Ποια είναι εκείνη η στιγμή που η μόδα έπαψε να είναι απλώς εμπόριο και έγινε υψηλή τέχνη και κοινωνικό μανιφέστο;
Τι είναι αυτό που μετατρέπει μια απλή παρουσίαση ρούχων σε έναν πολιτισμικό σταθμό που μνημονεύεται για δεκαετίες; Είναι η αρχιτεκτονική των ενδυμάτων, η υποβλητική τοποθεσία ή μήπως ο θεατρικός σχεδιασμός του σκηνικού; Η απάντηση κρύβεται στη συνέργεια όλων αυτών των στοιχείων, αλλά κυρίως στην ικανότητα ενός δημιουργού να μετατοπίζει το βλέμμα μας και να επαναπροσδιορίζει την έννοια του ωραίου. Ταξιδεύοντας πίσω στον χρόνο, ανακαλύπτουμε τις στιγμές εκείνες που η μόδα έπαψε να είναι απλώς εμπόριο και έγινε υψηλή τέχνη και κοινωνικό μανιφέστο.
Η ιστορία των οργανωμένων επιδείξεων ξεκίνησε ουσιαστικά στις αρχές του 20ού αιώνα, σηματοδοτώντας τη μετάβαση από τα κλειστά σαλόνια στη δημόσια θέα. Αν και ο Charles Frederick Worth θεωρείται ο πατέρας της Haute Couture στο Παρίσι του 1850, η πρώτη επίδειξη με τη μορφή που τη γνωρίζουμε σήμερα πραγματοποιήθηκε το 1903 στη Νέα Υόρκη από το κατάστημα Ehrich Brothers. Ήταν η πρώτη φορά που η μόδα απέκτησε θεατρική υπόσταση σε έναν εμπορικό χώρο, εκδημοκρατίζοντας το στιλ και ανοίγοντας τον δρόμο για την καθιέρωση της Press Week το 1943 από την Eleanor Lambert. Λόγω της ναζιστικής κατοχής στο Παρίσι, η Lambert έδωσε την ευκαιρία στους Αμερικανούς σχεδιαστές να αναδειχθούν, γεννώντας την έννοια της Εβδομάδας Μόδας και καθιερώνοντας τη Νέα Υόρκη ως παγκόσμιο παίκτη.
H "Μάχη των Βερσαλλιών"
Ένας από τους σημαντικότερους σταθμούς υπήρξε η θρυλική "Μάχη των Βερσαλλιών" το 1973. Σε μια ιστορική αναμέτρηση, Γάλλοι θρύλοι όπως οι Yves Saint Laurent και Hubert de Givenchy ήρθαν αντιμέτωποι με τους Αμερικανούς Anne Klein και Oscar de la Renta. Ενώ οι Γάλλοι πόνταραν στην παράδοση και τα εντυπωσιακά σκηνικά, οι Αμερικανοί έφεραν τη ζωντάνια, τη μουσική και μια ομάδα μαύρων μοντέλων που κατέπληξε το κοινό. Ήταν η στιγμή που η αμερικανική αισθητική του prêt-à-porter κέρδισε την παγκόσμια αναγνώριση. Λίγα χρόνια αργότερα, το 1984, ο Thierry Mugler έγραψε ιστορία διοργανώνοντας την πρώτη επίδειξη ανοιχτή στο κοινό σε ένα στάδιο 6.000 ατόμων. Με θέματα που άγγιζαν το διάστημα και τη θρησκεία, η εικόνα της εγκυμονούσας Pat Cleveland να κατεβαίνει από την οροφή ως άλλη Μαντόνα παραμένει μια από τις πιο σουρεαλιστικές στιγμές, καταλύοντας τα όρια μεταξύ μόδας και υπερθεάματος.
Το show του Thierry Mugler για τη σεζόν Fall 1984
Η δεκαετία του '90 έφερε επαναστάσεις που άλλαξαν το DNA της βιομηχανίας, ξεκινώντας από την ανατρεπτική ματιά του Marc Jacobs για τον οίκο Perry Ellis το 1993. Η "Grunge" συλλογή του, με τα φανελένια πουκάμισα και τις αρβύλες, εξόργισε τους παραδοσιακούς κριτικούς αλλά καθόρισε την αισθητική μιας ολόκληρης γενιάς, παντρεύοντας την πολυτέλεια με την κουλτούρα του δρόμου.
Η αντίδραση των κριτικών ήταν άμεση και καταδικαστική, με τον Jacobs μάλιστα να απολύεται λίγο αργότερα. Η δυσαρέσκεια έφτασε στο αποκορύφωμά της όταν η θρυλική κριτικός μόδας, Suzy Menkes, μοίρασε στους συναδέλφους της καρφίτσες που έγραφαν "Grunge is Ghastly", δείχνοντας το σοκ της elite της μόδας απέναντι σε αυτή τη ριζοσπαστική street αισθητική. Παρόλο που η συλλογή θεωρήθηκε παταγώδης αποτυχία τότε, σήμερα αναγνωρίζεται ως ιστορικά πρωτοποριακή και ως η στιγμή που ο Marc Jacobs επαναπροσδιόρισε τη θέση της street κουλτούρας στην υψηλή μόδα.
Η Kate Moss στην πασαρέλα της Gucci Fall 1996 συλλογής διά χειρός Tom Ford
Στον αντίποδα, το 1995, ο Tom Ford αναγέννησε τον οίκο Gucci, φέρνοντας μια νέα, προκλητική σεξουαλικότητα με βελούδινα παντελόνια και 70s ηδονισμό, σώζοντας το brand από την οικονομική παρακμή. Αλλά η πιο συναισθηματική στιγμή ανήκει στον Alexander McQueen και τη συλλογή "No. 13" του 1999. Η Shalom Harlow, περιστρεφόμενη ανάμεσα σε δύο ρομπότ που ψέκαζαν το λευκό της φόρεμα, δημιούργησε ένα κομμάτι performance art που έκανε ακόμη και τον ίδιο τον McQueen να δακρύσει, αποδεικνύοντας ότι η μόδα μπορεί να είναι βαθιά πνευματική.
Στον 21ο αιώνα, η κλίμακα των επιδείξεων έγινε επική και παγκόσμια. Το 2007, ο Karl Lagerfeld για τον οίκο Fendi κατέκτησε το Σινικό Τείχος της Κίνας, στήνοντας μια πασαρέλα που φαινόταν από το διάστημα, μια απόλυτη επίδειξη ισχύος. Το 2018, η Donatella Versace χάρισε στην ιστορία το απόλυτο "supermodel moment", φέρνοντας στην πασαρέλα τις θρυλικές Naomi, Cindy, Claudia, Helena και Carla για να τιμήσει τον αδερφό της, Gianni, επανεκκινώντας τη νοσταλγία για τη χρυσή εποχή των 90s. Η τεχνολογία πήρε τα ηνία το 2023 με τον οίκο Coperni και το "spray-on" φόρεμα πάνω στη Bella Hadid, μια στιγμή που έγινε αμέσως viral παγκοσμίως. Τέλος, η συλλογή Artisanal 2024 της Maison Margiela από τον John Galliano κάτω από τη γέφυρα Alexandre III, θύμισε στον κόσμο τη δύναμη της καθαρής θεατρικότητας. Με φιγούρες που έμοιαζαν με πορσελάνινες κούκλες σε ένα σκοτεινό Παρίσι, ο Galliano απέδειξε ότι το όνειρο είναι ακόμα ζωντανό.
Το show του οίκου Fendi στο Σινικό Τείχος της Κίνας
Το "spray-on" φόρεμα του οίκου Coperni
Κάθε μία από αυτές τις συλλογές δεν παρουσίασε απλώς ρούχα. Άλλαξε τον τρόπο που αντιλαμβάνεσαι τον εαυτό σου και τον κόσμο γύρω σου.
Διαβάστε Επίσης
