Στη Georgia, η Keisha Lance Bottoms κέρδισε ένα αξίωμα που καμία μαύρη γυναίκα δεν είχε κατακτήσει μέχρι σήμερα σε αμερικανική πολιτεία. Στο Texas, η Gina Hinojosa νίκησε τον Greg Abbott και έγινε η πρώτη Latina που εξελέγη κυβερνήτρια της πολιτείας. Στη Minnesota, η Peggy Flanagan εξασφάλισε μια θέση στη Γερουσία, ανοίγοντας για πρώτη φορά την πόρτα της σε αυτόχθονη γυναίκα. Και κάπως έτσι από τον Ιανουάριο, η πολιτική εξουσία στις ΗΠΑ θα ασκείται και από γυναίκες που μέχρι πρόσφατα εμφανίζονταν στις εκλογικές αναλύσεις ως ενδεχόμενες ιστορικές πρωτιές.
Οι ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου έδωσαν στους Δημοκρατικούς τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας, ανατρέποντας την ενιαία ρεπουμπλικανική κυριαρχία στην Ουάσιγκτον. Ο Donald Trump παραμένει στον Λευκό Οίκο, αλλά το νέο Κογκρέσο θα έχει τη δυνατότητα να ερευνά την κυβέρνησή του, να εμποδίζει νομοθετικές πρωτοβουλίες της και να διαπραγματεύεται από διαφορετική θέση τους όρους της χρηματοδότησής της.
Μέσα σε αυτή την ανατροπή, οι γυναικείες νίκες αξίζουν περισσότερο χώρο από έναν κατάλογο με "πρώτες". Ποια αξιώματα κατακτούν, ποιους εκτοπίζουν και ποια πολιτική εντολή διεκδικούν να εκπροσωπήσουν;
Περισσότερες από 100 Δημοκρατικές στη Βουλή
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Democratic Women’s Caucus στις 4 Νοεμβρίου, περισσότερες από 100 γυναίκες των Δημοκρατικών εξελέγησαν για το νέο Κογκρέσο. Η κοινοβουλευτική τους ομάδα ξεπερνά για πρώτη φορά αυτό το όριο, καταγράφοντας αύξηση άνω του 60% σε σύγκριση με το 2016. Το ορόσημο αφορά τις Δημοκρατικές της Βουλής και περιλαμβάνει επανεκλεγμένες βουλεύτριες, χωρίς επομένως να σημαίνει ότι περισσότερες από 100 γυναίκες εισέρχονται για πρώτη φορά στην αμερικανική πολιτική.
Η πρόεδρος της ομάδας, βουλεύτρια του Νέου Μεξικού Teresa Leger Fernández, συνέδεσε την επιτυχία με την υπεράσπιση της πρόσβασης στην υγειονομική περίθαλψη, στη φροντίδα των παιδιών και του δικαιώματος ψήφου, καταγγέλλοντας την πολιτική της κυβέρνησης Trump και των Ρεπουμπλικανών. Και αυτή είναι η πολιτική της ανάγνωση για το αποτέλεσμα, που όμως δεν δίνει μια ενιαία εξήγηση για τις επιλογές εκατομμυρίων διαφορετικών ψηφοφόρων.
Ο αριθμός έχει, ωστόσο, θεσμικό βάρος. Μια μεγαλύτερη ομάδα γυναικών μέσα στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να διεκδικήσει περισσότερες θέσεις στις επιτροπές, μεγαλύτερη επιρροή στις διαπραγματεύσεις και περισσότερο χώρο στον καθορισμό των προτεραιοτήτων. Η εκλογή τους είναι η αρχή αυτής της διεκδίκησης. Οι αποφάσεις για το ποιος θα ελέγχει ποια επιτροπή και ποια νομοσχέδια θα φτάσουν στην ολομέλεια και θα δείξουν το πραγματικό της εύρος.
Η Georgia έσπασε ένα όριο που άντεχε επί γενιές
Η νίκη της Keisha Lance Bottoms είναι από εκείνες που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο περιγράφεται η αμερικανική πολιτική ιστορία. Η πρώην δήμαρχος της Atlanta και πρώην ανώτερη σύμβουλος του Joe Biden νίκησε τον Ρεπουμπλικανό επιχειρηματία Rick Jackson και θα γίνει η πρώτη γυναίκα κυβερνήτρια της Georgia και η πρώτη μαύρη γυναίκα που θα κυβερνήσει αμερικανική πολιτεία.
Η διαδρομή μέχρι εκεί δεν άρχισε, βέβαια, σε αυτή την προεκλογική περίοδο. Είχαν προηγηθεί οι δύο υποψηφιότητες της Stacey Abrams και η μακρόχρονη προσπάθεια διεύρυνσης της δημοκρατικής εκλογικής βάσης στη Georgia. Και η Bottoms κατακτά τώρα το αξίωμα σε μια πολιτεία όπου οι μαύροι ψηφοφόροι έχουν συμβάλει καθοριστικά στη μετατροπή μιας ρεπουμπλικανικής έδρας ισχύος σε πεδίο εθνικού ανταγωνισμού.
Αυτό δίνει στη νίκη της μια σημασία πέρα από τον συμβολισμό, καθώς οι μαύρες γυναίκες αποτελούν εδώ και χρόνια κρίσιμο μέρος της εκλογικής συμμαχίας των Δημοκρατικών, ενώ στη Georgia, μία από αυτές θα βρίσκεται πλέον στην κορυφή της πολιτειακής εκτελεστικής εξουσίας.
Οι κυβερνήτριες αλλάζουν και τον πολιτικό χάρτη
Στο Texas, η Gina Hinojosa ανέτρεψε τον Greg Abbott, τερματίζοντας μια μακρά περίοδο ρεπουμπλικανικής κυριαρχίας στο αξίωμα. Θα είναι η πρώτη Δημοκρατική κυβερνήτρια μετά την Ann Richards, η οποία αποχώρησε το 1995, ενώ η σημασία της νίκης της αφορά τόσο το μέγεθος της πολιτείας όσο και τη δυνατότητα των Δημοκρατικών να κερδίζουν εκεί όπου για χρόνια συζητούσαν κυρίως πώς θα περιορίσουν την ήττα τους.
Στο Ohio, η γιατρός Amy Acton νίκησε τον υποστηριζόμενο από τον Trump Vivek Ramaswamy και έγινε η πρώτη γυναίκα που εξελέγη κυβερνήτρια της πολιτείας. Στη Minnesota, η Amy Klobuchar κατέκτησε επίσης μια ιστορική πρωτιά, ως η πρώτη εκλεγμένη γυναίκα κυβερνήτρια, ενώ στο Νέο Μεξικό, η πρώην υπουργός Εσωτερικών Deb Haaland θα γίνει η πρώτη αυτόχθονη γυναίκα κυβερνήτρια στις ΗΠΑ.
Στην καταγραφή του Center for American Women and Politics του Rutgers, με ενημέρωση τις πρώτες πρωινές ώρες της 4ης Νοεμβρίου, τουλάχιστον 16 γυναίκες αναμένεται να υπηρετούν ως κυβερνήτριες το 2027, έναντι προηγούμενου ρεκόρ 14. Ο αριθμός περιλαμβάνει και όσες συνεχίζουν τη θητεία τους χωρίς να έχουν αναμετρηθεί σε αυτές τις εκλογές.
Στο Tennessee, πάντως, η πρώτη γυναίκα που θα αναλάβει την πολιτεία είναι η Ρεπουμπλικανή Marsha Blackburn, της οποίας η πρωτιά υπενθυμίζει κάτι που συχνά χάνεται στον πανηγυρικό απολογισμό, ότι η αύξηση της γυναικείας παρουσίας δεν δημιουργεί αυτομάτως κοινό πολιτικό πρόγραμμα.
Ποια Αμερική αποκτά θέση στη Γερουσία
Στο Illinois, η Juliana Stratton εξελέγη στη θέση του αποχωρούντος Dick Durbin. Με την παρουσία της, τουλάχιστον τρεις μαύρες γυναίκες θα υπηρετούν ταυτόχρονα στη Γερουσία, καθώς οι Angela Alsobrooks και Lisa Blunt Rochester δεν αντιμετώπιζαν εκλογική αναμέτρηση φέτος. Η συνύπαρξή της με την Tammy Duckworth σημαίνει επίσης ότι το Illinois θα εκπροσωπείται από δύο γυναίκες που ανήκουν σε φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες.
Η Peggy Flanagan, μέλος της White Earth Band των Ojibwe, κέρδισε τη γερουσιαστική έδρα της Minnesota. Η μέχρι σήμερα αντικυβερνήτρια έχει δουλέψει σε ζητήματα στέγασης, παιδικής φροντίδας και προστασίας των αυτόχθονων κοινοτήτων, θέματα που συνδέουν τη διαδρομή της με συγκεκριμένες πολιτικές προτεραιότητες.
Φαίνεται πως αυτές οι εκλογές διευρύνουν το ποιος μπορεί να μιλήσει μέσα σε έναν θεσμό που αποφασίζει για ομοσπονδιακούς νόμους, δικαστικούς διορισμούς και κυβερνητικές επιλογές. Η εκπροσώπηση βεβαίως αποκτά περιεχόμενο όταν η εμπειρία όσων εκλέγονται περνά στις ερωτήσεις που τίθενται, στις ακροάσεις που οργανώνονται και στις δαπάνες που θεωρούνται αναγκαίες.
Η αλλαγή περνά και μέσα από τους Δημοκρατικούς
Στο Colorado, η Melat Kiros έγινε η πρώτη γυναίκα της Gen Z που εξελέγη στο Κογκρέσο. Η 29χρονη δικηγόρος, μετανάστρια από την Αιθιοπία, είχε ήδη κερδίσει μια δύσκολη εσωκομματική μάχη, νικώντας στις προκριματικές τη Diana DeGette, η οποία είχε εκλεγεί για 15 θητείες. Η γενική εκλογή επισφράγισε έτσι μια ανατροπή που είχε ξεκινήσει μέσα στο ίδιο της το κόμμα.
Η Kiros υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, καθολική υγειονομική κάλυψη και καθολική πρόσβαση στη φροντίδα των παιδιών, ενώ η άνοδός της δείχνει ότι η απαίτηση ανανέωσης αφορά και το περιεχόμενο της δημοκρατικής αντιπολίτευσης. Και μπορεί το κόμμα να κέρδισε απέναντι στον Trump, αλλά οι εκλεγμένοι του δεν συμφωνούν κατ’ ανάγκην στο πόσο μακριά πρέπει να φτάσει η δική τους ατζέντα.
Η ακρίβεια δεν ήταν το φόντο
Το προεκλογικό κλίμα είχε αποτυπωθεί καθαρά πριν ανοίξουν οι κάλπες. Σε έρευνα του AP-NORC που δημοσιεύτηκε στις 15 Οκτωβρίου, οκτώ στους δέκα ψηφοφόρους ζητούσαν σημαντικές αλλαγές ή πλήρη ανατροπή στον τρόπο διακυβέρνησης της χώρας. Το κόστος ζωής συγκαταλεγόταν στα σημαντικότερα κριτήρια ψήφου για το 84%, η υγειονομική περίθαλψη για το 69% και ο πόλεμος με το Ιράν για το 64%.
Συνεπώς θα ήταν μάλλον περιοριστικό να διαβάσουμε τις γυναικείες νίκες αποκλειστικά ως ψήφο ταυτότητας. Η περίθαλψη, η φροντίδα των παιδιών και το οικογενειακό εισόδημα είναι πεδία άσκησης εξουσίας, με αποφάσεις που καθορίζουν ποιος μπορεί να εργαστεί, να ανεξαρτητοποιηθεί ή να ανταποκριθεί σε μια ασθένεια, και όταν οι υποψήφιες μιλούν γι’ αυτά, διεκδικούν να ορίσουν την οικονομική πολιτική.
Τι αρχίζει τον Ιανουάριο
Το νέο Κογκρέσο θα αναλάβει τον Ιανουάριο του 2027. Η δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορεί να ασκεί κοινοβουλευτικό έλεγχο και να κινεί έρευνες, ενώ ο Trump θα διατηρεί το δικαίωμα να ασκεί βέτο στη νομοθεσία. Η εκλογική ανατροπή σίγουρα δημιουργεί μια νέα περίοδο διαπραγματεύσεων και συγκρούσεων, με διαφορετικούς συσχετισμούς από εκείνους των δύο προηγούμενων ετών.
Για τις γυναίκες που κέρδισαν, η επόμενη δοκιμασία θα είναι πολύ συγκεκριμένη. Ποιες θα αποκτήσουν λόγο στους προϋπολογισμούς, ποιες θα καθορίσουν την ημερήσια διάταξη και πόσες από τις δεσμεύσεις τους θα αντέξουν στη διαπραγμάτευση. Οι ψηφοφόροι που τις έστειλαν σε θέσεις εξουσίας μέσα σε μια περίοδο οικονομικής πίεσης και βαθιάς δυσπιστίας, σίγουρα θα περιμένουν να δουν τι αλλάζει όταν αυτή η εξουσία ασκείται.
