Σημαντικοί σκηνοθέτες και Έλληνες δημιουργοί, κλασικά έργα και μία παράσταση χορού συνθέτουν το πρώτο πρόγραμμα του Μιχαήλ Μαρμαρινού για το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
Με μία πρώτη φευγαλέα ματιά, το φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου μοιάζει ανολοκλήρωτο. Όχι ατελές, ανοιχτό και ελεύθερο. Άλλωστε, την τελευταία αρετή την προστατεύει και ο νέος Καλλιτεχνικός Διευθυντής του, Μιχαήλ Μαρμαρινός. Το σκεπτικό του το ξεδιπλώνει στο ν πρώτο του χαιρετισμό.
"Επειδή το πλήρες πρόγραμμα στο Αρχαίο Θέατρο αναπτύσσεται εξ ολοκλήρου μέσα και από τις τρεις σε διαδοχή εκδόσεις του (2026 / 2027 / 2028) – οι οποίες και ορίζουν μαζί μιαν ολότητα – εδώ, έχουμε την ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με την πρώτη εκδοχή του. Κάθε έκδοση είναι αυθύπαρκτη, λειτουργεί αυτόνομα ως ενότητα, ενώ ταυτόχρονα επαναπροσδιορίζεται από τη διαδοχή, τη διάδραση και την πληρότητα των υπολοίπων.
Στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου παρουσιάζονται σύγχρονες δραματουργίες και νέες, πολύπτυχες προσεγγίσεις του Αρχαίου Δράματος, με σκοπό τη γονιμοποίησή του μέσα από τη συνάντηση με άλλες παραστατικές μορφές και τέχνες, ενισχύοντας τη διαχρονική του ουσία στο ταραγμένο παρόν και τη δυναμική του στη διεθνή σκηνή.
Στην Επίδαυρο, ένα πεδίο συνάντησης, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ιδιαίτερες αναγνώσεις Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, σε γνωστά αλλά και ορισμένα σπανίως παρουσιαζόμενα έργα. Διαφορετικά πεδία των παραστατικών τεχνών – όπως το θέατρο, ο χορός και η όπερα – συνυφαίνουν το φετινό πρόγραμμα, με στόχο την ανάδειξη της διαχρονικής αξίας και της δυναμικής της αρχαίας δραματουργίας.
Το φετινό πρόγραμμα της Επιδαύρου περιλαμβάνει και πλαισιώνεται από κάποιες επιπλέον δράσεις, τις οποίες θα έχουμε τη χαρά να σας παρουσιάσουμε σε μεταγενέστερο χρόνο", αναφέρει χαρακτηριστικά.
Οι παραστάσεις που θα δούμε φέτος στην Επίδαυρο
Η αρχή γίνεται στις 20 Ιουνίου με τη Μήδεια. Η Εθνική Λυρική Σκηνή αναβιώνει στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου την όπερα του Λουίτζι Κερουμπίνι για μία μοναδική παράσταση, εξήντα πέντε χρόνια μετά τη θρυλική παραγωγή του 1961 με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σκηνικά και κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη και χορογραφία Μαρίας Χορς. Τον ρόλο του τίτλου ερμηνεύει η σπουδαία Ιταλίδα δραματική υψίφωνος Άννα Πιρότσι, ενώ στο πλάι της εμφανίζονται ο Ζαν-Φρανσουά Μπορράς ως Ιάσων, ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος στον ρόλο του Κρέοντα, η Αλίσα Κολόσοβα ως Νέρις και η Δανάη Κοντόρα στον ρόλο της Γλαύκης.
Δύο εβδομάδες μετά (3 και 4 Ιουλίου), ανεβαίνουν οι Πέρσες του Αισχύλου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Σε αυτό το καλλιτεχνικό εγχείρημα συναντάμε στο επίκεντρο τον άνθρωπο και την απώλεια. Τα ονόματα ανθρώπων, για τα οποία με τόση εμμονή ρωτάει ο Χορός τον αγγελιοφόρο, δεν είναι μόνο περσικά, αλλά είναι ονόματα ανθρώπων που χάθηκαν και χάνονται κάθε λεπτό στο σήμερα. Εικοσιπέντε ηθοποιοί, που παραμένουν διαρκώς επί σκηνής, συνθέτουν έναν Χορό-πρωταγωνιστή, που με μόνα εργαλεία τον λόγο, την κίνηση και τη μουσική, εκφράζει το συλλογικό τραύμα μιας μουδιασμένης κοινωνίας.
Η Παρασκευή 10 και το Σάββατο 11 Ιουλίου παραμένουν προσωρινά κενά. Στις 17 και 18 του μήνα, πάντως, η σκυτάλη παραδίδεται στον Δημήτρη Καραντζά για μία διαφορετική "ανάγνωση" της Άλκηστης του Ευριπίδη, το μοναδικό σωζόμενο έργο της αρχαίας τραγωδίας που φέρνει επί σκηνής όχι μόνο τον Θάνατο, αλλά και την Ανάσταση. Τώρα, ενορχηστρώνεται από τον Δημήτρη Καραντζά ως σκηνικό πείραμα, όπου η μουσική, ο ήχος, η κίνηση και η ακροβασία του θεατρικού ύφους συνυπάρχουν οργανικά, δημιουργώντας έναν κόσμο ρευστό, οριακό και διαρκώς μεταβαλλόμενο. Με μια σπουδαία ομάδα ηθοποιών και συντελεστών (Ηρώ Μπέζου, Γιάννης Νιάρρος, Κώστας Νικούλι, Γιώργος Ζυγούρης, Θεοδώρα Τζήμου και άλλοι πολλοί), η παράσταση γίνεται ένα σκηνικό επιχείρημα που δεν αφηγείται απλώς τον μύθο, αλλά θέτει καίρια ερωτήματα για την εξουσία, το φύλο, τη θυσία και την ευθύνη της κοινωνίας απέναντι στον θάνατο της ομώνυμης –και όχι μόνο– ηρωίδας.
Στις 24 και 25 Ιουλίου, ο Νίκος Καραθάνος φέρνει την Ειρήνη. Του Αριστοφάνη. Η Ειρήνη κατέχει κομβική θέση στο συνολικό έργο του Αριστοφάνη ως η άκρως συμφιλιωτική και πλέον αισιόδοξη από τις πολιτικές του κωμωδίες. Παρά τον ισχυρό δεσμό της με την εποχή που τη γέννησε, παραμένει διαχρονική γιατί φωτίζει έναν μηχανισμό που επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα: τους πολέμους που παρατείνονται εις βάρος των πολλών και προς όφελος λίγων. Η επιμονή του απλού ανθρώπου να διεκδικήσει την ειρήνη, ακόμα και ενάντια στη λογική της εξουσίας, καθιστά το έργο απόλυτα επίκαιρο σε έναν κόσμο όπως ο σύγχρονος, όπου οι εισβολές, η βία, οι απειλές, η ανασφάλεια και ο κυνισμός εξακολουθούν να παρουσιάζονται ως μια αναπόφευκτη πραγματικότητα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ο θίασος της παράστασης. Παίζουν οι: Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Πάνος Παπαδόπουλος, Γιάννης Κότσιφας, Ιωάννα Μαυρέα, Βάσω Καβαλιεράτου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Καραθάνος, Άγγελος Τριανταφύλλου, Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Βασίλης Παπαδόπουλος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Σπύρος Μπόσγας, Αντώνης Χρήστου.
Ακολουθούν οι Τρωάδες του Ευριπίδη στις 31 Ιουλίου και 1 Αυγούστου. Στο ανέβασμα της Ελένης Ευθυμίου, οι Τρωάδες δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της βασιλικής οικογένειας που αναμένουν την τελική διαλογή. Τα σώματά τους αναμειγνύονται με άλλα σώματα –ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα– που ούτε πριν τον πόλεμο αποφάσιζαν για τον εαυτό τους και που συνήθως δεν έχουν το προνόμιο της αφήγησης. Σώματα που το σύστημα αγνοεί επιδεικτικά, που η εξουσία επιλέγει με ποιον τρόπο θα διαχειριστεί ή θα αφανίσει. Σε αυτό, άλλωστε, ο πόλεμος είναι "δίκαιος": εξισώνει πάντα το πολύ με το λίγο και με το καθόλου. Πρωταγωνιστούν αλφαβητικά: Γιώργος Καραμίχος ως Μενέλαος, Αργύρης Ξάφης ως Ταλθύβιος, Εύη Σαουλίδου ως Ανδρομάχη, Νάνσυ Σιδέρη ως Κασσάνδρα, Βασιλική Τρουφάκου ως Ελένη, Λυδία Φωτοπούλου ως Εκάβη.
Στις 7 και 8 Αυγούστου, ο χορός διαδέχεται την υποκριτική τέχνη. Θα παρουσιαστεί μία νέα, ριζοσπαστική ερμηνεία της Αντιγόνης, μια παράσταση που ενώνει την ποίηση της κίνησης με την ποίηση του κειμένου και του προφορικού λόγου. Δημιουργός της ο Άλαν Λουσιέν Όγεν, ένας από τους πιο ανήσυχους σύγχρονους χορογράφους, συγγραφείς και σκηνοθέτες της Νορβηγίας. Επί σκηνής, η καλλιτεχνική ομάδα παραστατικών τεχνών winter guests, που ο ίδιος ίδρυσε πριν από είκοσι χρόνια και αποτελείται από χορευτές, ηθοποιούς, συγγραφείς και σχεδιαστές. Μαζί τους, σημαντικοί συνεργάτες-χορευτές του Tanztheater Wuppertal της Pina Bausch, με τον Όγεν να είναι ο πρώτος χορογράφος που προσκλήθηκε να δημιουργήσει ένα νέο, ολοκληρωμένο έργο για την ομάδα μετά τον θάνατο της ιδρύτριάς της.
Μετά από μία εβδομάδα παύσης, στις 21 και 22 Αυγούστου, ανεβαίνει η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη, σε σκηνοθεσία του Αστέριου Πελτέκη, μία παραγωγή του Κρατικού Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Το τελευταίο παρουσιάζει μια σύγχρονη σκηνική ανάγνωση της κωμωδίας του Αριστοφάνη, που με όχημα το γέλιο, μας απευθύνεται με γνήσια λυρική "κωμική" σοβαρότητα για την εντροπία στην οποία συχνά εκπίπτει μια κοινωνία. Οι γυναίκες δεν καταλαμβάνουν απλώς την Ακρόπολη, "καταλαμβάνουν" τον χρόνο, τη ροή των πραγμάτων, την ίδια τη λογική της αναπόφευκτης καταστροφής. Η κωμωδία, εδώ, δεν λειτουργεί ως εκτόνωση, αλλά ως μηχανισμός αποκάλυψης. Παίζουν: Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, Κρατερός Κατσούλης, Παναγιώτης Πετράκης, Νίκος Γεωργάκης.
Το φινάλε του φετινού φεστιβάλ γράφεται με τον Ίωνα του Ευρυπίδη σε σκηνοθεσία, μετάφραση και δραματουργική επεξεργασία του Θωμά Μοσχόπουλου, στις 28 και 29 Αυγούστου. Ο Ίων δεν είναι μια "καθαρή" τραγωδία: κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ τραγικού και κωμικού, μύθου και ρεαλισμού, μυστικισμού και σκεπτικισμού, θέτοντας στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν. Είναι ένα έργο που δείχνει να συνομιλεί άμεσα με τη σύγχρονη εμπειρία, σε μια εποχή όπου όλα τίθενται διαρκώς υπό αμφισβήτηση και επαναδιαπραγμάτευση. Η παράσταση επιχειρεί να αναδείξει το παιγνιώδες και αμφίσημο πνεύμα του έργου, μετατρέποντας τη σκηνή σε έναν πολυπρισματικό χώρο αναστοχασμού όπου τα είδωλα της αλήθειας και του ψεύδους αλληλεπικαλύπτονται, αποκαλύπτουν και αποκρύπτουν, με το ερώτημα της ταυτότητας να παραμένει ανοιχτό, ρευστό και αγωνιώδες.
