Η μεταπώληση ρούχων σε δημοφιλείς εφαρμογές έχει αρχίσει να μοιάζει με εθισμό που, αντί να αδειάζει την ντουλάπα μας και να γεμίζει την τσέπη μας, μας κάνει κομμάτι ενός φαύλου κύκλου.
Αν έχεις βγει νύχτα με το παντελόνι της πιτζάμας σου, sneakers και μπουφάν με προορισμό την κοντινότερη στο σπίτι σου έξυπνη θυρίδα για να αφήσεις δέμα με σκόπο να μην χάσεις (ή να κερδίσεις πίσω) τη διάκριση "Στέλνει Άμεσα”, τότε έχεις μπει βαθιά στο παιχνίδι της μεταπώλησης, αυτό που ξεκίνησαν δημοφιλείς πλέον εφαρμογές βοηθώντας μας να χαράξουμε ένα μονοπάτι προς μία πιο βιώσιμη γκαρνταρόμπα, βγάζοντας κέρδος.
Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μόνο τα είδη ένδυσης και υπόδησης αντιστοιχούν σε 5,2 εκατομμύρια τόνους αποβλήτων, ποσότητα που ισοδυναμεί με 12 κιλά αποβλήτων ανά άτομο ετησίως. Εκτιμάται ότι λιγότερο από το 1% όλων των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων παγκοσμίως ανακυκλώνεται σε νέα προϊόντα. Το υπόλοιπο καταλήγει σε μικτά απορρίμματα, οδηγώντας είτε σε καύση είτε σε ταφή, με σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Συνεπώς, τι καλύτερο από την πρόταση των εφαρμογών που μπήκαν σαρωτικά στη ζωή μας και μας καλούν να φωτογραφίσουμε, να κοστολογήσουμε και να αναρτήσουμε ό,τι δεν χρειαζόμαστε πια από όσα βαραίνουν τις κρεμάστρες και τα ράφια της ντουλάπας μας εκπληρώνοντας το πεπρωμένο της κλισέ φράσης "someone’s trash is somebody else’s treasure”;
Vestier Collective, Debop, Vinted και Vendora είναι οι πιο δημοφιλείς εφαρμογές μεταπώλησης αυτή τη στιγμή παγκοσμίως και έχουν έρθει να αντικαταστήσουν τα swap parties που οργάνωνες για σένα και τις φιλές σου, όπου ανταλλάσατε μεταξύ σας ρούχα, αλλά και το vintage shopping, μίας και σε πολλές από αυτές τις εφαρμογές γίνεται ένα ανελέητο κηνύγι για το επόμενο archival designer εύρημα- ένα παιχνίδι που παίζεται με υψηλότερες τιμές από αυτές που διαθέτει η πλειονότητα των προϊώντων σε αυτά τα apps και σκληρότερο παζάρι.
Η τσέπη τους και η τσέπη μας
Η δυναμική της αγοράς μεταπώλησης αποτυπώνεται ξεκάθαρα και στα οικονομικά αποτελέσματα των πιο ισχυρών πλατφορμών. Η Vinted κατέγραψε το 2025 αύξηση εσόδων κατά 38%, φτάνοντας τα 1,1 δισ. ευρώ, ενώ η συνολική αξία συναλλαγών στην πλατφόρμα εκτοξεύθηκε στα 10,8 δισ. ευρώ. Η ανάπτυξη αυτή βέβαια οφείλεται τόσο στη διεύρυνση σε νέες κατηγορίες προϊόντων όπως είδη σπιτιού και συλλεκτικά όσο και στη γεωγραφική της επέκταση σε νέες ευρωπαϊκές αγορές. Παρά τη σημαντική άνοδο των εσόδων, τα καθαρά κέρδη υποχώρησαν στα 62 εκατ. ευρώ, κυρίως λόγω επενδύσεων σε logistics, νέες αγορές και πιο ανταγωνιστικές υπηρεσίες παράδοσης.
Την ίδια στιγμή, η Vestiaire Collective μία από τις πιο εδραιωμένες πλατφόρμες resale πολυτελών ειδών στοχεύει να καταγράψει την πρώτη της ετήσια κερδοφορία το 2026, περισσότερα από 15 χρόνια μετά την ίδρυσή της. Σύμφωνα με το Business of Fashion η πορεία αυτή βασίζεται σε σταθερή ανάπτυξη των εσόδων, που τα τελευταία χρόνια ξεπερνά το 20% ετησίως, καθώς και στη στρατηγική ενίσχυση της παρουσίας της στην αμερικανική αγορά, η οποία αναμένεται να αποτελέσει βασικό μοχλό μελλοντικής ανάπτυξης.
Έρευνα της ThredUp, αμερικανικής πλατφόρμας μεταπώλησης ρούχων, εντοπίζει ότι το κόστος παραμένει ο κύριος λόγος για τον οποίο οι καταναλωτές επιλέγουν ένα μεταχειρισμένο προϊόν. Από τους ερωτηθέντες παγκοσμίως, το 72% δήλωσε ότι η αύξηση των τιμών επηρεάζει άμεσα τις δαπάνες τους για ρούχα, ενώ το 27% ανέφερε ότι θα αυξήσει τις αγορές μεταχειρισμένων προϊόντων για να αντισταθμίσει περαιτέρω αυξήσεις των τιμών σε άλλα είδη και πάγειες υποχρεώσεις.
Αμέσως μετά έρχονται παράγοντας όπως η άμεση πρόσβαση, η ατομικότητα και η χαρά της ανακάλυψης, αλλά και η βιωσιμότητα. Για το 2025 το 59% αγόρασε μεταχειρισμένα ρούχα, σημειώνοντας αύξηση 7 ποσοστιαίων μονάδων σε σχέση με τo 2022. Μεταξύ των καταναλωτών το 46% αναζητά πλέον μεταχειρισμένα προϊόντα πριν αγοράσει καινούργια, συμπεριλαμβανομένου του 58% της Gen Z και του 55% των Millennials.
Hoarders in the making
Οι εφαρμογές μεταπώλησης προϊώντων δεν είναι παρά ένα γιγαντιαίο e-shop με εξαντλητικά πολλές επιλογές, σχεδιασμένες στα πρότυπα των social media, ένα εθιστικό μείγμα, προορισμένο να σε κάνει να "κολλήσεις”. Ο αλγόριθμος των εφαρμογών εκπαιδεύεται (ακούσια ή εκούσια) από εσένα, έτσι, αν υποθέσουμε ότι είσαι μία δεινή vintage find hunter, η εφαρμογή θα σου προτείνει όλο και περισσότερα κομμάτια περασμένων δεκαετιών.
Διαβάστε Επίσης
"Οι Ρουμάνες έχουν τα πιο απίστευτα vintage κομμάτια”, σημείωνει η Δανάη (46) που χρησιμοποιεί μία τέτοια εφαρμογή τον τελευταίο χρόνο. Ενώ τα δικά της προϊόντα μένουν απώλητα παρά τις χαμηλές τους τιμές, η ίδια έχει μάθει να γράφει στα ρουμάνικα τις λέξεις "σακάκι”, "φούστα” και "φόρεμα” για να ανακαλύπτει μικρούς θησαυρούς από τη βαλκανική χώρα. Ο αλγόριθμος πλέον "την έχει μάθει” και τις εμφανίζει διαρκώς προϊόντα από τη συγκεκριμένη αγορά κι εκείνη σπαταλά χρήματα σε cult αισθητικής 80’s ταγέρ, χωρίς έστω να τα βγάζει από τις δικές της πωλήσεις.
"Δεν έχω ευχαριστηθεί ούτε μία αγορά από τέτοια εφαρμογή”, αναφέρει η Φιλιώ (35) που έχει καταφέρει να "σπρώξει” μέσω του app κομμάτια αξίας ανώ των 200 ευρώ. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εφαρμογές αυτές συνήθως κρατούν μία μικρή προμήθεια στην περίπτωση που θελήσεις να μεταφέρεις τα κέρδη σου από το πορτοφόλι της εφαρμογής στον προσωπικό σου τραπεζικό λογαριασμό, ενώ στο πόσο που βλέπεις κάτω από ένα item προστίθενται κάποιες έξτρα χρεώσεις.
"Παρόλο που προσπαθώ να είμαι σε γενικές γραμμές συνετή, πέφτω στην παγίδα του ατέρμονου scrolling τα βράδια και "καρδουλώνω” κομμάτια που θα ήθελα δυνιτικά να αγοράσω. Όποτε το έχω επιχειρήσει, συνήθως φτάνουν με κάποιο ελάττωμα”, λέει η άτυχη Φιλιώ και συνεχίζει, "Κάποια στιγμή είχα ένα υπόλοιπο γύρω στα 4 ευρώ - ανώφελο να τα μεταφέρω στον λογαριασμό μου - και έψαχνα απεγνωσμένα κάτι φθηνό, αλλά και που να μου αρέσει. Με τα εξόδα αποστολής και προστασίας αγοραστή δυσκολεύτηκα να βρώ κάτι τόσο φθηνό. Κατέληξα σε ένα vintage πουκάμισο που δεν με ξετρέλανε ιδιαίτερα, το οποίο όταν έφτασε είχε ένα σκίσιμο στον γιακά”.
Η Φιλιώ λοιπόν, όπως και τόσες άλλες καταναλώτριες, παρόλο που έχει καταφέρει να ξαλαφρώσει τη ντουλάπα της βγάζοντας παράλληλα χρήματα, βρέθηκε με ένα έξτρα ρούχο το οποίο στην πραγματικότητα δε χρειάζονταν και που, εξαιτίας του ελατώματός του, της είναι πρακτικά άχρηστο, καθώς δεν έχει πια αξία μεταπώλησης. Πρόσφατη μελέτη του Yale που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Scientific Reports, δείχνει ότι οι καταναλωτές που αγοράζουν συχνά μεταχειρισμένα ρούχα τείνουν παράλληλα να αγοράζουν και πολλά καινούργια, ακυρώνοντας έτσι τα περιβαλλοντικά οφέλη της μεταπώλησης και ενισχύοντας τη συνεχιζόμενη υπερκατανάλωση.
The rebound effect
Η ανάλυση έδειξε θετική συσχέτιση ανάμεσα στις δαπάνες για μεταχειρισμένα και καινούργια ρούχα, ιδιαίτερα μεταξύ νεότερων καταναλωτών γεγονός που υποδηλώνει ότι οι αγορές second hand λειτουργούν συμπληρωματικά. Η κοινότητα της βιώσιμης μόδας έχει επενδύσει σημαντικές προσδοκίες στη μεταπώληση ως λύση. Ωστόσο, τα ευρήματα δείχνουν ότι, αντί να επιλύουν το πρόβλημα, οι δευτερογενείς αγορές ενδέχεται να ενθαρρύνουν μη βιώσιμα πρότυπα κατανάλωσης. Στην έρευνα, πάνω από το 69% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι έχει αγοράσει μεταχειρισμένα ρούχα τουλάχιστον μία φορά, ενώ το 59% ανέφερε υψηλά επίπεδα κατανάλωσης τόσο σε καινούργια όσο και σε μεταχειρισμένα προϊόντα. Τα άτομα αυτής της ομάδας επιστρέφουν συχνά αγορές ή κρατούν τα ρούχα για μικρό χρονικό διάστημα και μετά τα βάζουν σε τέτοιου είδους εφαρμογές προσπαθώντας να πετύχουν μία καλή αξία μεταπώλησης.
"Οι καταναλωτές που αγοράζουν πολλά μεταχειρισμένα ρούχα τείνουν επίσης να τα αποχωρίζονται πιο γρήγορα, ακόμη κι όταν βρίσκονται σε καλή ή και άριστη κατάσταση", σημειώνει η Peleg Mizrachi μεταδιδακτορική ερευνήτρια στο Τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Yale και ερευνήτρια στον τομέα της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και των αποβλήτων κλωστοϋφαντουργίας που συνυπογράφει την έρευνα. "Φαίνεται ότι κινούνται από την ανάγκη για διαρκή ανανέωση, ευθυγράμμιση με τις τάσεις, αλλά και από την επίτευξη καλής αξίας μεταπώλσης". Οι ερευνητές εξηγούν το φαινόμενο μέσα από δύο θεωρίες συμπεριφοράς: το "rebound effect" και το "moral licensing". Στην πρώτη περίπτωση, η μείωση του κόστους (οικονομικού ή περιβαλλοντικού) οδηγεί σε αύξηση της κατανάλωσης, ακυρώνοντας τα οφέλη. Στη δεύτερη, οι καταναλωτές χρησιμοποιούν μια "καλή" πράξη - όπως η αγορά μεταχειρισμένων - ως άλλοθι για λιγότερο βιώσιμες επιλογές, όπως η αυξημένη κατανάλωση καινούργιων προϊόντων.
Μήπως τελικά όλες αυτές οι εφαρμογές πάνω στις οποίες εναπώθεσαι πολλές ελπίδες και όνειρα το κίνημα της βιωσιμότητας τελικά μας μετατρέπουν σε δυνητικές "μαζώχτρες” και αποτυχημένες καιροσκόπους; Τι διαφορά έχει το feed μιας τέτοιας εφαρμογής από το e-shop μιας fast fashion αλυσίδας; Η απάντηση δυστυχώς ή ευτυχώς βρίσκεται στην ατομική ευθύνη, υπενθυμίζοντάς μας ότι η βιωσιμότητα παραμένει προτίστως μία συνειδητή επιλογή τρόπου ζωής, παρά τις νομοθεσείες που προσπαθούν να εγγυηθούν την εφαρμογή της στον πολύπαθο τομέα της κλωστοϋφαντουργίας και τις εναλλακτικές λύσεις, όπως οι εν λόγω εφαρμογές.
Θυμάμαι πέρσι, προτού βάλω κι εγώ ένα από αυτά τα apps στο κινητό μου, που κατεβάζοντας τα καλοκαιρινά, γέμισα μία τσάντα με ρούχα που δεν είχα φορέσει ούτε εκείνο τον χειμώνα και την εφέρα στο γραφείο. Η αυθεντική χαρά στο πρόσωπο της Σοφίας όταν της έδωσα τα ρούχα που πίστευα ότι θα της αρέσουν, η αγκαλιά της Δήμητρας όταν της χάρισα ένα παλτό με λαχούρια και η ευχαρίστηση που νιώθω όταν βλέπω την Ιωάννα να φορά ξανά και ξανά το πουλόβερ που είχα πια απορρίψει αξίζουν πολύ περισσότερο από το ένα ευρώ που κατάφερα να πάρω πουλώντας μέσω εφαρμογής ένα φόρεμα fast fashion, το οποίο πιθανότατα θα καταλήξει σύντομα σε μια χωματερή, χωρίς καμία ιστορία και κανένα χαμόγελο να το συνοδεύουν.
