Στις 3 Σεπτεμβρίου, στην πρεμιέρα του Wild Horse Nine στη Βενετία, ο John Malkovich καθόταν δίπλα στον Sam Rockwell και προσπαθούσε να συγκρατήσει τα δάκρυά του. Το χειροκρότημα κράτησε δεκατρία ολόκληρα λεπτά. Εννέα ημέρες αργότερα, η κριτική επιτροπή τού απένειμε το Κύπελλο Volpi για την ερμηνεία του στην ταινία του Martin McDonagh. Στα 72 του, ο ηθοποιός που, όπως είπε στο Vulture, δεν είχε πάει σε καμία από τις δύο τελετές όπου ήταν υποψήφιος για Όσκαρ, βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της συζήτησης για το βραβείο. Αυτή τη φορά για Α΄ Ανδρικό Ρόλο.
Ο McDonagh είχε γράψει τον ρόλο του Rockwell έχοντας εξαρχής εκείνον κατά νου. Του Malkovich, όχι. Στις πρόβες, όμως, θυμάται ότι μια ατάκα, έτσι όπως την είπε ο ηθοποιός, αιφνιδίασε και τον ίδιο και τον Rockwell. Αυτό που ξεχώρισε ο σκηνοθέτης ήταν η ευκολία με την οποία ο Malkovich μπορούσε να περάσει από την απειλή στην κωμωδία και, στις πιο ήσυχες στιγμές, να αφήσει να φανεί η μεταμέλεια. Στην ταινία υποδύεται τον Chris, έναν πράκτορα της CIA που στέλνεται μαζί με τον συνεργάτη του στο Νησί του Πάσχα, λίγο πριν από το πραξικόπημα του 1973 στη Χιλή. Ο άνθρωπος που καλείται να κουβαλήσει το παρελθόν του σε αυτό το απομονωμένο νησί όμως, είχε κάποτε φανταστεί για τον εαυτό του ένα πολύ διαφορετικό επάγγελμα.
Το υπόγειο των 88 θέσεων
Ο Malkovich μεγάλωσε στο Benton, μια μικρή πόλη του νότιου Illinois. Η μητέρα του διηύθυνε την τοπική εφημερίδα, ο πατέρας του ασχολούνταν με την προστασία του περιβάλλοντος και τα Σαββατοκύριακα των πέντε παιδιών της οικογένειας περιλάμβαναν κατασκηνώσεις και κανό στον ποταμό Ohio. Στα 19 του πήγε στο Eastern Illinois University για να σπουδάσει περιβαλλοντικές επιστήμες. Σκεφτόταν να γίνει δασοφύλακας. Την είσοδό του στο θέατρο τη διηγείται καλύτερα ένας φίλος του από τότε, ο Russ Smith: μια συμφοιτήτρια που άρεσε στον Malkovich παρακολουθούσε μαθήματα υποκριτικής και εκείνος την ακολούθησε στο τμήμα. Στο ίδιο πορτρέτο του Interview, ο Smith θυμάται τα παπούτσια με πλατφόρμα και τα ρούχα που θύμιζαν γκάνγκστερ της δεκαετίας του ’40.
Το 1976 ο Gary Sinise, ο Terry Kinney και ο Jeff Perry διεύρυναν τον θίασο του Steppenwolf. Ανάμεσα στους νέους ηθοποιούς ήταν ο Malkovich και η Laurie Metcalf. Η ομάδα έστησε ένα θέατρο 88 θέσεων στο υπόγειο μιας εκκλησίας και του σχολείου της στο Highland Park. Εκεί βρίσκεται η αρχή της επαγγελματικής του ζωής, σε μια μικρή ομάδα που έφτιαχνε τις παραστάσεις της με ό,τι είχε στη διάθεσή της. Ο ίδιος είχε σπουδάσει και ενδυματολογία και το ενδιαφέρον του αυτό θα τον ακολουθούσε πολύ μετά το υπόγειο, μέχρι την πασαρέλα της Comme des Garçons και, χρόνια αργότερα, με τις δικές του συλλογές ανδρικών ρούχων.
Η έξοδος από το Illinois ήρθε με το True West του Sam Shepard, που ο θίασος πήγε στη Νέα Υόρκη το 1982. Ο Malkovich κέρδισε Obie και, όπως έχει αφηγηθεί, ο Robert Duvall και η Susan Sarandon άρχισαν να λένε σε σκηνοθέτες να πάνε να τον δουν. Το 1984 έπαιξε τον Biff δίπλα στον Willy Loman του Dustin Hoffman στο Death of a Salesman στο Broadway. Η τηλεοπτική μεταφορά τού χάρισε Emmy. Στο μεταξύ, ο Robert Benton τού είχε δώσει στο Places in the Heart τον ρόλο του Mr. Will, ενός τυφλού ενοικιαστή στο σπίτι μιας χήρας στο Τέξας της Μεγάλης Ύφεσης. Και το 1985 ήρθε η πρώτη υποψηφιότητα για Όσκαρ, για Β΄ Ανδρικό Ρόλο.

Γιατί όλοι ήθελαν να γίνουν John Malkovich
Το Χόλιγουντ ανακάλυψε σύντομα πόσο καλά μπορούσε να χρησιμοποιήσει την ευγένειά του για να κάνει κάποιον να ανησυχεί. Στις Επικίνδυνες σχέσεις του Stephen Frears, ο Valmont φλερτάρει σαν να έχει ήδη προβλέψει την απάντηση. Στη Γραμμή πυρός, ο άντρας που καταδιώκει ο Clint Eastwood μπορεί να κρατά τον αντίπαλό του σε αγωνία ακόμη κι από την άλλη άκρη μιας τηλεφωνικής γραμμής. Ο δεύτερος ρόλος μάλιστα έφερε και τη δεύτερη υποψηφιότητα για Όσκαρ, το 1994. Κι έπειτα ο Charlie Kaufman έγραψε μια ταινία στην οποία το πιο ενδιαφέρον πράγμα που μπορούσε να κάνει κανείς με τον John Malkovich ήταν να μπει στο κεφάλι του.
Ο ηθοποιός διάβασε το σενάριο και βρήκε μια λύση που του φαινόταν λογική, να σκηνοθετήσει ο ίδιος την ταινία και να αφορά κάποιον άλλον. Σε συνέντευξη του 1999 θυμήθηκε ότι είχε προτείνει τον William Hurt. Ο Kaufman, χρόνια αργότερα, εξήγησε στο Fresh Air γιατί επέμενε. Με έναν σταρ όπως ο Tom Cruise, η επιθυμία να μπεις για λίγο στη ζωή του θα ήταν αυτονόητη, αλλά με τον Malkovich ήταν αστεία ακριβώς επειδή χρειαζόταν εξήγηση. Υπήρχε επίσης κάτι στο βλέμμα του ηθοποιού που ο σεναριογράφος δυσκολευόταν να περιγράψει, όσο κι αν τον κοιτούσες, δεν ήσουν βέβαιος ποιος σε κοιτούσε πίσω.
Ο Spike Jonze γύρισε τελικά το Being John Malkovich με τον Malkovich στον ρόλο μιας επινοημένης εκδοχής του εαυτού του. Το αστείο άντεξε περισσότερο κι από την ταινία. Όπως αφηγήθηκε φέτος ακόμη τον σταματούν άνθρωποι για να του πουν ότι μοιάζει με κάποιον ηθοποιό, του οποίου το επίθετο δεν θυμούνται ακριβώς. Μάλιστα μερικές φορές τους απαντά ότι του το έχουν ξαναπεί.
Η τρίτη φορά, αν έρθει
Οι προβλέψεις για το Wild Horse Nine τον τοποθετούν ανάμεσα στους ισχυρούς διεκδικητές του Α΄ Ανδρικού Ρόλου, δίπλα στον Andrew Scott του Elsinore και στον Matt Damon της Οδύσσειας. Η υποψηφιότητα, αν έρθει, θα είναι η τρίτη του και η πρώτη σε πρωταγωνιστική κατηγορία, ενώ έχει ήδη το Κύπελλο Volpi.
Στο μεταξύ έχει κανονίσει να περάσει δύο μήνες στην Ιαπωνία, σκηνοθετώντας μια παράσταση στα ιαπωνικά με Ιάπωνες ηθοποιούς. Κι αυτό είναι ένα αρκετά καλό τελευταίο πλάνο για την ιστορία του. Γιατί την ώρα που στο Χόλιγουντ προσπαθούν να μαντέψουν αν θα σηκωθεί από τη θέση του για να παραλάβει το Όσκαρ, ο John Malkovich έχει πρόβα.
