iStock
Οι ορμονικές αλλαγές, η καρδιαγγειακή υγεία και ο ρόλος των σύγχρονων θεραπειών σε μια περίοδο της ζωής που χρειάζεται διαφορετική φροντίδα.
Από τον Χρήστο Γαλανάκη, MD, MSc, PhD, Γενικό / Οικογενειακό Ιατρό
Η μετάβαση στην εμμηνόπαυση φέρνει αλλαγές που συχνά γίνονται αισθητές στην καθημερινότητα, στην ποιότητα ζωής και στη σύσταση του σώματος. Η αυξημένη συσσώρευση λίπους και οι μεταβολές που επηρεάζουν την καρδιαγγειακή υγεία δίνουν στη διαχείριση του βάρους ιδιαίτερη σημασία. Η φροντίδα σε αυτή την περίοδο χρειάζεται να συνυπολογίζει τις ορμονικές αλλαγές, τη μυϊκή και οστική υγεία, αλλά και τις απαιτήσεις της ζωής κάθε γυναίκας.
Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος που προκύπτει από την αλληλεπίδραση πολλαπλών παραγόντων. Η κατανόηση αυτής της σύνθετης πραγματικότητας αποτελεί τη βάση για μια ουσιαστική αντιμετώπιση, με στόχο τη βελτίωση της συνολικής υγείας και τη μείωση των κινδύνων που συνδέονται με το αυξημένο βάρος.
Πώς η καθημερινότητα επηρεάζει τον μεταβολισμό
Σημαντικό ρόλο στην εμφάνιση της παχυσαρκίας έχει το λεγόμενο "παχυσαρκιογόνο περιβάλλον", μια καθημερινότητα που χαρακτηρίζεται από διαρκή διαθεσιμότητα τροφής και περιορισμένη σωματική δραστηριότητα. Σε συνδυασμό με τις βιολογικές ιδιαιτερότητες του γυναικείου οργανισμού, οι συνθήκες αυτές μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά την υγεία.
Οι απαιτήσεις της μητρότητας, της οικογένειας και της επαγγελματικής ζωής συχνά συνυπάρχουν με χρόνιο στρες, έλλειψη ύπνου και πολλές ώρες καθιστικής εργασίας. Το άγχος επηρεάζει τους ορμονικούς μηχανισμούς, ευνοώντας την αύξηση του σπλαχνικού λίπους και τη συναισθηματική κατανάλωση τροφής. Την ίδια στιγμή, η έλλειψη χρόνου περιορίζει την άσκηση, ενώ ο ανεπαρκής ή κακής ποιότητας ύπνος απορρυθμίζει τις ορμόνες που σχετίζονται με την πείνα και τον κορεσμό.
Πρόκειται για παράγοντες που αλληλεπιδρούν και κάνουν τη διαχείριση του βάρους πιο απαιτητική, ιδιαίτερα όταν η προσωπική φροντίδα μετατίθεται διαρκώς για αργότερα.
Οι επιπτώσεις στη γυναικεία υγεία
Η παχυσαρκία επηρεάζει διαφορετικές πτυχές της γυναικείας υγείας. Συνδέεται με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών, τις διαταραχές της περιόδου, την υπογονιμότητα και τις επιπλοκές κατά την εγκυμοσύνη. Παράλληλα, αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη τύπου 2, αρτηριακής υπέρτασης και καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Στις επιπτώσεις της περιλαμβάνεται επίσης ο αυξημένος κίνδυνος για διάφορες μορφές καρκίνου, ιδιαίτερα του μαστού και του ενδομητρίου. Η ψυχολογική επιβάρυνση είναι εξίσου σημαντική, καθώς ο κοινωνικός στιγματισμός μπορεί να συνυπάρχει με χαμηλή αυτοεκτίμηση, αγχώδεις διαταραχές και κατάθλιψη.
Η εμμηνόπαυση έρχεται να επιβαρύνει αυτή την εικόνα. Οι αλλαγές που τη συνοδεύουν επηρεάζουν την ποιότητα ζωής, ευνοούν τη συσσώρευση λίπους και αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων, ανεξάρτητα από τη χρονολογική γήρανση. Η διαχείριση του βάρους αποκτά επομένως ιδιαίτερη αξία ως μέρος μιας ευρύτερης φροντίδας της υγείας.
Η θέση των σύγχρονων θεραπειών
Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας απαιτεί ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής, με επίκεντρο τη συνολική υγεία και τη συνεργασία επαγγελματιών διαφορετικών ειδικοτήτων. Όταν οι αλλαγές αυτές δεν επαρκούν, η σύγχρονη ιατρική διαθέτει αποτελεσματικές φαρμακευτικές θεραπείες που επιδρούν στους μηχανισμούς της πείνας και του κορεσμού, προσφέροντας παράλληλα ευρύτερα οφέλη.
Ανάμεσα στις θεραπείες που έχουν διευρύνει τις δυνατότητες αντιμετώπισης της παχυσαρκίας βρίσκεται η σεμαγλουτίδη, η οποία διατίθεται για τη διαχείριση του βάρους με την εμπορική ονομασία Wegovy. Η αποτελεσματικότητά της αφορά τόσο τη μείωση του βάρους όσο και τη βελτίωση παραμέτρων που συνδέονται με την υγεία.
Στα οφέλη της περιλαμβάνεται η μείωση κατά 20% του σχετικού κινδύνου σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων σε ασθενείς με υπέρβαρο ή παχυσαρκία και προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο, χωρίς διαβήτη, στον πληθυσμό της μελέτης SELECT. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί σημαντική μείωση των επιπέδων σακχάρου και του προδιαβήτη, βελτίωση της αρτηριακής πίεσης, των τριγλυκαιριδίων και της LDL χοληστερόλης, καθώς και ανακούφιση από τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας του γόνατος.
Νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η θεραπεία με σεμαγλουτίδη μπορεί να επιφέρει σημαντική απώλεια βάρους τόσο σε προεμμηνοπαυσιακές γυναίκες, με παράλληλη αποκατάσταση της εμμήνου ρύσεως, όσο και σε μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Οφέλη καταγράφονται και στη διατήρηση σημαντικού μέρους της απώλειας βάρους, ακόμη και σε ηλικίες από 65 ετών και άνω.
Η σημασία της μυϊκής και οστικής υγείας
Στη μέση ηλικία, η απώλεια βάρους χρειάζεται να συνοδεύεται από ιδιαίτερη φροντίδα για το μυοσκελετικό σύστημα. Η εμμηνόπαυση συνδέεται με απώλεια μυϊκής μάζας, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την ενεργή αντιμετώπιση οποιασδήποτε περαιτέρω μείωσής της κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Για τον λόγο αυτό, η φαρμακευτική αγωγή συνιστάται να συνδυάζεται με δομημένα προγράμματα άσκησης και διατροφής, με στόχο την πρόληψη της απώλειας μυϊκής μάζας και οστικής πυκνότητας. Η διατήρηση της δύναμης και της λειτουργικότητας αποτελεί βασική παράμετρο μιας ασφαλούς προσέγγισης.
Η ιατρική παρακολούθηση έχει σημασία και για την αντιμετώπιση των ανεπιθύμητων ενεργειών. Οι συχνότερες είναι γαστρεντερικές διαταραχές, όπως ναυτία, έμετος, διάρροια και δυσκοιλιότητα. Εμφανίζονται κυρίως κατά τη φάση αύξησης της δόσης, ενώ η συχνότητα και η βαρύτητά τους διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Ένα πλάνο προσαρμοσμένο σε κάθε γυναίκα
Παρά τη σημαντική αποτελεσματικότητα των νέων φαρμάκων, η θεραπεία χρειάζεται να εντάσσεται σε μια συνολική και σταθερή φροντίδα. Μετά τη διακοπή της αγωγής, το βάρος τείνει να επιστρέφει, ιδιαίτερα όταν δεν έχουν εδραιωθεί ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο ζωής.
Η ανταπόκριση διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο. Η εξατομικευμένη αξιολόγηση και η καθοδήγηση από γιατρό με γνώση στη διαχείριση της παχυσαρκίας και των συγκεκριμένων θεραπειών είναι καθοριστικές για την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια. Για κάθε γυναίκα, το κατάλληλο πλάνο χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το ιστορικό, τη φάση ζωής και τις ανάγκες της, ώστε η απώλεια βάρους να συνοδεύεται από ουσιαστικό όφελος για την υγεία της.
Ευχαριστούμε τον Χρήστο Γαλανάκη, MD, MSc, PhD, Γενικό / Οικογενειακό Ιατρό, Διδάκτορα της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και Γενικό Γραμματέα της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής / Οικογενειακής Ιατρικής, για την επιστημονική συμβολή του. Διαθέτει τις πιστοποιήσεις SCOPE Certified in Obesity Management από τη World Obesity Federation και EASO Certified in Obesity Management & National Clinical Fellow.


