Η σκηνοθέτρια της παράσστασης Οι Βελόνες της νεραντζιάς μιλάει αποκλειστικά στο madamefigaro,gr
Το βραβευμένο με το Βραβείο Καλύτερου Θεατρικού Έργου 2020 κείμενο του Παναγιώτη Καλυβίτη, "Οι Βελόνες της νεραντζιάς", παρουσιάζεται για πρώτη φορά στη σκηνή από τη Micrographia, σε σκηνοθεσία Δήμητρας Δερμιτζάκη, στο ΠΛΥΦΑ (Αίθουσα 7Α), από τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026.
Έξι χρόνια μετά το ξέσπασμα της πανδημίας και τον εγκλεισμό, ένα έργο που γεννήθηκε μέσα σε εκείνη τη συνθήκη επιστρέφει για να φωτίσει όσα δεν ειπώθηκαν ποτέ δυνατά και επιχειρεί να ανασυνθέσει τον κοινωνικό ιστό μέσα από φωνές που μοιάζουν απομονωμένες, αλλά παραμένουν επικίνδυνα αλληλένδετες.
Η Δήμητρα Δερμιτζάκη εξηγεί στο madamefigaro.gr τις προκλήσεις του να σκηνοθετείς ένα έργο βασισμένο στο πιο πρόσφατο συλλογικό τραύμα της κοινωνίας μας.
Το θεατρικό έργο "Οι Βελόνες της Νεραντζιάς" του Παναγιώτη Καλυβίτη τιμήθηκε με το Α' Κρατικό Βραβείο Συγγραφής Θεατρικού Έργου για το έτος 2020. Σου πρόσθεσε βάρος ένα τέτοιο βραβείο ή αποτέλεσε εφαλτήριο για μεγαλύτερη ελευθερία;
Μπορώ να πω ότι η διαδικασία είχε κάτι το απελευθερωτικό γιατί μιλάμε για ένα έργο, που ανεβαίνει για πρώτη φορά και έτσι δεν είχαμε να αντιμετωπίσουμε κάποια σύγκριση με πρότερη παραστασιογραφία. Το σημαντικό για μένα, το στοίχημα, η δυσκολία, η πρόκληση, το ενδιαφέρον αν θέλετε, είναι να μελετήσω τόσο, ώστε να νιώσω την σιγουριά ότι κατανοώ τα ερωτήματα, ότι μπορώ να φανταστώ τον κόσμο να πραγματώνεται επί σκηνής και ότι έχω το κατάλληλο όχημα, τα κατάλληλα εργαλεία, για να οδηγήσω τους συνεργάτες μου να μπούμε στο πλοίο και να τραβήξουμε την καταλληλότερη τροχιά για το συγκεκριμένο ταξίδι. Το πιο ενδιαφέρον από όλα είναι να εξακολουθώ κάθε μέρα μέχρι την τελευταία παράσταση, να ανακαλύπτω νέα ερωτήματα, να μου αποκαλύπτονται δρόμοι, να μην αντιμετωπίζεται όλη η διαδικασία συμπερασματικά ή επεξηγηματικά, γιατί αυτό ισοδυναμεί με θάνατο.
Μπορείς να μας πεις λίγα λόγια για την υπόθεση του έργου;
Έξι ήρωες, έρχονται αντιμέτωποι με το πρώτο κύμα πανδημίας που έπληξε την Αθήνα όπως και τον υπόλοιπο κόσμο το 2020. Έρχονται κοντά στον θάνατο και στις απρόβλεπτες εκφράσεις της libido τους. Προσπαθούν να βρουν ατομικές διεξόδους στην κρίσιμη αυτή κατάσταση, ψάχνοντας την "ευκαιρία μέσα στον όλεθρο" με απρόβλεπτα αποτελέσματα για τον καθένα. Επιδιώκουν την προσωπική ανέλιξη ερμηνεύοντας την λέξη "κρίση", ως "κίνδυνο και ευκαιρία μαζί". Ένας από αυτούς φτάνει στο 2039 και γινόμαστε μάρτυρες των συνεπειών, αυτής του της πρότερης επιλογής.
Το κείμενο κινείται χρονικά από το 2020 έως το 2039. Πώς χειρίστηκες αυτό το χρονικό άλμα σκηνοθετικά;
Στην παράσταση τα ηχητικά ντοκουμέντα παίζουν σημαντικό ρόλο στον καθορισμό της χρονικής περιόδου που βρισκόμαστε. Για το 2020 υπάρχουν στο κοινό βίωμα αρκετές μνήμες από διαφημιστικά ή πρωθυπουργικά διαγγέλματα. Ντοκουμέντα που θα θυμίζουν για πάντα εκείνη την χαρακτηριστική χρονιά. Με τον Στέφανο Γιακουμάκη, συνεργάτη μου στην παράσταση, διαλέξαμε οι ήχοι για το 2039 να είναι πιο ηλεκτρονικοί αλλά και γεμάτοι κατασκευασμένες διαφημίσεις προϊόντων, γιατί παρατηρούμε πως πια όλα τα μέσα κατακλύζονται κυρίως από διαφημιστικά. Τα περισσότερα τηλεοπτικά ή ραδιοφωνικά προϊόντα έχουν δομηθεί με την λογική των διαφημιστικών σποτ. Σε ένα δεύτερο επίπεδο για να απαντήσω στην ερώτηση με έναν πιο λεπτομερή τρόπο, αναφέρω το εξής: Στο πρώτο μέρος του έργου (2020) βλέπουμε έναν ηθοποιό (τον Άγγελο Αλαφογιάννη), να ερμηνεύει έναν νεαρό φοιτητή ιατρικής. Στο δεύτερο μέρος (2039), ο ίδιος ρόλος ερμηνεύεται από έναν άλλον ηθοποιό, τον Κωνσταντίνο Καρβουνιάρη, ο οποίος 19 χρόνια μετά φυσικά αναφέρεται ως "Γιατρός". Επιπλέον, στο δεύτερο μέρος συναντάμε και μια νέα ηθοποιό που δεν έχουμε δει στο πρώτο μέρος, την Αγγελική Μπεβεράτου, η οποία ερμηνεύει τον ρόλο της "Κόρης", ενός παιδιού που γεννήθηκε το 2020.
Πιστεύεις ότι οι γυναίκες δημιουργοί αφηγούνται διαφορετικά το συλλογικό τραύμα;
Πιστεύω πως διαφορετικά αφηγούνται το συλλογικό τραύμα, όχι μόνο τα διαφορετικά φύλλα αλλά και οι διαφορετικοί σεξουαλικοί προσανατολισμοί, οι διαφορετικές εθνικότητες, πολίτες μικρότερων κοινωνιών και κυρίως οι ταξικές διαφορετικότητες. Ένας άνθρωπος που στερείται βασικά ανθρώπινα δικαιώματα στις δυτικές "ανεπτυγμένες" κοινωνίες, δεν γίνεται να αφηγηθεί το συλλογικό τραύμα με τον ίδιο τρόπο που το αφηγείται ένας προνομιούχος, ίσως καταξιωμένος άνθρωπος με κατοχυρωμένα συνταγματικά δικαιώματα.
Υπήρξαν στιγμές στην πορεία σου που ένιωσες ότι έπρεπε να αποδείξεις περισσότερα μόνο και μόνο επειδή ήσουν γυναίκα;
Ναι. Μεγάλωσα στην Σητεία της Κρήτης. Οι προσδοκίες ήταν συγκεκριμένες για τις γυναίκες. Παρόλα αυτά δεν με εμπόδισε κανείς σθεναρά να σπουδάσω ή να είμαι ανεξάρτητη. Ωστόσο υπήρξαν στιγμές στην πορεία μου που υπονοήθηκε πως ήταν χρέος μου να κάτσω ήσυχα, να είμαι λιγότερο έντονη, πιο προσγειωμένη και να μην υψώνω το ανάστημα όταν ένιωθα ότι αδικούμαι. Έχω πάρει μεγάλο κουράγιο από γυναίκες συναδέλφους σκηνοθέτες που έχουν σταθεί όρθιες, ύστερα από απίστευτα κακοποιητικές συμπεριφορές από άνδρες αλλά και από γυναίκες ηθοποιούς, μόνο και μόνο επειδή ήταν γυναίκες στο τιμόνι. Μου έχει συμβεί στο παρελθόν, ήταν πολύ τρομακτικό, το είχα πάρει προσωπικά και κατάκαρδα. Μεγάλωσα λιγάκι από τότε και έχω μάθει να παίρνω θάρρος και να με προστατεύω, να με οριοθετώ αλλά και να επιλέγω σοφότερα τους συνεργάτες μου διατηρώντας την τρυφερότητα σε πρώτο πλάνο στις προτεραιότητές μου.
Υπάρχει μια φράση του έργου που σε συνοδεύει και εκτός σκηνής;
Η φράση "Ό,τι είσαι είσαι για πάντα! Αυτό δεν αλλάζει! Δεν σε ρωτάει!". Με έχει απασχολήσει αυτή η φράση φιλοσοφικά, ψυχαναλυτικά, κοινωνικά, πολιτικά. Είναι μια επικίνδυνη φράση, όπως και όλες οι φράσεις "βεβαιότητες" της ελληνικής λαϊκής κουλτούρας.
Ιnfo:
Η παράσταση παίζεται από τη Δευτέρα 26 Ιανουαρίου, κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21:15 (για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων) στην ΠΛΥΦΑ, Κορυτσάς 39, Βοτανικός.
Παίζουν οι ηθοποιοί: Άγγελος Αλαφογιάννης, Χρυσή Βιδαλάκη, Adrian Frieling, Κορίνα Θεοδωρίδου, Κωνσταντίνος Καρβουνιάρης, Αγγελική Μπεβεράτου, Θωμάς Σιέκας.
Εισιτήρια: more.com
Φωτο: Μαρίλη Ζάρκου
