Photo by Mustafa Yalcin/Anadolu via Getty Images/Ideal Image
Botox και fillers. Εδώ και καιρό δεν είναι μία συζήτηση που αφορά μόνο stars. Είναι η κουλτούρα που ζητά από τις γυναίκες να δείχνουν ξεκούραστες, νεότερες και σχεδόν ίδιες για πάντα. Από τα ακίνητα μέτωπα του Hollywood μέχρι τα φίλτρα του Instagram, αυτό είναι το νέο αισθητικό αδιέξοδο που ταλαιπωρεί σκηνοθέτες και κοινούς θνητούς.
Υπάρχει μια παράξενη αμηχανία που αρχίζει να διατρέχει τον σύγχρονο κινηματογράφο. Δεν αφορά το σενάριο, ούτε τη σκηνοθεσία, ούτε καν το ακριβό CGI. Αφορά κάτι πολύ πιο βασικό: το ανθρώπινο πρόσωπο. Εκεί όπου κάποτε περνούσε ο θυμός, η επιθυμία, η ειρωνεία, ο φόβος, η συντριβή, σήμερα συχνά μένει μια αψεγάδιαστη επιφάνεια. Λεία, φωτισμένη, πανάκριβη ...και κάπως ακίνητη.
Το Hollywood είχε πάντα εμμονή με την ομορφιά. Η διαφορά είναι ότι σήμερα η ομορφιά δεν ζητά απλώς συμμετρία, λάμψη ή νεότητα. Ζητά διάρκεια. Ζητά ένα πρόσωπο που να μην προδίδει χρόνο, κούραση, ηλικία, άγχος, ζωή. Το αποτέλεσμα, όμως, αρχίζει να φαίνεται στην οθόνη. Και μαζί του φαίνεται και το τίμημα: όταν ένα πρόσωπο δεν κινείται, πόσο μπορεί πραγματικά να παίξει, να υποδυθεί, να εκφράσει και να εκφραστεί;
Ο Guardian το περιγράφει πολύ κινηματογραφικά. Πριν από μερικά χρόνια, ένας δερματολόγος της Νέας Υόρκης Dr David A. Colbert δέχθηκε ένα απρόσμενο τηλεφώνημα από έναν σκηνοθέτη του Hollywood. Ο σκηνοθέτης γύριζε μία ταινία με πρωταγωνιστή έναν πολύ γνωστό ηθοποιό, ο οποίος είχε βάλει τόσο πολύ filler στο πρόσωπό του, ώστε αυτό σχεδόν δεν μπορούσε να κινηθεί.
Ο σκηνοθέτης άρχισε να επιπλήττει τον Colbert, στο ιατρείο του οποίου έχουν βρεθεί διάσημα πρόσωπα όπως η Sienna Miller, η Naomi Watts και η Robin Wright, θεωρώντας ότι εκείνος είχε περιορίσει την ικανότητα του star του να εκφράζεται.
"Ήταν κάπως αγενής", θυμάται ο Colbert. "Μου είπε κάτι του τύπου: "Μπορείς να σταματήσεις αυτό που κάνεις στο πρόσωπό του;”".
Μόνο που ο σκηνοθέτης είχε κάνει λάθος. Ο Colbert δεν είχε κάνει ποτέ στον συγκεκριμένο ηθοποιό ούτε filler ούτε Botox. "Τον καταλάβαινα, όμως, γιατί ήθελε οι ηθοποιοί του να μοιάζουν με ανθρώπους", λέει ο γιατρός, ο οποίος δεν αποκάλυψε ούτε την ταυτότητα του σκηνοθέτη ούτε εκείνη του ηθοποιού.
Ο συγκεκριμένος σκηνοθέτης, ωστόσο, έδινε μάχη με έναν αντίπαλο πολύ μεγαλύτερο από μία μεμονωμένη περίπτωση. Σήμερα, το νέο "it" προϊόν για τους celebrities δεν είναι ένα concealer La Prairie ούτε μια ενυδατική Decorté. Είναι ένα εντελώς νέο πρόσωπο: με φουσκωμένα χείλη, τεντωμένο δέρμα και μέτωπο που μένει ακίνητο ό,τι κι αν συμβεί.
Για το κοινό, αυτό σημαίνει ότι όλο και πιο συχνά βλέπει στις κινηματογραφικές αίθουσες και στις πλατφόρμες streaming πρόσωπα που μοιάζουν βελτιωμένα, αλλά ταυτόχρονα περιορισμένα, από ακριβές αισθητικές παρεμβάσεις.
Όταν κυκλοφόρησε το trailer της Οδύσσειας του Christopher Nolan, το Internet άρχισε να σχολιάζει πως η Anne Hathaway, η οποία έχει διαψεύσει τις φήμες περί αισθητικών επεμβάσεων, δεν μπορούσε να κινήσει αρκετά το μέτωπό της. Κάποιοι βρήκαν δύσκολο να πιστέψουν ότι η Πηνελόπη, η σύζυγος του Οδυσσέα, θα είχε πρόσβαση σε τόσο καλό δερματολόγο στην αρχαία Ελλάδα.
Στο franchise του Wicked, η Ariana Grande υποδύεται την Glinda, την Καλή Μάγισσα στη Χώρα του Οζ, όπου, όπως φαίνεται, τα πρότυπα ομορφιάς είναι εξίσου αυστηρά με εκείνα του πραγματικού κόσμου. Η σχεδόν ρετουσαρισμένη έλλειψη εκφραστικότητας στο πρόσωπό της οδηγεί εύλογα στο ερώτημα: "Καταστρέφει το Botox τον κινηματογράφο;".
Ανάλογες συζητήσεις έγιναν και για τη Margot Robbie ως Cathy στα Ανεμοδαρμένα Ύψη. Τα λεία, σχεδόν "Barbie" χαρακτηριστικά της προκάλεσαν εικασίες για αισθητικές παρεμβάσεις, οι οποίες, σύμφωνα με τους επικριτές, θα μπορούσαν να περιορίσουν τις εκφράσεις πάθους που απαιτεί μια έντονα ρομαντική σκηνή εποχής.
Πολλές από αυτές τις εικασίες γύρω από τα πρόσωπα των ηθοποιών είναι κακόβουλες. Αποπνέουν μισογυνισμό, ρίχνοντας στις γυναίκες την ευθύνη για εξωπραγματικά πρότυπα ομορφιάς που είναι βαθιά ριζωμένα στη βιομηχανία του θεάματος, ενώ ταυτόχρονα εμποδίζουν μια ουσιαστική συζήτηση για τη γήρανση στο Hollywood.
Είναι αλήθεια ότι μερικές από τις σπουδαιότερες ερμηνείες γεννήθηκαν μέσα από την πλήρη απελευθέρωση του ηθοποιού και την προθυμία του να δείξει ακόμη και "άσχημος". Από τη Lucille Ball που καταβροχθίζει σοκολάτες στο I Love Lucy, μέχρι την ωμή, αδυσώπητη ερμηνεία της Charlize Theron ως Aileen Wuornos, της φτωχής κατά συρροή δολοφόνου στο Monster, η υποκριτική συχνά απαιτεί ένα πρόσωπο ελεύθερο να παραμορφωθεί, να τσαλακωθεί, να πονέσει.
"Έχει σχεδόν γίνει δεδομένο ότι το πρόσωπο δεν κινείται όσο κινούνταν παλαιότερα", λέει ο Colbert στον Guardian.
Αυτή η έλλειψη κίνησης συνιστά, κατά κάποιον τρόπο, υπαρξιακή απειλή για την τέχνη της υποκριτικής. Η ομορφιά ήταν ανέκαθεν σχεδόν επαγγελματική προϋπόθεση για έναν star. Το ίδιο, όμως, ίσχυε και για την εκφραστικότητα του προσώπου. Το ερώτημα είναι απλό: θα οδηγήσει το filler σε χειρότερες ερμηνείες;
"Το κοντινό πλάνο ήταν απολύτως κρίσιμο για τον κινηματογράφο", λέει η Marsha Gordon, ιστορικός και καθηγήτρια κινηματογραφικών σπουδών στο North Carolina State University. "Σκέφτομαι το πρόσωπο της Marlene Dietrich, της Greta Garbo ή της Clara Bow να γεμίζει την οθόνη. Δεν ήταν μόνο θέμα μετάδοσης συναισθήματος. Ήταν και η ευκαιρία για το κοινό να καθίσει μέσα στο "παλάτι” μιας κινηματογραφικής αίθουσας και να δει ένα όμορφο πρόσωπο".
Φυσικά ούτε εκείνες οι γυναίκες έμειναν ανεπηρέαστες από τις φήμες περί παρεμβάσεων στο πρόσωπό τους. Ο θρύλος λέει ότι η Dietrich αφαίρεσε γομφίους για να αποκτήσει τα περίφημα έντονα ζυγωματικά της, ενώ η MGM φέρεται να έστειλε κρυφά την Garbo σε χειρουργό.
Καμία από τις δύο δεν έμεινε στην ιστορία για υπερβολικές ερμηνείες. Και οι δύο εξέπεμπαν μια ψυχρή, διακριτική ένταση. Όμως τα χαρακτηριστικά τους έγιναν μέρος του μύθου τους: τα λεπτά, ζωγραφισμένα φρύδια της Dietrich, για παράδειγμα, ή τα βαθουλωτά, βαριά βλέφαρα της Garbo.
Κάποτε, η ηλικία ήταν ο μεγάλος εχθρός ενός ηθοποιού. Στην εποχή του χολιγουντιανού star system, όταν τα στούντιο ήλεγχαν κάθε πτυχή της ζωής των ηθοποιών, μία γυναίκα γύρω στα 40 μπορούσε να σβήσει αθόρυβα από το προσκήνιο, όπως συνέβη με την Dietrich, ή να στραφεί σε πιο "χαρακτηριστικούς" ρόλους, συχνά καθόλου κολακευτικούς. Η Bette Davis στο Τι απέγινε η Μπέιμπι Τζέιν; είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Σήμερα, οι γυναίκες ηθοποιοί δεν αναμένεται να εξαφανιστούν από τα φώτα μόλις περάσουν τα 30. Μια γυναίκα στα 40 της μπορεί να σηκώσει το βάρος μιας ταινίας - αρκεί να μην μοιάζει με 40. Βοηθά την καριέρα της να δείχνει σαν να μην έχει γεράσει ποτέ. Θα τη βοηθούσε, φυσικά, ακόμη περισσότερο αν δεν γινόταν ποτέ ούτε 60.
Την ίδια στιγμή, η αποχή από τέτοιου είδους ραντεβού με γιατρούς έχει αρχίσει να εκλαμβάνεται ως ένδειξη αφοσίωσης στην τέχνη. Σαν μια σιωπηρή παραδοχή ότι τα νέα πρότυπα ομορφιάς της βιομηχανίας δεν συνάδουν απαραίτητα με την υποκριτική δουλειά ούτε αντιπροσωπεύουν την εικόνα των καθημερινών ανθρώπων που υποτίθεται ότι ενσαρκώνουν οι ηθοποιοί στις ταινίες.
Η Kate Hudson είπε ότι σταμάτησε το Botox όσο γύριζε την υποψήφια για Όσκαρ ερμηνεία της στο Song Sung Blue, καθώς η ταινία διαδραματίζεται τη δεκαετία του 1980, προτού η συγκεκριμένη πρακτική κυκλοφορήσει ευρέως. Η Jennifer Lawrence έχει δηλώσει στο New Yorker ότι κάνει Botox, αλλά δεν βάζει filler στο μέτωπο, επειδή αυτό φαίνεται περισσότερο στην κάμερα.
"Είναι πραγματικά λυπηρό. Πολλές νεότερες ηθοποιοί νιώθουν την ανάγκη να είναι όμορφες στο Instagram, αλλά αυτό τις κάνει λιγότερο ρεαλιστικές και λιγότερο προσιτές", λέει μία casting director με έδρα το Λος Άντζελες. "Το να είσαι μοντέλο και το να είσαι ηθοποιός είναι δύο διαφορετικά πράγματα. Δεν θα έστελνα σε σκηνοθέτη κάποιον με ορατές πλαστικές επεμβάσεις, γιατί θα μας κοιτούσε σαν να είμαστε τρελοί και να έχουμε κακό γούστο".
Ο Zak Barnett, acting coach στο Hollywood θεωρεί ότι: "Η επιθυμία για τελειότητα θα καλυφθεί από AI projects και AI ηθοποιούς".
"Νομίζω ότι αυτό που το κοινό θα θέλει να βλέπει όλο και περισσότερο είναι η αλήθεια, δηλαδή οι ατέλειες. Αν επιστρέψουμε σε ιστορίες που βασίζονται στους χαρακτήρες, τότε δεν θα θέλουμε τίποτα να εμποδίζει αυτή την αυθεντικότητα", λέει.
Έτσι, όλο και περισσότεροι στρέφονται πλέον στα facelifts, τα οποία αποτελούν τη δεύτερη πιο δημοφιλή αισθητική χειρουργική επέμβαση στις ΗΠΑ. Το λεγόμενο deep-plane facelift, ή λίφτινγκ βαθύ επιπέδου, μπορεί να κοστίσει έως και 40.000 δολάρια σε μεγάλες μητροπόλεις όπως η Νέα Υόρκη ή το Λος Άντζελες.
Πρόκειται για μια νεότερη τεχνική, που υπόσχεται πιο φυσικό αποτέλεσμα: ο στόχος δεν είναι κάποιος να δείχνει ριζικά διαφορετικός, αλλά πιο φρέσκος. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι επιτρέπει στο πρόσωπο να κινείται. "Διασημότητες, δημόσια πρόσωπα και άνθρωποι υψηλού προφίλ το κάνουν διακριτικά", είχε πει πέρυσι ένας χειρουργός στο New York Magazine.
Η Jennifer Lawrence μπορεί να αποφεύγει το filler, φοβούμενη τον τρόπο με τον οποίο θα επηρέαζε την υποκριτική της. Όταν, όμως, τη ρώτησαν αν έχει κάνει deep-plane facelift, απάντησε με ενθουσιασμό: "Πιστέψτε με, θα κάνω!".
