Μετά από πολλές σεζόν ουδετερότητας η μόδα επιστρέφει σε μια περίοδο εξωστρέφειας.
Είναι πλέον επίσημο. Μετά και τα catwalks της σεζόν Φθινόπωρο/Χειμώνας 2025-26 μπορούμε να μιλάμε για την εποχή της ορατής πολυτέλειας. Όμως μη γελιέσαι. Δεν είναι παρά μια επανεκκίνηση της μόδας στις εργοστασιακές ρυθμίσεις μετά την τετραετία της "δικτατορίας του μπεζ", που μας επιβλήθηκε λόγω της τάσης της ήσυχης πολυτέλειας. Το φαινόμενο του quiet luxury, που ενισχύθηκε από τα social media, επηρέασε σε πολύ μεγάλο βαθμό τους οίκους και τους παρέσυρε στην πιο άνευρη και ανέμπνευστη περίοδο που έχει διανύσει ποτέ η βιομηχανία της μόδας.
Διαβάστε Επίσης
Μια περίοδο που εκκίνησε ένα ντόμινο εξελίξεων. Καθοριστικό παράγοντα σε αυτές έπαιξαν κοινωνικοπολιτικές και οικονομικές μεταβλητές, με αποτέλεσμα να βρισκόμαστε σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι όπου συναντιούνται ο επαναπροσδιορισμός της έννοιας της πολυτέλειας και η γιορτή της ατομικότητας.
Luxury in crisis
Μπορεί πια να φαίνεται σαν μακρινό όνειρο (ή πιο σωστά εφιάλτης), όμως η πανδημία υπήρξε καταλυτική στην κρίση της πολυτέλειας. Η συσσώρευση χρημάτων κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού δημιούργησε –ειδικότερα στην Ασία– μια νέα μεσαία τάξη, έτοιμη να ξοδέψει σε πολυτελή προϊόντα για να αποκτήσει το πολυπόθητο status που τα συνοδεύει. Η αυξημένη ζήτηση για luxury προϊόντα έφερε ένα μπαράζ ανατιμήσεων. Σύμφωνα με έκθεση της HSBC, τα πολυτελή brands έχουν αυξήσει τις τιμές των εμβληματικών τσαντών τους κατά μέσο όρο 50% από το 2019.
Σε αυτό συνέβαλαν και brands που επέλεξαν ως στρατηγική τους την επιθετική μαζικοποίηση των πολυτελών προϊόντων διαβρώνοντας σταδιακά αυτή την αίσθηση αποκλειστικότητας που συνοδεύει παραδοσιακά ένα πολυτελές προϊόν. Όταν ένα αντικείμενο-σύμβολο κύρους καταστεί διαθέσιμο σε όλους, τι απομένει από τη γοητεία της επιθυμίας; Η πολυτέλεια αντλεί την ουσία της από το αίσθημα του ανήκειν σε έναν κύκλο ελάχιστων προνομιούχων εκλεκτών. Έτσι, οι υπόλοιποι παίκτες στον τομέα της πολυτέλειας, στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν την αίγλη του exclusivity, ανέβασαν κι άλλο τις τιμές. Τι δεν προέβλεψαν; Την εύθραυστη ασιατική αλλά και παγκόσμια οικονομία.
Οι Ασιάτες καταναλωτές πολύ γρήγορα σταμάτησαν να μπορούν να υποστηρίξουν το πολυτελές lifestyle που υιοθέτησαν επί πανδημίας και άρχισαν να στρέφονται σε ξένες αγορές, να κυνηγούν τις προσφορές, ενώ οι πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου, μη δεσμευόμενες από την πολιτική των οίκων, ξεκίνησαν τα επιθετικά discount cycles.
Το αποτέλεσμα; Υπερπροσφορά, εκπτώσεις άνω του 60% και ένας διάχυτος σκεπτικισμός γύρω από την πραγματική αξία των luxury προϊόντων. Η επάνοδος του Donald Trump στην εξουσία ενίσχυσε το "δράμα της πολυτέλειας" και στην άλλη πλευρά του Ειρηνικού. Οι εναλλαγές από εκ νέου επιβολή υψηλών δασμών –έως και 15-31% σε ευρωπαϊκά προϊόντα πολυτελείας– σε ενδεχόμενες ανακλήσεις δημιούργησαν πρωτοφανές οικονομικό αδιέξοδο.
Burnout και social media
Σε ένα ενδιαφέρον παράδοξο, η τάση της ήσυχης πολυτέλειας συνέπεσε χρονικά με τον μεγαλύτερο θόρυβο που έχει βιώσει ποτέ η βιομηχανία της μόδας σε επίπεδο στελεχών. Η αποχώρηση του Alessandro Michele από τον οίκο Gucci το 2023 σηματοδότησε την αρχή μιας περιόδου αναταράξεων με απροσδόκητες παραιτήσεις καταξιωμένων δημιουργικών διευθυντών και εντυπωσιακές μετακινήσεις σε κορυφαίους οίκους. Το φαινόμενο, που χαρακτηρίστηκε ως "μουσικές καρέκλες", φώτισε τις δομικές δυσκολίες της βιομηχανίας της μόδας. Οι ολοένα και πιο ασφυκτικές απαιτήσεις από τους καλλιτεχνικούς διευθυντές και τα ατελιέ τους, σε συνδυασμό με την ταχύτητα με την οποία τα κοινωνικά δίκτυα αποθεώνουν αλλά και εξαντλούν τις τάσεις, οδήγησαν τους σχεδιαστές σε δημιουργικό burnout και καταπίεση του δημιουργικού τους οράματος.
Η μόδα επηρεάζεται διαχρονικά από τις κοινωνικές εξελίξεις. Συνεπώς, δεν προκαλεί έκπληξη η προσπάθειά της να συμβαδίσει με τις τάσεις των social media. Ωστόσο, εδώ δεν έχουμε την παραδοσιακή ροή από την κοινωνία προς τις πασαρέλες, αλλά μάλλον την αντανάκλαση ενός φόβου ότι, αν δεν αγκαλιάσει το εκάστοτε viral, θα χάσει την επικαιρότητά της. Οφείλει όμως η μόδα να υπακούει τυφλά σε TikTok trends με διάρκεια ζωής μετά βίας μιας εβδομάδας; Μάλλον όχι.
Και ίσως μετά τη φρενίτιδα της ήσυχης πολυτέλειας και το brat girl summer η βιομηχανία να ανακτά σταδιακά τη νηφαλιότητά της. Με όλες τις καίριες θέσεις στα mega brands πλέον καλυμμένες και τους περισσότερους νέους καλλιτεχνικούς διευθυντές να έχουν ήδη παρουσιάσει το ντεμπούτο τους στις πρώτες Εβδομάδες Μόδας της χρονιάς, γίνεται σαφές ότι η βιομηχανία είχε απεγνωσμένα ανάγκη από αυτό το restart.
Η εποχή της ατομικότητας
Η ορατή πολυτέλεια είναι η νέα mega-τάση – όχι όμως με τους "new money" όρους των ’00s. Ο στόχος δεν είναι να επιδειχθεί ο πλούτος, αλλά να αναδειχθεί η δεξιοτεχνία στο υψηλότερο επίπεδο. Η μόδα, πάνω απ’ όλα, αποτελεί μια πρόταση προς υιοθέτηση που διαχρονικά πηγάζει από τις δικές μας ανάγκες και ερμηνεύεται με μεγαλειώδη τρόπο μέσα από το όραμα χαρισματικών δημιουργών. Είναι μια γιορτή της ατομικότητας.
Αυτή είναι η νέα πολυτέλεια: η δυνατότητα να συνθέτεις το προσωπικό σου στυλιστικό σύμπαν μέσα από φρέσκες ιδέες, καινοτόμα υλικά, αιχμηρές γραμμές, απρόσμενους για την εποχή χρωματικούς συνδυασμούς, στοιχεία υπερβολής και κομμάτια που αποπνέουν την αίσθηση του custom-made ακόμη κι αν προέρχονται από μαζική παραγωγή.
Είναι η ατόφια χαρά που προσφέρει το color blocking, η "δήλωση" μέσα από ένα graphic T-shirt με ένα δυνατό σλόγκαν τυπωμένο πάνω του, η ρετροφουτουριστική σιλικόνη, που πλέον ερμηνεύεται με τον πιο σύγχρονο τρόπο. Όλα αυτά και πολύ περισσότερα είναι φέτος εκεί μπροστά σου, έτοιμα για ατέλειωτο στυλιστικό παιχνίδι. Παράξενα παιδιά, fashionistas και φρικιά, αυτή είναι η στιγμή μας!
