Ο Γιώργος Λάνθιμος πίσω από τη φωτογραφική μηχανή: Η έκθεση στο Άμστερνταμ που μας βάζει στον κόσμο του
Franco Origlia/Getty Images/Ideal Images
Σχεδόν 180 φωτογραφίες του σκηνοθέτη ταξιδεύουν στο Άμστερνταμ, αποκαλύπτοντας όσα συμβαίνουν μέσα και έξω από τις ταινίες του.
Η Emma Stone φοράει το λευκό φόρεμα με τα τεράστια μανίκια της Bella Baxter, έχει το πρόσωπό της καλυμμένο με ένα λεπτό βέλο και κρατάει έναν καφέ σε χάρτινο ποτήρι. Πίσω της, ένας περίτεχνος εσωτερικός χώρος και άνθρωποι που μοιάζουν απασχολημένοι με κάτι εκτός κάδρου. Το κοστούμι μάς τοποθετεί αμέσως στο Poor Things αλλά ο καφές μάς επαναφέρει στην εργάσιμη ημέρα ενός κινηματογραφικού γυρίσματος.
Η φωτογραφία είναι του Γιώργου Λάνθιμου και συνοδεύει την ανακοίνωση της έκθεσης "Yorgos Lanthimos: Photographs", που θα παρουσιαστεί στο μουσείο φωτογραφίας Foam του Άμστερνταμ από τις 12 Φεβρουαρίου έως τις 6 Ιουνίου 2027. Σχεδόν 180 εικόνες, οργανωμένες σε τέσσερα σύνολα δουλειάς της τελευταίας εξαετίας, παρουσιάζουν μια δημιουργική δραστηριότητα που εξελίσσεται παράλληλα με τις ταινίες του. Ανάμεσά τους βρίσκεται και μια προσωπική σειρά φωτογραφιών από την Ελλάδα.
Τι συμβαίνει όταν τελειώνει η σκηνή
Οι φωτογραφίες γεννιούνται σε χώρους που ο Λάνθιμος γνωρίζει εξαντλητικά. Κινηματογραφικά πλατό, κατασκευασμένα δωμάτια, πραγματικές τοποθεσίες που έχουν αποκτήσει μια δεύτερη ζωή για τις ανάγκες των γυρισμάτων. Στο υλικό της έκθεσης συναντιούνται η Νέα Ορλεάνη, η Atlanta, το Henley-on-Thames και οι πόλεις που αναδημιουργήθηκαν στα στούντιο της Βουδαπέστης.
Ένα σώμα εμφανίζεται ανεστραμμένο δίπλα σε έναν τοίχο, ένα γουρούνι διασχίζει ένα επιπλωμένο δωμάτιο, μια γυναίκα στέκεται σε μια κουζίνα με το φως να περνά από τα παράθυρα. Κάποιες συνθέσεις μοιάζουν προσεκτικά σκηνοθετημένες, ενώ άλλες αφήνουν την αίσθηση ότι ο φωτογράφος παρατήρησε κάτι ακριβώς λίγα δευτερόλεπτα πριν χαθεί.
Είναι ενδιαφέρον ότι ενώ αναγνωρίζουμε την οπτική γλώσσα των ταινιών του, εδώ δεν έχουμε διάλογο, δηλαδή προηγούμενη σκηνή ή επόμενη κίνηση για να μας καθοδηγήσει. Οπότε χρειάζεται να μείνουμε λίγο περισσότερο στην ίδια εικόνα.
Η Emma Stone είχε δουλειά και στον σκοτεινό θάλαμο
Η φωτογραφική συνεργασία του με την Emma Stone προχώρησε πέρα από τα πορτρέτα. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων του Poor Things, η ηθοποιός συμμετείχε στην εμφάνιση των αρνητικών, μαθαίνοντας τη διαδικασία δίπλα του. Η ίδια έχει περιγράψει πως ξεκίνησε από περιέργεια και λόγω της φιλίας που τους συνδέει, δοκίμασε να φορτώσει το φωτογραφικό υλικό και στη συνέχεια ασχολήθηκε με τα χημικά της εμφάνισης.
Στο βιβλίο Dear God, the Parthenon Is Still Broken, που κυκλοφόρησε από τη Void το 2024, οι φωτογραφίες από τα γυρίσματα αποκτούν τη δική τους διαδοχή. Στην άκρη του κάδρου αποκαλύπτονται σκαλωσιές, φωτιστικά και μέλη του συνεργείου, επιτρέποντας να δούμε πώς κατασκευάστηκε ο κόσμος που στην οθόνη δεχόμαστε ως ενιαίο.
Ακόμη και ο τίτλος διασώζει κάτι που δεν έφτασε στην ταινία. Προέρχεται από μια καρτ ποστάλ που η Bella επρόκειτο να στείλει από την Αθήνα στον πατέρα της, τον God. Η σκηνή αφαιρέθηκε από το τελικό μοντάζ, αλλά η φράση παρέμεινε ως τίτλος του φωτογραφικού βιβλίου.
Από τη Σαπφώ στη "Bugonia"
Η εκδοτική διαδρομή συνεχίστηκε με το i shall sing these songs beautifully, που κυκλοφόρησε από τη MACK τον Νοέμβριο του 2024. Οι φωτογραφίες δημιουργήθηκαν στα γυρίσματα του Kinds of Kindness, αλλά η σειρά τους στο βιβλίο σχηματίζει μια ξεχωριστή αφήγηση. Ανάμεσά τους παρεμβάλλονται κείμενα του Λάνθιμου, ενώ ο τίτλος αντλείται από την ποίηση της Σαπφώς.
Ακολούθησε το VISCIN, το 2026, με φωτογραφίες από τη Bugonia. Όπως φαίνεται η φωτογραφία έχει αποκτήσει σταθερή θέση στη δουλειά του, με διαφορετικές επιλογές, ρυθμό και απαιτήσεις από εκείνες του κινηματογράφου.
Στο Άμστερνταμ, με ενδιάμεσο σταθμό την Αθήνα
Η πρώτη έκθεση φωτογραφίας του Λάνθιμου παρουσιάστηκε στη Webber του Λος Άντζελες το 2025, με έργα από τα δύο πρώτα βιβλία του. Το 2026, η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση παρουσίασε την πρώτη έκθεση της φωτογραφικής του δουλειάς στην Ελλάδα, σε επιμέλεια του Michael Mack.
Η αθηναϊκή παρουσίαση περιλάμβανε επίσης φωτογραφίες από μοναχικούς περιπάτους στις παρυφές της Αθήνας και επισκέψεις σε νησιά του Αιγαίου.
Η έκθεση "Yorgos Lanthimos: Photographs" θα παρουσιαστεί στο Foam, στο Άμστερνταμ, από τις 12 Φεβρουαρίου έως τις 6 Ιουνίου 2027.
