Συνέντευξη με τη σκηνοθέτιδα και χορογράφο της παράστασης MyCenae που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά στις 6 Σεπτεμβρίου.
Με σπουδές στην Κλασική Σχολή Ορχιστρικής Τέχνης στη Λιλ και στο Σάλτσμπουργκ, βρέθηκε από το 2017 στο επίκεντρο μιας από τις πιο φιλόδοξες παραγωγές εμβυθιστικού θεάτρου παγκοσμίως, το Sleep No More, ερμηνεύοντας στη σκηνή του Σαγκάη — μια εμπειρία σπάνια για Έλληνα καλλιτέχνη, που απαιτεί προσαρμογή σε εντελώς διαφορετική θεατρική κουλτούρα και κοινό. Η ίδια διαδρομή την οδήγησε αργότερα και στο The Burnt City της Punchdrunk στο Λονδίνο. Είναι σπάνιο για Ελληνίδα και σε τόσο μικρή ηλικία - πρέπει να είναι γύρω στα 30 - και να πετυχαίνει τόσα πράγματα. Το 2025 ίδρυσε τη δική της ομάδα, την Khelanem, όπου συνθέτει όλη αυτή τη διεθνή εμπειρία σε πρωτότυπα έργα χοροθεάτρου.
Τώρα υπογράφει σκηνοθεσία και χορογραφία στην παράσταση MyCenae, που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά στις 6 Σεπτεμβρίου. Αυτό το έργο που αναφέρεται σε δύο σημαντικές γυναικείες μορφές της ελληνικής μυθολογίας ήταν η αφορμή για την κουβέντα μας με τη Βαλεντίνη Γιαννοπούλου.
Ως γυναίκα σκηνοθέτιδα και χορογράφος, επέλεξες να φέρεις στο προσκήνιο την Κλυταιμνήστρα και την Ηλέκτρα — δύο γυναικείες μορφές που η μυθολογία συχνά έχει κρίνει σκληρά. Τι σε ώθησε να τους δώσεις φωνή με τους δικούς σου όρους;
Βαλεντίνη Γιαννοπούλου: Η Κλυταιμνήστρα και η Ηλέκτρα κουβαλούν δύο διαφορετικές εμπειρίες του πόνου και της απώλειας, αλλά και δύο διαφορετικές αντιλήψεις για τη δικαιοσύνη. Καθεμία πιστεύει βαθιά ότι η πράξη της είναι δίκαιη, κι αυτό είναι που με συγκινεί. Η δικαιοσύνη, τελικά, δεν είναι κάτι απόλυτο, διαμορφώνεται από τη θέση, την εμπειρία και την ανάγκη του καθενός. Εμπνέομαι από αυτές, όπως εμπνέομαι από κάθε άνθρωπο που κουβαλά τη δική του ιστορία, τη δική του δύναμη και τον δικό του πόνο.
Δούλεψες σε παραγωγές σε όλο τον κόσμο πριν αποφασίσεις να ιδρύσεις τη δική σου ομάδα. Πόσο δύσκολο ήταν για μια γυναίκα να κάνει αυτό το βήμα;
Κάθε δημιουργικό βήμα έχει δυσκολίες, αλλά πάνω απ’ όλα είναι μια απόφαση. Για μένα ήταν η στιγμή που άκουσα τη δική μου φωνή και ένιωσα την ανάγκη να δημιουργήσω έναν χώρο όπου θα μπορούσα να εκφράσω τη δική μου καλλιτεχνική γλώσσα. Συνεχίζω να είμαι ερμηνεύτρια — και στο MyCenae βρίσκομαι επί σκηνής — όμως η δημιουργία μιας ομάδας σημαίνει ότι αναλαμβάνεις την ευθύνη ενός κοινού οράματος. Είναι απαιτητικό, αλλά και βαθιά δημιουργικό, γιατί μέσα από τη συνεργασία γνωρίζεις όχι μόνο τους άλλους, αλλά και πλευρές του εαυτού σου που μέχρι τότε αγνοούσες.
Το MyCenae θέτει το ερώτημα πώς μια γυναίκα μπορεί να είναι ταυτόχρονα μητέρα και δήμιος. Νιώθεις ότι οι γυναίκες καλλιτέχνιδες βιώνουν παρόμοιες αντιφατικές απαιτήσεις;
Νομίζω πως όλοι οι άνθρωποι βιώνουν αντιφατικές απαιτήσεις και δεν θα ήθελα να περιορίσω αυτή τη συζήτηση μόνο στο φύλο. Οι γυναίκες, βέβαια, συχνά καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε διαφορετικούς ρόλους που η κοινωνία εξακολουθεί να φορτίζει με προσδοκίες. Προσπαθώ όμως να αποφεύγω τους αυστηρούς ορισμούς για το τι είναι "θηλυκό" ή "αρσενικό". Όπως και η δικαιοσύνη, έτσι και αυτές οι έννοιες είναι κοινωνικές κατασκευές που διαρκώς μεταβάλλονται. Αυτό που έχει σημασία είναι η πράξη, η κίνηση, η δυνατότητα να εξελισσόμαστε και να επαναπροσδιορίζουμε τον εαυτό μας. Μέσα από τη χορογραφία και τη σκηνοθεσία έμαθα να παίρνω θέση, να ορίζω ένα πλαίσιο και να αναλαμβάνω την ευθύνη των επιλογών μου. Και αυτή η διαδικασία είναι μια μορφή ελευθερίας.
Η κατάρα των Ατρειδών περνάει από γενιά σε γενιά. Πιστεύεις ότι το τραύμα πράγματι κληρονομείται σωματικά, όχι μόνο ψυχολογικά;
Ναι, πιστεύω ότι το σώμα κουβαλά μνήμη. Είναι ο τόπος όπου εγγράφονται οι εμπειρίες μας, ακόμη και εκείνες που δεν μπορούσαμε να κατανοήσουμε τη στιγμή που συνέβαιναν. Αυτό το συναντώ καθημερινά στην πρόβα. Διαβάζω την αναπνοή και τις αντιδράσεις του σώματος των χορευτών και αναζητώ πώς αυτές μπορούν να γίνουν σκηνική γλώσσα. Δεν με ενδιαφέρει να μένουμε εγκλωβισμένοι στο παρελθόν, αλλά πώς, μέσα από την παρουσία και την εμπειρία του τώρα, μπορούμε να αναγνωρίσουμε όσα κουβαλάμε. Εκεί αρχίζει μια ουσιαστική μεταμόρφωση.
Τι θα έλεγες σε μια νέα γυναίκα που ονειρεύεται να κάνει το ίδιο βήμα;
Θα της έλεγα να το δοκιμάσει. Να ακούσει τη δική της φωνή, ακόμη κι αν αυτή δεν είναι πάντα ξεκάθαρη. Η δημιουργία δεν είναι μόνο αποτέλεσμα, είναι ένας τρόπος να γνωρίσεις τον εαυτό σου — ή καλύτερα, τους πολλούς εαυτούς που κρύβεις μέσα σου. Είναι μια διαδρομή γεμάτη δυσκολίες, αλλά και μια μεγάλη ευκαιρία να μάθεις να εμπιστεύεσαι, να αγαπάς και να βλέπεις τον κόσμο μέσα από τη δική σου ματιά.
Τι θέλεις να νιώσει κάποιος που βγαίνει από την παράσταση χωρίς να ξέρει τίποτα για τους Ατρείδες;
Το αν γνωρίζει κανείς τον μύθο των Ατρειδών δεν είναι για μένα το βασικό ζητούμενο. Περισσότερο θα ήθελα να νιώσει ότι πέρασε από μια εμπειρία που τον αιφνιδίασε, που τον έκανε να πάρει ένα μικρό ρίσκο ως θεατής. Να αναγνωρίσει ίσως κάτι από τη δική του ιστορία, από τις δικές του "Μυκήνες". Αν φύγει έχοντας μια εικόνα, ένα συναίσθημα ή ένα ερώτημα που θα τον συνοδεύσει και μετά το τέλος της παράστασης, τότε νιώθω ότι η συνάντηση έχει πραγματικά συμβεί.
