Για όσες έχουν κιρσούς ή ενοχλήσεις στα κάτω άκρα, η άσκηση συνοδεύεται από ερωτήματα: βοηθά ή επιβαρύνει; Τι είναι ασφαλές και τι χρειάζεται προσοχή; Ο ειδικός απαντά.
Ο χειμώνας είναι για πολλές γυναίκες η εποχή που η άσκηση μπαίνει πιο συνειδητά στην καθημερινότητα. Τα γυμναστήρια γεμίζουν, οι βόλτες γίνονται πιο συχνές και η ανάγκη για κίνηση επανέρχεται δυναμικά μετά από περιόδους έντονης καθιστικής ζωής. Παράλληλα, αρκετές αισθάνονται και μια ψυχολογική ανακούφιση, καθώς απαλλάσσονται από τη ντροπή ή την αμηχανία που συχνά συνοδεύει την εμφάνιση των ποδιών τους.
Η κίνηση, όταν γίνεται σωστά, μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τα πόδια. Ωστόσο, δεν έχουν όλες οι μορφές άσκησης το ίδιο αποτέλεσμα, ιδιαίτερα όταν υπάρχει χρόνια φλεβική ανεπάρκεια, η οποία εκδηλώνεται με την εμφάνιση κιρσών και σχετίζεται με μειωμένη αποτελεσματικότητα του φλεβικού συστήματος.
Η σημασία της κίνησης για τα πόδια
Η λειτουργία των φλεβών στα κάτω άκρα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη μυϊκή κίνηση. Οι μύες της γάμπας λειτουργούν σαν "αντλία", βοηθώντας το φλεβικό αίμα να επιστρέψει προς την καρδιά. Η ήπια, τακτική κίνηση μπορεί να μειώσει το αίσθημα βάρους, την τάση για πρήξιμο και τις ενοχλήσεις που συχνά επιδεινώνονται με την ακινησία.
Αντίθετα, η παρατεταμένη καθιστική θέση ή η πολύωρη ορθοστασία χωρίς κίνηση επιβαρύνουν τη φλεβική λειτουργία και μπορούν να εντείνουν τα συμπτώματα, ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες όπου η καθημερινότητα γίνεται λιγότερο δραστήρια.
Χειμώνας: σύμμαχος ή πρόκληση;
Οι χαμηλότερες θερμοκρασίες του χειμώνα δημιουργούν πιο σταθερές συνθήκες για τη φλεβική κυκλοφορία. Το ψυχρότερο περιβάλλον συμβάλλει συχνά σε πιο άνετη καθημερινότητα και πολλές γυναίκες παρατηρούν ότι το βάρος και το πρήξιμο στα πόδια είναι λιγότερο έντονα σε σχέση με το καλοκαίρι. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα υποκείμενα προβλήματα εξαφανίζονται.
Η βελτίωση των συμπτωμάτων τον χειμώνα συχνά οδηγεί σε αναβολή της διερεύνησης και της αντιμετώπισης. Ωστόσο, η χρόνια φλεβική ανεπάρκεια είναι εξελικτική νόσος και με τα χρόνια μπορεί να προκαλέσει σταδιακή επιβάρυνση και επέκταση της νόσου, εάν δεν αξιολογηθεί έγκαιρα.
Άσκηση με μέτρο και σωστή καθοδήγηση
Δεν είναι όλες οι μορφές άσκησης κατάλληλες για όλους. Δραστηριότητες που περιλαμβάνουν έντονη καταπόνηση, απότομες κινήσεις ή παρατεταμένη στατική φόρτιση μπορεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, να επιβαρύνουν τα πόδια με κιρσούς.
Αντίθετα, η ήπια και ελεγχόμενη κίνηση, προσαρμοσμένη στις ανάγκες του κάθε ατόμου, μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και καλύτερη καθημερινή λειτουργικότητα. Το κλειδί βρίσκεται στη σωστή διάγνωση και στον εξατομικευμένο σχεδιασμό.
Τα σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται
Πολλές γυναίκες ξεκινούν την άσκηση με καλή πρόθεση, χωρίς όμως να λαμβάνουν υπόψη τα σήματα που στέλνουν τα πόδια τους. Το αίσθημα βάρους μετά την προπόνηση, η επιμονή του πρηξίματος ή μια ενόχληση που δεν υποχωρεί με την ξεκούραση δεν πρέπει να αγνοούνται. Αυτά τα σημάδια δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι η άσκηση "απαγορεύεται", αλλά ότι χρειάζεται σωστή καθοδήγηση και προσαρμογή, ώστε η φυσική δραστηριότητα να λειτουργεί υποστηρικτικά και όχι επιβαρυντικά.
Γιατί ο έλεγχος είναι απαραίτητος
Οι κιρσοί και οι ευρυαγγείες δεν αποτελούν μόνο αισθητικό ζήτημα. Σε αρκετές περιπτώσεις, είναι η εξωτερική εικόνα ενός βαθύτερου προβλήματος στο φλεβικό σύστημα. Γι’ αυτό, πριν δοθούν γενικές οδηγίες για άσκηση ή καθημερινές συνήθειες, είναι απαραίτητη η διερεύνηση με υπερηχογράφημα (triplex).
Η αιμοδυναμική μελέτη των φλεβών επιτρέπει τον ακριβή εντοπισμό της αιτίας των συμπτωμάτων και καθοδηγεί τις σωστές επιλογές, τόσο ως προς την άσκηση όσο και ως προς την ενδεχόμενη αντιμετώπιση.
Ο χειμώνας ως ιδανική περίοδος φροντίδας
Ο χειμώνας αποτελεί την καταλληλότερη περίοδο όχι μόνο για έλεγχο αλλά και για την αντιμετώπιση των κιρσών και των ευρυαγγειών. Σήμερα, η προσέγγιση βασίζεται σε ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες, όπως το ενδοφλέβιο laser — που θεωρείται διεθνώς η πρώτη επιλογή για τους κιρσούς — καθώς και η σκληροθεραπεία και οι μη θερμικές τεχνικές, οι οποίες εφαρμόζονται σε επιλεγμένες περιπτώσεις με συγκεκριμένους ανατομικούς περιορισμούς. Οι τεχνικές αυτές μπορούν να συνδυαστούν, προσφέροντας πιο σταθερά και φυσικά αποτελέσματα.
Οι συνθήκες του χειμώνα ευνοούν την αποθεραπεία, η έκθεση στον ήλιο είναι περιορισμένη και υπάρχει ο απαραίτητος χρόνος ώστε, αν χρειαστούν περισσότερες από μία συνεδρίες, η διαδικασία να ολοκληρωθεί χωρίς πίεση.
Άσκηση, φροντίδα και πρόληψη
Η άσκηση αποτελεί σημαντικό κομμάτι ενός ισορροπημένου τρόπου ζωής, αλλά δεν υποκαθιστά την ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχουν ενδείξεις χρόνιας φλεβικής ανεπάρκειας. Η σωστή καθοδήγηση, η αποφυγή παρατεταμένης ακινησίας και η τακτική κίνηση συμβάλλουν στη βελτίωση της καθημερινής άνεσης.
Η φροντίδα των ποδιών δεν αφορά μόνο το πώς δείχνουν, αλλά κυρίως το πώς ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της καθημερινότητας. Η έγκαιρη αξιολόγηση επιτρέπει στην άσκηση να γίνει σύμμαχος και όχι παράγοντας επιβάρυνσης.
Ένα βήμα πριν το καλοκαίρι
Η απόφαση να ασχοληθεί κανείς με τα πόδια του από τον χειμώνα έως τις αρχές της άνοιξης αποτελεί επένδυση με μακροπρόθεσμο όφελος. Όταν η άσκηση συνδυάζεται με σωστό έλεγχο και προγραμματισμένη φροντίδα, το καλοκαίρι βρίσκει τα πόδια πιο άνετα, πιο λειτουργικά και με λιγότερους περιορισμούς.
Γιατί τα πόδια που μας στηρίζουν καθημερινά αξίζουν προσοχή όχι την τελευταία στιγμή, αλλά όταν ο χρόνος λειτουργεί υπέρ μας.
Ευχαριστούμε για τις πληροφορίες τον Δρ. Αθανάσιο Σιαφάκα, αγγειοχειρουργό, ο οποίος έχει επιλεγεί από την Ελληνική Αγγειοχειρουργική Εταιρεία ως ο πρώτος εκπαιδευτής των Ελλήνων αγγειοχειρουργών στη σύγχρονη αντιμετώπιση των κιρσών και των ευρυαγγειών, συμβάλλοντας ενεργά στην εξέλιξη των φλεβικών θεραπειών.
