Η ελληνική τέχνη ταξιδεύει στο Παρίσι τον Νοέμβριο, μέσα από μια δημοπρασία που φιλοδοξεί να αναδείξει τον πλούτο, τις διαφορετικές εκφάνσεις και τη διαχρονική αξία της. Ο διεθνής οίκος δημοπρασιών Bonhams διοργανώνει στις 18 Νοεμβρίου 2026 τη φθινοπωρινή Greek Sale, μια ξεχωριστή δημοπρασία με 186 έργα, καλύπτοντας μια ευρεία χρονική περίοδο από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι τη σύγχρονη εποχή.
Σε συνεργασία με την Art Expertise, τους συνεργάτες του οίκου στην Αθήνα, η δημοπρασία συγκεντρώνει δημιουργίες ορισμένων από τους σημαντικότερους Έλληνες καλλιτέχνες, αναδεικνύοντας τη διαδρομή της ελληνικής εικαστικής ταυτότητας μέσα από τον ιμπρεσιονισμό, τον μοντερνισμό, τη βυζαντινή παράδοση, τη λαϊκή τέχνη και τις σύγχρονες καλλιτεχνικές αναζητήσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται έργα των Κωνσταντίνου Παρθένη, Περικλή Πανταζή, Φώτη Κόντογλου, Θεόφιλου Χατζημιχαήλ, Γιάννη Τσαρούχη και Αλέξη Ακριθάκη, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ειδική ενότητα που είναι αφιερωμένη στις Ελληνίδες δημιουργούς, αναγνωρίζοντας τη σημαντική συμβολή τους στην ιστορία της ελληνικής τέχνης.
Όπως επισημαίνει η Τερψιχόρη Αγγελοπούλου, διευθύντρια της Art Expertise στην Αθήνα, η φετινή δημοπρασία προσφέρει στους συλλέκτες ένα ταξίδι στην ιστορία της ελληνικής τέχνης. Από τη φωτεινή προσέγγιση του ιμπρεσιονισμού στον Περικλή Πανταζή μέχρι την αναβίωση της βυζαντινής ζωγραφικής από τον Φώτη Κόντογλου και την προσωπική ματιά του Θεόφιλου στη λαϊκή κουλτούρα, τα έργα της δημοπρασίας αφηγούνται την πορεία καλλιτεχνών που διαμόρφωσαν την πολιτιστική ταυτότητα της νεότερης Ελλάδας. Η ίδια υπογραμμίζει, επίσης, τη σημασία της παρουσίας των Ελληνίδων καλλιτεχνών, αλλά και τη θέση του έργου του Παρθένη, το οποίο συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες δημιουργίες του καλλιτέχνη που έχουν παρουσιαστεί σε δημοπρασία.
Κωνσταντίνος Παρθένης: Ένας ξεχωριστός Ευαγγελισμός
Το έργο που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον είναι ο πίνακας "L'Annonciation" (Ο Ευαγγελισμός) του Κωνσταντίνου Παρθένη (1878-1967), με εκτιμώμενη τιμή από 250.000 έως 350.000 ευρώ. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες και πιο ποιητικές συνθέσεις του καλλιτέχνη, η οποία συμπυκνώνει με χαρακτηριστικό τρόπο την προσωπική του εικαστική γλώσσα.
Ο Παρθένης συνδύασε στο έργο του στοιχεία του ευρωπαϊκού μοντερνισμού, του συμβολισμού, της βυζαντινής τέχνης και της αρχαίας ελληνικής παράδοσης, δημιουργώντας μια ιδιαίτερη αισθητική που ξεπερνούσε τα καθιερωμένα καλλιτεχνικά όρια της εποχής του. Στον "Ευαγγελισμό", η συνάντηση της Παναγίας με τον Αρχάγγελο Γαβριήλ αποδίδεται μέσα σε μια ατμόσφαιρα γαλήνης, με φωτεινά, σχεδόν διάφανα χρώματα που ενισχύουν τον ονειρικό χαρακτήρα της σύνθεσης.
Η επιρροή του Γκούσταβ Κλιμτ, του Μορίς Ντενί και του συμβολιστικού κινήματος είναι εμφανής, χωρίς ωστόσο να απομακρύνει τον καλλιτέχνη από τις ελληνικές πνευματικές και καλλιτεχνικές αναφορές του. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες λεπτομέρειες του πίνακα είναι η λύρα που κρατά ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, αντί του παραδοσιακού κρίνου. Η επιλογή αυτή συνδέει την ευαγγελική αφήγηση με την αρχαιότητα και εκφράζει την πεποίθηση του Παρθένη για τη συνέχεια του ελληνικού πολιτισμού μέσα στους αιώνες.
Περικλής Πανταζής: Το φως της Μεσογείου σε έναν πίνακα του 1881
Ένα ακόμη σημαντικό έργο της δημοπρασίας είναι το "Le phare de Marseille" του Περικλή Πανταζή (1849-1884), με εκτίμηση από 100.000 έως 150.000 ευρώ. Ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε περίπου το 1881, στα τελευταία χρόνια της σύντομης ζωής του ζωγράφου, και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της καλλιτεχνικής του εξέλιξης.
Η σύνθεση αποτυπώνει τον φάρο και το λιμάνι της Μασσαλίας, με πρωταγωνιστή το μεσογειακό φως, το οποίο ο Πανταζής προσεγγίζει με ιδιαίτερη ευαισθησία και τεχνική ακρίβεια. Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο περίφημο Salon d'Anvers το 1882, δίπλα στο "Un bar aux Folies-Bergère" του Εντουάρ Μανέ, ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα του Γάλλου ζωγράφου.
Η συγκεκριμένη δημιουργία αποτυπώνει τη μετάβαση του Πανταζή από τον ρεαλισμό του Γκυστάβ Κουρμπέ σε μια πιο φωτεινή ζωγραφική προσέγγιση, επηρεασμένη από τον Μανέ και τον Ευγένιο Μπουντέν. Ο καλλιτέχνης, που γεννήθηκε στην Αθήνα και έζησε και εργάστηκε κυρίως στις Βρυξέλλες, συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες μορφές της ελληνικής ζωγραφικής του 19ου αιώνα.
Φώτης Κόντογλου: Ένα έργο-ορόσημο για τη νεότερη ελληνική τέχνη
Ανάμεσα στα σημαντικότερα έργα της δημοπρασίας βρίσκεται και το "Le Baptême" (Η Βάπτιση) του Φώτη Κόντογλου (1895-1965), με εκτίμηση από 100.000 έως 150.000 ευρώ.
Η μνημειακή σύνθεση δημιουργήθηκε το 1923, λίγο μετά την καθοριστική για την καλλιτεχνική του πορεία επίσκεψή του στο Άγιον Όρος. Εκείνη την περίοδο ο Κόντογλου ήρθε σε στενότερη επαφή με τη βυζαντινή εικονογραφική παράδοση, η οποία θα αποτελούσε στη συνέχεια βασικό πυλώνα της δημιουργίας του και θα τον καθιέρωνε ως μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της αναβίωσης της βυζαντινής ζωγραφικής στη νεότερη Ελλάδα.
Στο έργο συναντώνται οι ορθόδοξες εικονογραφικές αναφορές με προσωπικά βιώματα και εικόνες από τη γενέτειρά του, τη Μικρά Ασία. Η σύνθεση θεωρείται ένα από τα πρώιμα και σημαντικότερα δείγματα της καλλιτεχνικής αντίληψης που διαμόρφωσε ο ζωγράφος, σηματοδοτώντας μια κομβική στιγμή τόσο στη δική του διαδρομή όσο και στην εξέλιξη της ελληνικής τέχνης του 20ού αιώνα.
Η "Βάπτιση" έχει παρουσιαστεί σε σημαντικές εκθέσεις, από την Αθήνα το 1978 μέχρι το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή το 2022, γεγονός που ενισχύει το ιστορικό και καλλιτεχνικό ενδιαφέρον γύρω από τη συγκεκριμένη δημιουργία.
Θεόφιλος Χατζημιχαήλ: Η ελληνική λαϊκή παράδοση μέσα από δύο ξεχωριστές δημιουργίες
Μια ιδιαίτερα σημαντική ενότητα της δημοπρασίας είναι αφιερωμένη στον Θεόφιλο Χατζημιχαήλ (1871-1934), με μια σειρά έργων που αναδεικνύουν τον μοναδικό τρόπο με τον οποίο ο ζωγράφος προσέγγισε την ελληνική λαϊκή παράδοση, την ιστορία, τη μυθολογία και την καθημερινή ζωή.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει το "Anatoli" (Ανατολή), με εκτίμηση από 60.000 έως 80.000 ευρώ. Πρόκειται για μια αλληγορική σύνθεση που απεικονίζει την ανατολή του ήλιου, αλλά και τη γυναικεία προσωποποίησή της με τη μορφή μιας αρχαίας ελληνικής κόρης. Με έντονες συμβολικές αναφορές και ζωηρά φυσικά χρώματα, το έργο συνδυάζει στοιχεία της λαϊκής ζωγραφικής με βυζαντινές επιρροές και αναφορές στην ελληνική μυθολογία.
Στην ίδια ενότητα περιλαμβάνεται το "Village à Lesvos" (Χωριό στη Λέσβο), με εκτίμηση από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Ο πίνακας αποτελεί μια ζωντανή απεικόνιση της αγροτικής ζωής στο νησί καταγωγής του καλλιτέχνη, με βοσκούς, ζώα και σκηνές καθημερινής εργασίας. Μέσα από τις λεπτομέρειες της σύνθεσης, ο Θεόφιλος αποτυπώνει τον ρυθμό της ελληνικής υπαίθρου και τη βαθιά σύνδεσή του με τον τόπο και τους ανθρώπους του.
Η παρουσία τόσων έργων του Θεόφιλου στη δημοπρασία προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία να ξαναδούμε τη σημασία του καλλιτέχνη, ο οποίος με την αυθεντική και προσωπική του ματιά δημιούργησε ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εικαστικά σύμπαντα της ελληνικής τέχνης.
Γιάννης Τσαρούχης και Αλέξης Ακριθάκης: Δύο διαφορετικές όψεις του ελληνικού μοντερνισμού
Η δημοπρασία συνεχίζεται με σημαντικές δημιουργίες δύο ακόμη εμβληματικών Ελλήνων καλλιτεχνών, του Γιάννη Τσαρούχη και του Αλέξη Ακριθάκη.
Το έργο "Jeune homme" του Γιάννη Τσαρούχη, με εκτίμηση από 70.000 έως 90.000 ευρώ, αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της ιδιαίτερης προσέγγισης του ζωγράφου στην ανθρώπινη μορφή. Ο Τσαρούχης, με τη βαθιά γνώση της κλασικής τέχνης και της ελληνικής παράδοσης, διαμόρφωσε ένα προσωπικό ύφος στο οποίο οι κλασικές αναφορές συναντούν τη σύγχρονη πραγματικότητα. Η ανθρώπινη φιγούρα, και ιδιαίτερα η ανδρική μορφή, κατέχει κεντρική θέση στο έργο του.
Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν και δύο δημιουργίες του Αλέξη Ακριθάκη (1939-1994). Το "Quatre histoires" (Τέσσερις ιστορίες), με εκτίμηση από 40.000 έως 60.000 ευρώ, αναδεικνύει τη χαρακτηριστική αφηγηματική διάσταση της ζωγραφικής του και τη φαντασία με την οποία ο καλλιτέχνης δημιουργούσε τις δικές του οπτικές ιστορίες.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η εκτίμηση για το έργο "Rede in dem irrsinn der dich befallen hat", το οποίο υπολογίζεται μεταξύ 100.000 και 150.000 ευρώ. Πρόκειται για μια πρόσφατα επανανακαλυφθείσα δημιουργία, που είχε παρουσιαστεί στην καθοριστική έκθεση του Ακριθάκη στο Βερολίνο το 1969. Ο οίκος Bonhams το χαρακτηρίζει ένα από τα σημαντικότερα και πιο φιλόδοξα έργα της πρώιμης διεθνούς περιόδου του καλλιτέχνη.
Ελληνίδες καλλιτέχνιδες: Μια ξεχωριστή ενότητα στη δημοπρασία
Ιδιαίτερη θέση στη φετινή Greek Sale έχει μια ενότητα αφιερωμένη στις Ελληνίδες καλλιτέχνιδες, αντανακλώντας το αυξανόμενο ενδιαφέρον της ιστορικής έρευνας αλλά και της διεθνούς αγοράς τέχνης για τη γυναικεία δημιουργία.
Ανάμεσα στα ονόματα που ξεχωρίζουν είναι εκείνο της Σοφίας Βάρη (1940-2023), της διεθνώς αναγνωρισμένης Ελληνίδας γλύπτριας, η οποία απέκτησε ξεχωριστή θέση στον χώρο της σύγχρονης γλυπτικής. Το μπρούντζινο έργο της "Mademoiselle", με χρωματιστή πατίνα και λευκή βαφή, συνοδεύεται από εκτίμηση 35.000 έως 50.000 ευρώ.
Στην ίδια ενότητα περιλαμβάνεται και δημιουργία της Χρύσσας Βαρδέα (1933-2013), μίας από τις σημαντικότερες εκπροσώπους της ελληνικής πρωτοπορίας με διεθνή αναγνώριση. Το έργο "Calligraphy I" του 1977, κατασκευασμένο με ακρυλικά και μικτά μέσα σε χαρτί επικολλημένο σε σκληρή επιφάνεια, έχει εκτίμηση από 12.000 έως 18.000 ευρώ.
Η παρουσία έργων καλλιτεχνών διαφορετικών γενεών και εικαστικών κατευθύνσεων δίνει στην ενότητα ιδιαίτερο βάρος. Παράλληλα, υπενθυμίζει τη συμβολή των γυναικών στη διαμόρφωση της ελληνικής καλλιτεχνικής ιστορίας, η οποία για πολλά χρόνια δεν είχε αναγνωριστεί στον βαθμό που της αναλογούσε.
Η δημοπρασία ταξιδεύει πρώτα στην Αθήνα
Πριν από τη δημοπρασία στο Παρίσι, το σύνολο των έργων θα παρουσιαστεί στην Αθήνα, δίνοντας στο ελληνικό κοινό την ευκαιρία να τα δει από κοντά. Η προεπισκόπηση θα πραγματοποιηθεί από τις 2 έως τις 4 Νοεμβρίου 2026, στη διεύθυνση Αμαλίας 36, στην Αθήνα.
Στη συνέχεια, επιλεγμένα έργα θα παρουσιαστούν στους χώρους του Bonhams, στη διεύθυνση 6 Avenue Hoche στο Παρίσι, από τις 14 έως τις 17 Νοεμβρίου.
Η δημοπρασία "The Greek Sale" θα πραγματοποιηθεί την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στις εγκαταστάσεις του οίκου Bonhams, στο Παρίσι.
Με ιστορία που ξεκινά το 1793, ο Bonhams συγκαταλέγεται στους σημαντικότερους διεθνείς οίκους δημοπρασιών, με παρουσία στον χώρο των έργων τέχνης, των αντίκων, των αυτοκινήτων και των ειδών πολυτελείας. Διατηρεί κύριους χώρους δημοπρασιών στο Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη, το Λος Άντζελες, το Παρίσι και το Χονγκ Κονγκ, ενώ διαθέτει διεθνές δίκτυο γραφείων και εκπροσώπων σε 22 χώρες και παρέχει υπηρεσίες εκτίμησης σε περισσότερους από 60 εξειδικευμένους τομείς.
Η φετινή Greek Sale αποτελεί, έτσι, μια σημαντική ευκαιρία για τη διεθνή προβολή της ελληνικής καλλιτεχνικής κληρονομιάς, φέρνοντας στο ίδιο προσκήνιο δημιουργούς που, μέσα από διαφορετικές εποχές και αισθητικές αναζητήσεις, συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σύγχρονης εικόνας της ελληνικής τέχνης.
