Η σούμα της Πάρου

Δεν είναι απλώς ένα τοπικό απόσταγμα, είναι μια ζωντανή παράδοση. Αυτήν καταγραφει σε ένα συγκλονιστικό λεύκωμα ο φωτογράφος Βασίλης Μποντόσογλου.

Παρόμοια με το τσίπουρο ή τη ρακή, η σούμα της Πάρου είναι ένα τοπικό ποτό που παράγεται από τα στρόφυλα, τα υπολείμματα των σταφυλιών μετά την οινοποίηση. Αυτά συλλέγονται και αφήνονται να ζυμωθούν, ώστε τα φυσικά σάκχαρα να μετατραπούν σε αλκοόλη, πριν οδηγηθούν στη διαδικασία της απόσταξης.  Η απόσταξη πραγματοποιείται σε παραδοσιακά χάλκινα καζάνια με φωτιά από καυσόξυλα και άφθονο νερό, μια διαδικασία που διατηρείται σχεδόν αναλλοίωτη στον χρόνο. Τα λεγόμενα "καζάνια" ή "καζανιές" δεν είναι μόνο τεχνική διαδικασία, αλλά και ολόκληρη ιεροτελεστία.

Κάθε φθινόπωρο, κυρίως στα τέλη Οκτωβρίου και τον Νοέμβριο, η παραγωγή της σούμας γίνεται αφορμή για συνάντηση. Φίλοι και συγγενείς συγκεντρώνονται γύρω από τη φωτιά, δοκιμάζουν τη νέα παραγωγή και τη συνοδεύουν με ντόπιους μεζέδες και μουσική. Στο νησί λειτουργούν σήμερα περίπου 50 καζάνια, πολλά από τα οποία είναι οικογενειακά και διατηρούνται από γενιά σε γενιά.

Η κατανάλωση της σούμας είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη φιλοξενία και την καθημερινότητα των Παριανών.

Περισσότερο όμως από ένα ποτό, η σούμα είναι φορέας πολιτισμού. Εκφράζει μια φιλοσοφία όπου τίποτα δεν πάει χαμένο, καθώς αξιοποιείται κάθε μέρος του σταφυλιού, και ταυτόχρονα λειτουργεί σαν κοινωνικός συνδετικός κρίκος.

Σε μια εποχή όπου οι παραδόσεις δοκιμάζονται, τα καζάνια της Πάρου παραμένουν ένα ζωντανό τελετουργικό που ενώνει το παρελθόν με το παρόν με έναν τρόπο αυθεντικό, ανεπιτήδευτο και βαθιά ελληνικό. Κομβικό ρόλο στη διάσωση αυτής της παράδοσης δε θα μπορούσαν παρά να παίζουν οι εργάτες των καζανιών, χωρίς τους οποίους η συνέχεια αυτής της σπουδαίας τοπικής κληρονομιάς θα ήταν αδύνατη.

Σε αυτούς εστιάζει το φωτογραφικό λεύκωμα Local Spirit του Βασίλη Μποντόσογλου. Σύμφωνα με τον ίδιο, οι εργάτες των καζανιών, κυρίως αγρότες, διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη διατήρηση της παράδοσης της σούμας Πάρου, που με τον καιρό φθίνει. Μια προσπάθεια να κρατηθεί ζωντανή αυτή η κληρονομιά που εκφράζεται σε γεύσεις, ανθρώπινες συμπεριφορές και συλλογική εργασία. 

Ο Βασίλης Μποντόσογλου κατοικεί μόνιμα στην Πάρο. Το φωτογραφικό του έργο επικεντρώνεται στο φυσικό και το πολιτισμικό περιβάλλον των Κυκλάδων αναδεικνύοντας τις πολιτιστικές και τις κοινωνικές ιδιαιτερότητες. Είναι μέλος της Φωτογραφικής Ομάδας Πάρου, ενώ έργα του έχουν παρουσιαστεί σε φωτογραφικές εκδηλώσεις και έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και ιστοσελίδες.