Η 87χρονη που έγινε σύμβολο της στεγαστικής κρίσης στην Ισπανία πέθανε πριν προλάβει να επιστρέψει στο σπίτι της
Photo by Francesco Militello Mirto/NurPhoto via Getty Images/Ideal Image
Στα 87 της εκδιώχθηκε από το σπίτι όπου ζούσε επί επτά δεκαετίες. Η ιστορία πίσω από την έξωση που πυροδότησε διαδηλώσεις στην Ισπανία.
Η Maricarmen Abascal ήταν 87 ετών και ζούσε στο ίδιο διαμέρισμα στη Μαδρίτη από την εφηβεία της. Όταν απομακρύνθηκε από το σπίτι της στις 23 Σεπτεμβρίου, έπειτα από μια πολυετή δικαστική διαμάχη για το οικογενειακό μισθωτήριο, εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί έξω από το κτίριο για να εμποδίσουν την έξωση. Ακολούθησαν διαδηλώσεις και μια κατασκήνωση διαμαρτυρίας στην Puerta del Sol. Και κάπως έτσι, μέσα σε λίγες ημέρες, το όνομά της συνδέθηκε με τις κινητοποιήσεις για προσιτή στέγη στην Ισπανία.
Long story short, στις αρχές Οκτωβρίου είχε επιτευχθεί συμφωνία που θα της επέτρεπε να επιστρέψει με νέο, οκταετές μισθωτήριο. Η ίδια, όμως, παρέμενε στο νοσοκομείο από την ημέρα της έξωσης. Πέθανε στις 7 Οκτωβρίου, χωρίς να γυρίσει στο διαμέρισμα όπου είχε περάσει σχεδόν ολόκληρη τη ζωή της.
Διαβάστε Επίσης
Το σπίτι που ένας πιανίστας προσφέρθηκε να αγοράσει
Πριν από την έξωση, ο πιανίστας James Rhodes είχε προσφερθεί να αγοράσει το διαμέρισμα ώστε να μπορέσει να παραμείνει εκεί. Η Abascal όμως είχε εκφράσει μια διαφορετική επιθυμία. Ζητούσε να το αγοράσει το κράτος και να το διαθέσει ως κοινωνική κατοικία, ώστε να στεγάσει και άλλους ανθρώπους μετά τον θάνατό της.
Ένα οικογενειακό μισθωτήριο από το 1956
Η Maricarmen ήταν 17 ετών όταν ο πατέρας της νοίκιασε το διαμέρισμα, το 1956. Εκείνος πέθανε το 1960 και η μητέρα της τον διαδέχθηκε στο μισθωτήριο. Όταν πέθανε και εκείνη, το 2005, η Maricarmen γνωστοποίησε στους ιδιοκτήτες ότι θα συνέχιζε τη μίσθωση.
Είχε εργαστεί επί δεκαετίες ως διοικητική υπάλληλος. Στο σαλόνι της θυμόταν τις παρτίδες χαρτιών με τους γονείς και τον αδερφό της. Το 2026, ενώ αντιμετώπιζε νέα απόπειρα έξωσης, εξηγούσε γιατί ήθελε να παραμείνει εκεί και ζητούσε να διατηρήσει την αυτονομία της.
Τον Μάρτιο του 2018, η Renta Corporación απέκτησε το κτίριο. Λίγες ημέρες αργότερα την ενημέρωσε ότι σκόπευε να πουλήσει το διαμέρισμά της στην Urbagestión για 247.000 ευρώ, δίνοντάς της τη δυνατότητα να το αγοράσει κατά προτεραιότητα. Η ίδια δήλωσε ότι δεν διέθετε τα χρήματα και η πώληση ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο.
Γιατί η υπόθεση έφτασε στα δικαστήρια
Η διαμάχη αφορούσε τη διάρκεια του δικαιώματός της να συνεχίσει το παλιό μισθωτήριο μετά τη μητέρα της. Η Urbagestión ζήτησε την αποχώρησή της, υποστηρίζοντας ότι η νόμιμη διάρκεια της μίσθωσης είχε λήξει.
Στις 27 Ιανουαρίου 2022, το πρωτοβάθμιο δικαστήριο απέρριψε την αγωγή. Έκρινε ότι οι ιδιοκτήτες είχαν αποδεχθεί τη διαδοχή της στο συμβόλαιο, εισπράττοντας το ενοίκιο και αναγνωρίζοντάς την ως μισθώτρια.
Το Εφετείο της Μαδρίτης ανέτρεψε την απόφαση τον Ιούνιο. Εφαρμόζοντας τον νόμο περί αστικών μισθώσεων του 1994, έκρινε ότι το παλιό συμβόλαιο είχε λήξει δύο χρόνια μετά τον θάνατο της μητέρας της και έκτοτε ανανεωνόταν σιωπηρά ανά έτος. Δεν θεώρησε αποδεδειγμένες τις προϋποθέσεις για ισόβια προστασία, μεταξύ αυτών αναπηρία τουλάχιστον 65% κατά τον χρόνο της διαδοχής.
Στις διαπραγματεύσεις για νέο συμβόλαιο συζητήθηκε ενοίκιο περίπου 1.600 έως 1.650 ευρώ, υψηλότερο από τη σύνταξή της. Η εταιρεία υποστήριζε ότι προσέφερε έκπτωση σε σχέση με την αγορά. Η δικηγόρος της, Beatriz Duro, εξηγούσε ότι το ποσό παρέμενε αδύνατο να καταβληθεί.
Τρεις αναβολές και η έξοδος με φορείο
Τρεις προηγούμενες απόπειρες έξωσης είχαν αναβληθεί. Τον Ιούνιο παρενέβη και η Επιτροπή Οικονομικών, Κοινωνικών και Μορφωτικών Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, ζητώντας την αναστολή της απομάκρυνσης.
Η τέταρτη απόπειρα εκτελέστηκε στις 23 Σεπτεμβρίου. Εκατοντάδες άνθρωποι είχαν συγκεντρωθεί στο κτίριο για να την εμποδίσουν. Η Maricarmen βγήκε από το διαμέρισμα και μεταφέρθηκε με φορείο σε ασθενοφόρο.
Ο δήμος υποστήριξε ότι της είχαν προσφερθεί εναλλακτικές δυνατότητες διαμονής, τις οποίες απέρριψε. Η δικηγόρος της εξηγούσε ότι η Maricarmen ήθελε να συνεχίσει να ζει σε σπίτι και να διατηρήσει την αυτονομία της, αντί να μεταφερθεί σε μονάδα φροντίδας ηλικιωμένων.
Η πλατεία του 2011 γέμισε ξανά σκηνές
Στις 26 Σεπτεμβρίου, η διαδήλωση με σύνθημα "Καμία άλλη Maricarmen" κατέληξε σε καταυλισμό στην Puerda del Sol, την πλατεία των κινητοποιήσεων των Αγανακτισμένων του 2011.
Οι συγκεντρωμένοι οργανώθηκαν σε βάρδιες, ώστε να παραμένει κόσμος ακόμη και όταν κάποιοι έφευγαν για τη δουλειά. Δημιουργήθηκαν ομάδες για φαγητό, καθαριότητα και συνελεύσεις. Οι δωρεές τροφίμων ήταν τόσες, ώστε οι οργανωτές ζήτησαν να κατευθυνθούν και σε κοινωνικά συσσίτια.
Η κινητοποίηση εκδηλώθηκε σε μια χώρα όπου η Τράπεζα της Ισπανίας είχε υπολογίσει διαφορά 400.000 έως 450.000 κατοικιών ανάμεσα στη δημιουργία νέων νοικοκυριών και στις ολοκληρωμένες κατοικίες την περίοδο 2022 έως 2024. Το μισό αυτού του ελλείμματος συγκεντρωνόταν σε Μαδρίτη, Βαρκελώνη, Βαλένθια, Αλικάντε και Μάλαγα.
Η συμφωνία για την επιστροφή
Μετά την έξωση, η Urbagestión πρότεινε την ένταξη του διαμερίσματος σε δημοτικό στεγαστικό πρόγραμμα. Ο δήμος απέρριψε την πρόταση ως τεχνικά και νομικά ανεφάρμοστη, αλλά μεσολάβησε στις διαπραγματεύσεις. Στα τέλη Σεπτεμβρίου επιτεύχθηκε συμφωνία για την επιστροφή της Maricarmen με οκταετές συμβόλαιο.
Παράλληλα, η κυβέρνηση ενέκρινε δύο νομοθετικά διατάγματα για τη στέγη, τα οποία απορρίφθηκαν από το κοινοβούλιο. Στις 5 Οκτωβρίου, ο Pedro Sánchez ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου.
Διαβάστε Επίσης
Η στέγη στο κέντρο της εκλογικής αναμέτρησης
Η απόρριψη των μέτρων ανέδειξε την εξάρτηση του Pedro Sánchez από το καταλανικό Junts, που είχε στηρίξει την επανεκλογή του το 2023, αλλά καταψήφισε τα στεγαστικά διατάγματα μαζί με το Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox. Προκηρύσσοντας εκλογές, ο πρωθυπουργός ζήτησε μεγαλύτερη προοδευτική πλειοψηφία, ενώ ο υπουργός Κοινωνικών Δικαιωμάτων Pablo Bustinduy χαρακτήρισε την αναμέτρηση "δημοψήφισμα για τη στέγη".
Η αντιπολίτευση απαντά με διαφορετική πρόταση. Ο επικεφαλής του Λαϊκού Κόμματος, Alberto Núñez Feijóo, δεσμεύτηκε για σχεδόν διπλασιασμό της κατασκευής κατοικιών, στις 200.000 ετησίως, και μειώσεις φόρων, καταλογίζοντας στον Sánchez αποτυχία έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία. Η εκλογική απόφαση λαμβάνεται με τους Σοσιαλιστές να υπολείπονται στις περισσότερες δημοσκοπήσεις και τις προβολές να δείχνουν πιθανή πλειοψηφία Λαϊκού Κόμματος και Vox. Μια τέτοια συνεργασία θα έφερνε την ακροδεξιά στην κεντρική κυβέρνηση για πρώτη φορά μετά τη δικτατορία του Franco.
Στις 6 Οκτωβρίου εγκρίθηκαν δύο νέα διατάγματα, που χρειάζονται επικύρωση από τη Διαρκή Επιτροπή του κοινοβουλίου μετά τη διάλυσή του. Περιλαμβάνουν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αναστολή εξώσεων ευάλωτων ανθρώπων χωρίς εναλλακτική κατοικία έως το τέλος του 2030 και νέους κανόνες για τη σταθερότητα των μισθώσεων.
Η Maricarmen παρέμεινε στο νοσοκομείο από την ημέρα της έξωσης. Ο θάνατός της ανακοινώθηκε στις 7 Οκτωβρίου από την Ένωση Ενοικιαστών. Δεν ανακοινώθηκε αιτία θανάτου. Το ίδιο βράδυ, χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν ξανά στη Μαδρίτη.
