Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης παρουσιάζει τρεις νέες σημαντικές εκθέσεις.
Αυτήν την άνοιξη, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – εκείνο που εν συντομία αποκαλούμε ΕΜΣΤ – πραγματοποιεί (ξανά) κάτι σπουδαίο: μάς φέρνει κοντά με τρεις σημαντικούς Έλληνες καλλιτέχνες, τους οποίους αυτή τη φορά έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε ολιστικά.
Ο λόγος για τη Νίκη Καναγκίνη (1933-2008), τον Στάθη Λογοθέτη (1925-1997) και τον Γιάννη Χρήστου (1926-1970), οι οποίοι από το 1950 έως και το 1980 επαναπροσδιόρισαν αυτό που μέχρι τότε προσδιοριζόταν ως ελληνική πρωτοπορία. Η πρώτη μέσα από την σύντηξη της εκφραστικής φόρμας και του κριτικού λόγου η οποία διερευνά τη θέση των γυναικών. Ο δεύτερος μέσα από τη ζωγραφική, μία τέχνη που χρησιμοποίησε για να αποτυπώσει το σώμα, το χώμα, το δέρμα, το αίμα και τη φθορά. Ο τρίτος απελευθερώνει τη μουσική από τις συμβάσεις της επιτυγχάνοντας ένα ριζοσπαστικό κράμα ήχου, τελετουργίας και θεατρικού βιώματος, δημιουργώντας έναν προσωπικό τρόπο έκφρασης.
Η εναντιοδρομία του Γιάννη Χρήστου
Εκτός από τη μουσική πράξη του, ο σπουδαίος Έλληνας δημιουργός υπήρξε ένας στοχαστής της τέχνης και της ανθρώπινης εμπειρίας. "Φιλοσοφώ και το αποτέλεσμα γίνεται μουσική", δήλωνε ο ίδιος – και για αυτό μπορεί να χαρακτηριστεί σήμερα όχι μόνο ως ένας φιλόσοφος του ήχου, αλλά και ένας ηχητικός φιλόσοφος. Το έργο του διακρίνεται από σπάνια ενότητα και συνέπεια, από τη ριζοσπαστική αντιμετώπιση των μουσικών και καλλιτεχνικών συμβάσεων, αλλά κυρίως από το πνευματικό υπόβαθρο το οποίο εμπνέει και διαπνέει τις συνθέσεις του: η δύναμη του μύθου, το υπερβατικό στοιχείο, η ζωογόνος σημασία της τελετουργίας, οι αρχέγονοι φόβοι του ανθρώπου, ο πανικός, η υστερία.
Με τίτλο δανεισμένο από το ομότιτλο έργο του Χρήστου, η έκθεση παίρνει τη μορφή μιας παρτιτούρας αλλά και ενός αμφίδρομου χρονολόγιου – το οποίο θα ακολουθεί την παρουσία του συνθέτη καθώς αυτή εξελίσσεται στον χρόνο, αλλά και καθώς ανοίγεται στον χώρο. Εκτός από τεκμήρια, όπως αλληλογραφία, φωτογραφίες, παρτιτούρες, βιβλία, φιλοσοφικά κείμενα και χειρόγραφες σημειώσεις, ο εξειδικευμένος ηχητικός σχεδιασμός στον χώρο θα συγκεντρώνει τον ηχητικό κόσμο του Χρήστου, περιλαμβάνοντας από οπτικοακουστικά αποσπάσματα μέχρι ηχογραφήσεις ολόκληρων έργων.
Στη γη του Στάθη Λογοθετίδη
Πρόκειται για την πρώτη αναδρομική παρουσίαση του καλλιτέχνη μετά την τελευταία του έκθεση το 1994 στη Θεσσαλονίκη. Σε αυτήν, περιλαμβάνονται περίπου 70 έργα από κάθε περίοδο της καλλιτεχνικής του πορείας, ενώ συγκεντρώνονται έργα από σημαντικές ιδιωτικές και δημόσιες συλλογές στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Παράλληλα, περιλαμβάνονται πρωτογενείς και αδημοσίευτες πηγές από το προσωπικό αρχείο του καλλιτέχνη και θα αξιοποιεί πρωτότυπη έρευνα γύρω από το διασωζόμενο έργο του.
Στόχος της έκθεσης είναι μια βαθύτερη κατανόηση των καλλιτεχνικών επιδιώξεων του Λογοθέτη, η ανάδειξη της μοναδικής θέσης του στην πρωτοπορία της εποχής του, καθώς και η αναζωπύρωση του ενδιαφέροντος για την καλλιτεχνική του πρακτική, εμπλουτισμένου από μια νέα οπτική γύρω από την οικολογία και την πολιτική του σώματος. Παράλληλα, η έκθεση θα αναδείξει τις πολλαπλές συνδέσεις ανάμεσα στο έργο του και τα γεγονότα της ταραχώδους κοσμοπολίτικης ζωής του, καθώς και τη δια βίου δημιουργική σχέση και συνεργασία με τον αδελφό του και αναγνωρισμένο ελληνοαυστριακό συνθέτη Ανέστη Λογοθέτη (1921–1994).
Μία ωδή στα πράγματα της Νίκης Καναγκίνη
Αυτή η έκθεση επιχειρεί μια συνολική επαναπραγμάτευση και επαναφήγηση του έργου της Νίκης Καναγκίνη (Αλεξανδρούπολη,1933 – Αθήνα, 2008), μιας από τις σημαντικότερες γυναίκες δημιουργούς της ελληνικής μεταπολεμικής τέχνης. Συγκεντρώνει ένα ευρύ και πολυδιάστατο σώμα έργων της καλλιτέχνιδας από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 έως και το 2000 – από την επανέκθεση έργων μεγάλης κλίμακας που πρωτοπαρουσιάστηκαν στην 5η Μπιενάλε Tapisserie της Λωζάνης (1971) ή στην ατομική της έκθεση στην γκαλερί Ιόλα-Ζουμπουλάκη (1976) έως την ενεργοποίηση συμμετοχικών εγκαταστάσεων της.
Στόχος της είναι να επανασυστήσει σημαντικές πτυχές του έργου της Νίκης Καναγκίνη γύρω από ζητήματα, όπως η γλώσσα του μοντερνισμού, η σχέση εφαρμοσμένων και καλών τεχνών, η συστηματική διερεύνηση της γραφής ως εικαστικής πράξης, η έμφυλη ταυτότητα και εμπειρία, η συμμετοχική και κοινωνιολογική διάσταση του έργου τέχνης. Ο τίτλος της έκθεσης Ωδή στα πράγματα προέρχεται από το ομότιτλο ποίημα του Χιλιανού ποιητή Πάμπλο Νερούδα (1904-1973), που βρέθηκε στα αρχεία της καλλιτέχνιδας και αποτέλεσε πηγή έμπνευσης για την ίδια.
Οι τρεις εκθέσεις παρουσιάζονται στους χώρους του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης έως τις 8 Νοεμβρίου του 2026.
