Οι ιστορίες που κάθε Αύγουστο αφηγούνται με φόντο τη θάλασσα κάνουν στάση στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος.
Θυμάμαι ακόμα την ενέργεια που είχα αισθανθεί όταν περπατούσα στο Καστελλόριζο, κι ας συμπληρώνονται φέτος τον Ιούλιο τέσσερα χρόνια από την ημέρα που βρέθηκα εκεί. Ανάμεσα στα παραδοσιακά σπίτια, τα οποία σαν τα βλέπεις από μακριά σχηματίζουν μία αισιόδοξη χρωματικά παλέτα, υπήρχαν κάποιες καρέκλες που στήνονταν οργανωμένα σε ένα συγκεκριμένο σημείο του ακριτικού νησιού. Οι προετοιμασίες για το Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Καστελλορίζου είχαν ξεκινήσει. Τότε ήταν η έβδομη χρονιά του, ενώ έχουν ήδη αρχίσει οι ανακοινώσεις για τη φετινή – εντέκατη πλέον – εκδοχή του.
Πριν, όμως, από αυτό, οι ιστορίες που κάθε Αύγουστο αφηγούνται με τη θάλασσα και την έκταση του νησιού στο παρασκήνιο, κάνουν μία σύντομη, τριών ημερών, στάση στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Από την Παρασκευή 27 έως και την Κυριακή 29 Μαρτίου η Ταινιοθήκη της Ελλάδος γεμίζει με ταινίες που σχολιάζουν με αποκαλυπτικό τρόπο πτυχές της Ιστορίας και της κοινωνίας απ' όλον τον κόσμο.
Παράλληλα κατά το τριήμερο θα πραγματοποιηθεί προκαταρκτική συνάντηση εργασίας για το νέο Φόρουμ Ανάπτυξης Συμπαραγωγών που σχεδιάζει από φέτος το Beyond Borders υπό την καθοδήγηση του κορυφαίου στο είδος, Rudy Buttignol, καθώς και masterclass για την τέχνη του Pitching, με την Dr. Claudia Schreiner, Head Moderator του Beyond Borders Pitching Lab, τ. επικεφαλής του Masterschool στο Documentary Campus με έδρα το Βερολίνο και το Μόναχο και με τεράστια εμπειρία στον κινηματογραφικό χώρο. Όλες οι προβολές πραγματοποιούνται με ελεύθερη είσοδο, με σειρά προτεραιότητας.
Στην 11η του έκδοση (23–30 Αυγούστου 2026) το Beyond Borders σχεδιάζει την έναρξη ενός Φόρουμ Ανάπτυξης Συμπαραγωγών, μιας πιλοτικής πρωτοβουλίας που θα υποστηρίζει επαγγελματίες του κινηματογράφου στην εξεύρεση διεθνούς χρηματοδότησης και στη σύνδεση με διεθνές κοινό για ελληνικά ντοκιμαντέρ. Οι συμμετέχοντες στο φόρουμ του Καστελλορίζου θα έχουν τη δυνατότητα ενδελεχούς επαγγελματικής καθοδήγησης και την ευκαιρία να δημιουργήσουν ουσιαστικές σχέσεις με Ευρωπαίους και διεθνείς commissioning editors και πλατφόρμες streaming που θα ανακοινωθούν στη διάρκεια του τριημέρου στην Αθήνα.
Όπως δηλώνει η Ειρήνη Σαρίογλου, καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ: "Το Beyond Borders είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια διοργάνωση φεστιβάλ σε νησί. Είναι μια πλατφόρμα ελεύθερης, αέναης διακίνησης ιδεών, δημιουργιών, ανεμπόδιστης έκφρασης, συνύπαρξης που εκτείνεται πέρα από συγκεκριμένο χωροχρόνο. Μέλημα της διοργάνωσης είναι η δημιουργία των πλέον πρόσφορων συνθηκών, τόσο για την παρουσίαση της δουλειάς καταξιωμένων και νεότερων δημιουργών από την Ελλάδα και το εξωτερικό, που συχνά δεν βρίσκει τη θέση της αλλού, όσο και για την ανάπτυξη νέων ιδεών, συνεργασιών και παραγωγών, τη δικτύωση των επαγγελματιών και την άμεση ενημέρωση του κοινού. Σε μια τέτοια κατεύθυνση εργαζόμαστε σκληρά, ώστε αυτό το χειροποίητο φεστιβάλ, να ξεπερνά τα σύνορα και… τον εαυτό του και να αναπτύσσεται σε όλο και περισσότερα και σημαντικότερα επίπεδα".
Οι ταινίες που θα προβληθούν στην Αθήνα:
Λο, Θανάσης Βασιλείου, Ελλάδα, 2025, 70’
Έναν χρόνο μετά τον θάνατο της μητέρας του, ο σκηνοθέτης επιστρέφει στο άδειο διαμέρισμα της παιδικής του ηλικίας στην Αθήνα για να διαχειριστεί μια προβληματική κληρονομιά. Από τις γυμνές πλέον επιφάνειες του σπιτιού, αναδύονται θραύσματα αναμνήσεων της οικογένειάς του και η προσωπική ιστορία του μπλέκεται με το συλλογικό τραύμα της Χούντας.
Ο Θανάσης Βασιλείου γεννήθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 1975 στην Αθήνα. Είναι Έλληνας σκηνοθέτης και σεναριογράφος που ζει στο Πουατιέ της Γαλλίας. Από το 2022 εργάζεται στο αυτοβιογραφικό του ντοκιμαντέρ, Λω. Οι μικρού μήκους ταινίες του Ίχνη (2017) και Η τελευταία μας εβδομάδα (2016) έχουν παρουσιαστεί σε πολλά διεθνή φεστιβάλ κινηματογράφου, κερδίζοντας ειδικά βραβεία και υποψηφιότητες. Είναι επίσης Αναπληρωτής Καθηγητής Κινηματογραφικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Πουατιέ, όπου διδάσκει θεωρία και πράξη κινηματογράφου.
The longer you bleed, Ewan Waddell, Ουκρανία, 2025, Ελληνική Πρεμιέρα, 65’
Αυτό το προσωπικό ντοκιμαντέρ ακολουθεί εκτοπισμένους Ουκρανούς στο Βερολίνο, καθώς προσπαθούν να διαχειριστούν την τραυματική παραδοξότητα του να βλέπουν την πατρίδα τους να καίγεται, σε πραγματικό χρόνο, μέσα από pixels στο Instagram. Καθώς οι χαρακτήρες απομακρύνονται συναισθηματικά από τις φρίκες του πολέμου, το χιούμορ του παραλόγου αναδύεται ως μηχανισμός επιβίωσης — ένας φακός τον οποίο υιοθετεί το φιλμ για να ασκήσει κριτική στην μεταβιομηχανική κοινωνία ως τόπο επεξεργασίας του τραύματος.
Ο Ewan Waddell είναι Βρετανός δημιουργός που δραστηριοποιείται στο χώρο της μυθοπλασίας, του ντοκιμαντέρ και του πειραματικού κινηματογράφου. Η προσέγγισή του μέσω πολλαπλών μέσων εξερευνά θεματικές όπως η μοντερνικότητα και η ρήξη. Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε φεστιβάλ, όπως τα Hot Docs και Long Beach Underground, ενώ περιλαμβάνουν το βραβευμένο Fragmented Youth και συνεργασίες με το Ίδρυμα Τεχνών και Πολιτισμού της Σεούλ. Αυτήν την περίοδο ετοιμάζει ένα μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ για την ψυχεδελική θεραπεία στην εμπόλεμη Ουκρανία. Είναι απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Λιντς και του Catalyst Institute στο Βερολίνο.
My Land is Burned, Abdulrahman Alshowaiki, Βέλγιο, 2024, Ελληνική Πρεμιέρα, 30’
Στην Αρσάλ του Λιβάνου, η ταινία αποκαλύπτει τις πολυδιάστατες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα παιδιά των Σύρων προσφύγων και οι οικογένειές τους. Πέρα από τις δυσκολίες, οι σιωπηλές πράξεις ελπίδας από μια συμπονετική δασκάλα αντηχούν την τολμηρή επιθυμία για μια φωτεινότερη, πιο ευτυχισμένη γενιά.
Ο Abdulrahman Alshowaiki γεννήθηκε στη Δαμασκό της Συρίας, την οποία αναγκάστηκε να εγκαταλείψει στα 19 του λόγω των κινδύνων που αντιμετώπιζε μετά τη συμμετοχή του σε φοιτητική διαμαρτυρία ενάντια στο καθεστώς Άσαντ. Ταξίδεψε για τρία χρόνια στον Λίβανο, την Αίγυπτο, την Τουρκία, τη Σενεγάλη και τη Γκάμπια, βρίσκοντας τελικά καταφύγιο στο Βέλγιο, όπου σπούδασε διοίκηση επιχειρήσεων στον κινηματογράφο στη LUCA School of Arts. Το 2023, η πτυχιακή του ταινία Mona απέσπασε διεθνή αναγνώριση, τιμητική διάκριση από το VAF και προσκλήσεις σε σημαντικά φεστιβάλ, με διεθνή πρεμιέρα στο FEST New Directors New Films στην Πορτογαλία. Η πτυχιακή του εργασία "Trip to Heaven” που εστιάζει στην ιστορία των γονιών του από τον γάμο τους μέχρι τη φυγή τους στο Βέλγιο, άνοιξε τον δρόμο για την πρώτη του επαγγελματική δουλειά στο ντοκιμαντέρ.
Σμιλεμένες ψυχές, Σταύρος Ψυλλάκης, Ελλάδα, 2025, 90’
Ο Julien Grivel (1943), Ελβετός οδοντίατρος, για 26 χρόνια (1972-1998) ερχόταν στην Αθήνα δύο φορές το χρόνο και φρόντιζε, δωρεάν, τα δόντια των χανσενικών (λεπρών) στο Νοσοκομείο Λοιμωδών Νόσων "Η Αγία Βαρβάρα". Στο βιβλίο του ΕΛΛΑΔΑ η δική μου Ιθάκη γράφει: "Υιοθετώντας τη γλώσσα των Ελλήνων, υιοθέτησα ασυνείδητα και τη σκέψη τους… Ένα εσωτερικό ταξίδι που με βοήθησε να βλέπω τον κόσμο και τη ζωή διαφορετικά". Η φιλία του με τον πρώην χανσενικό Μανόλη Φουντουλάκη ήταν καταλυτική. "Ξέρεις φίλε, με αυτές τις δοκιμασίες βγαίνει όμορφα σμιλεμένη η ψυχή του ανθρώπου" του έλεγε.
Ο Σταύρος Ψυλλάκης, γεννημένος στα Χανιά το 1954, είναι σκηνοθέτης και παραγωγός ντοκιμαντέρ με επίκεντρο την ανθρώπινη ύπαρξη. Σπούδασε Μηχανολόγος Μηχανικός (ΕΜΠ), σκηνοθεσία στην Αθήνα και ανθρωπολογικό ντοκιμαντέρ στο Παρίσι (Ateliers VARAN). Έχει τιμηθεί με σημαντικά βραβεία όπως το 1ο Βραβείο της ΕΑΚ, τον Χρυσό Αλέξανδρο (2023) και το FIPRESCI (2025). Ιδρυτικό μέλος της ΕΑΚ και της ΕΕΝ, έχει σκηνοθετήσει πάνω από 40 ντοκιμαντέρ, με κορυφαία έργα όπως Άλλος Δρόμος Δεν Υπήρχε, ΜΕΤΑΞΑ και Σμιλεμένες Ψυχές.
Letters from Wolf Street, Arjun Talwar, Πολωνία, 2023, Ελληνική Πρεμιέρα, 97’
Πρόκειται για ένα ευφυές, προσωπικό πορτρέτο της Πολωνίας, μέσα από τα μάτια του μετανάστη σκηνοθέτη που εξερευνά τη ζωή σε έναν δρόμο στο κέντρο της Βαρσοβίας. Καθώς κινηματογραφεί τους γείτονές του σε μια προσπάθεια να συνδεθεί μαζί τους, αποκαλύπτει ένα δίκτυο χαρακτήρων που ζουν ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, την πατρίδα και τη χώρα υποδοχής. Με τη βοήθεια του φίλου του, Μο, ο Arjun διερευνά θέματα αποξένωσης, του ανήκειν και της ταυτότητας—προσφέροντας μια λεπτοδουλεμένη αποτύπωση της σύγχρονης Ευρώπης και αμφισβητώντας καθιερωμένα στερεότυπα για την Πολωνία.
Ο Arjun Talwar μεγάλωσε στο Νέο Δελχί και σπούδασε Μαθηματικά προτού γίνει δεκτός στο Τμήμα Κινηματογραφίας της Εθνικής Κινηματογραφικής Σχολής της Πολωνίας στο Λοτζ. Οι μικρού μήκους ταινίες του έχουν προβληθεί σε διεθνή φεστιβάλ. Η πιο πρόσφατη ταινία του, Letters from Wolf Street, έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της στο Berlinale, στο τμήμα Panorama.
Simply Divine, Mélody Boulissière & Bogdan Stamatin, Γαλλία, 2024, 14’
Ρουμανία, 1939. Ένας στρατιώτης ακολουθεί μια νεαρή γυναίκα. Η ιστορία αγάπης τους αρχίζει. Ο στρατιώτης καλείται στο μέτωπο και ο έρωτάς τους χάνεται μέσα στον πόλεμο. Το 2014, κατά τη διάρκεια μιας μακράς συνέντευξης, η Noucha, 91 ετών πια, αποκαλύπτει για τελευταία φορά τα μυστικά μιας ξεχασμένης εποχής. Τι απομένει από μια ιστορία αγάπης, τρία τέταρτα του αιώνα και έναν παγκόσμιο πόλεμο αργότερα;
Η Mélody Boulissière αποφοίτησε από την ENSAD (Παρίσι) και τη σχολή La Poudrière (Βαλάνς, Γαλλία). Η πτυχιακή της ταινία Ailleurs (Κάπου αλλού) επιλέχθηκε για το πρόγραμμα Cinefondation του Φεστιβάλ Καννών το 2016. Είναι συν-σεναριογράφος και συν-σκηνοθέτρια της παιδικής σειράς Patouille, με θέμα την ανακάλυψη των φυτών, σε παραγωγή της Miyu Production και της France Télévisions. Το Simply Divine είναι η δεύτερη ταινία μικρού μήκους της.
Ο Bogdan Stamatin είναι Ρουμάνος καλλιτέχνης που ζει και εργάζεται ανάμεσα στη Γαλλία και τη Ρουμανία. Χρησιμοποιεί τον κινηματογράφο για να εξερευνήσει θέματα που σχετίζονται με τη ροή του χρόνου και τις επιπτώσεις του στους ανθρώπους. Από το 2015 έως το 2021, ίδρυσε και διηύθυνε το Câmpulung Film Fest στην ιδιαίτερη πατρίδα του, Câmpulung Moldovenesc. Μέχρι το 2024 υπήρξε διευθυντής του Μουσείου Ξυλογλυπτικής της ίδιας πόλης.
The lost season, Mehdi Ghanavati, Ιράν, 2024, Ελληνική Πρεμιέρα, 63’
Η εποχική σκόνη καλύπτει το χωριό όπου ζει η Κοσάρ. Η λίμνη Χαμούν έχει ξεραθεί και η περιοχή Σιστάν γίνεται όλο και πιο άνυδρη κάθε χρόνο — μοιάζει σαν η ζωή να εξαφανίζεται σταδιακά. Η Κοσάρ είναι μια έφηβη μαθήτρια λυκείου σε ένα μικρό χωριό στην επαρχία Σιστάν και Μπαλουχιστάν, κοντά στα σύνορα με το Αφγανιστάν. Όπως πολλά κορίτσια της ηλικίας της στην περιοχή, αναμένεται να παντρευτεί νωρίς, σύμφωνα με τις παραδόσεις. Όμως η Κοσάρ ονειρεύεται να φοιτήσει στο πανεπιστήμιο. Μέσα στη λειψυδρία και την αδιάκοπη αιθαλομίχλη από λεπτή σκόνη στο νοτιοανατολικό Ιράν, τα όνειρά της φαίνεται να απομακρύνονται όλο και πιο πολύ.
Ο Mehdi Ghanavati, γεννημένος το 1981 στο Χεντίτζαν του Ιράν, είναι ντοκιμαντερίστας και μοντέρ με αναγνωρισμένο έργο. Ξεκίνησε την καριέρα του με την ταινία Jajim (2005) και απέκτησε εθνική φήμη με το ντοκιμαντέρ Hamja (2017), το οποίο κέρδισε έξι σημαντικά βραβεία και προβλήθηκε σε διεθνή φεστιβάλ. Η ποικιλόμορφη φιλμογραφία του περιλαμβάνει επίσης τις ταινίες Majnoon-e-Hamishegi, Javaz, Mohsenkhan και The Lost Season (2024). Εκτός από τη σκηνοθεσία, έχει επιμεληθεί το μοντάζ πολλών ντοκιμαντέρ για την κρατική τηλεόραση του Ιράν και το Al Jazeera Documentary Channel.
Clear Sky, Marcin Kundera, Πολωνία, 2024, Ελληνική Πρεμιέρα, 21’
Ο Wowa και ο Roma περιπλανώνται στους δρόμους του Κραματόρσκ, στην Ουκρανία, απολαμβάνοντας τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού. Η παιδική τους ηλικία φτάνει στο τέλος — δεν υπήρξε ποτέ ανέμελη. Στο φόντο: ο συνεχής βόμβος της πρώτης γραμμής, σειρήνες αεροπορικής επιδρομής και βλέμματα που διαρκώς στρέφονται προς τον ουρανό. Ο πόλεμος, παρατεταμένος και εξαντλητικός, έχει χάσει το δραματικό του φορτίο και το ενδιαφέρον του κοινού, αλλά εξακολουθεί να ρίχνει τη σκιά του σε όσους ζουν κοντά. Κι όμως, ο Wowa και ο Roma προσπαθούν να ζήσουν την παιδική τους ηλικία σε έναν κόσμο που τους προσφέρει ελάχιστη παρηγοριά.
Ο Marcin Kundera είναι Πολωνός διευθυντής φωτογραφίας, φωτογράφος, σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ και θεατρικός δημιουργός. Από το 2010 είναι ενεργό μέλος της κινηματογραφικής ομάδας Bydgoszcz Newsreel. Αποφοίτησε από τη Σχολή Καλών Τεχνών Leon Wyczółkowski και κατέχει μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Δ/νση Φωτογραφίας από τη Σχολή Κινηματογράφου Krzysztof Kieślowski. Παράλληλα, είναι διοργανωτής ανθρωπιστικών δράσεων και ακτιβιστής.
