καλοχτενισμένα μαλλιά της αδερφής Μπροντέ, αλλά συμβολίζει με μοναδικό τρόπο μια απαράβατη διαχρονική αλήθεια: όσο κι αν αγαπιούνται δύο άνθρωποι, όταν υπάρχει και τρίτος στην παρέα, τα πράγματα είναι δύσκολα και η σχέση τους καταδικασμένη. Ο Έντουαρντ Ρότσεστερ κρατάει τη σύζυγό του κλειδωμένη σε ένα δωμάτιο της έπαυλής του, γιατί είναι τρελή και επικίνδυνη, αλλά και γιατί η συνείδησή του δεν του επιτρέπει να την ξεφορτωθεί σε κάποιο ίδρυμα. Είναι σίγουρο ότι δεν την αγαπάει πια, με την ερωτική τουλάχιστον έννοια του ρήματος, είναι σίγουρο ότι του είναι βάρος, ένας ενοχλητικός σκελετός στηνντουλάπα που αδυνατεί να ξεφορτωθεί, αλλά είναι εξίσου σίγουρο ότι απ’ τη στιγμή που υπάρχει στη ζωή του, έστω ως μισοκατεστραμμένη γέφυρα με το παρελθόν ή ως ανεξόφλητος λογαριασμός, η σχέση του με την Τζέιν δεν μπορεί να εξελιχθεί, να πάει παρακάτω. Εντελώς αλληγορικά και με μια δόση μπροντεϊκής ειρωνίας, η Τζέιν άκουγε και έβλεπε την Μπέρτα (την πρώην) μόνο φευγαλέα, ως φάντασμα, τις νύχτες που κατάφερνε να το σκάσει από το χρυσό κλουβί της. Ήταν το φάντασμα μιας πρώην, που στοίχειωνε τη σχέση της και την κρατούσε δεμένη στο παρελθόν με μια βαριά, σκουριασμένη αλυσίδα. Ένα έξτρα δίδαγμα που μας χαρίζει ο ταλαίπωρος βίος της Τζέιν Έιρ είναι ότι το καλύτερο που έχεις να κάνεις όταν εντοπίσεις αυτήν την αλυσίδα είναι να απομακρυνθείς και να αφήσεις το δεσμώτη της να αποφασίσει αν θέλει να την κόψει ή όχι. Η απόφαση, όπως και το κόστος της, είναι αποκλειστικά δική του.

Η ζήλια είναι ένα τρένο που πάντα επιστρέφει στην αφετηρία του.
Διδάσκων: Λέων Τολστόι.
Διδακτέα ύλη: Άννα Καρένινα. 

Ο ελέφαντας της ρωσικής λογοτεχνίας, στο πιο άρτιο (και ογκωδέστατο) μυθιστόρημά του, υπογράμμισε με ανεξίτηλο stabilo το πιο βασικό και ταυτοχρόνως το πιο μάταιο μάντρα κάθε ανθρώπινου όντος που αποφασίζει να σχετιστεί ερωτικά με κάποιους άλλους ανθρώπους: το αντικείμενο του πόθου και της ζήλειας, κάποια στιγμή θα βρεθεί στη δυσάρεστη θέση του υποκειμένου. Στην περίπτωση της Άννας, χρειάστηκαν επτά τόμοι και αρκετές εκατοντάδες σελίδες για να κλείσει ο ύπουλος αυτός κύκλος, αλλά η νομοτέλεια του φθόνου επιβλήθηκε. Αυτή, η γυναίκα που ζήλευαν οι άλλες γυναίκες, η γυναίκα που είχε τις λύσεις για τα προβλήματα των άλλων, αυτή που τσαλαπάτησε επιδεικτικά όποιο υπόλειμμα ηθικής είχε απομείνει στη διεφθαρμένη υψηλή κοινωνία της όψιμης τσαρικής περιόδου, κατέληξε να ζηλεύει τον Βρόνσκι με τον ταπεινό, κατινίστικο τρόπο, που δεν φεύγει ποτέ από τη μόδα. Όταν πλέον είχε περάσει τη γραμμή, και λίγο πριν παραδόσει τον εαυτό της στις γραμμές του τρένου, έφτασε να κάνει στον εραστή της την πατροπαράδοτη μανούρα του βγαίνεις/πού βγαίνεις; / με ποιους/ποιες βγαίνεις;

Ιούλιος 2018

>