Πόσες φορές δε σου έχει τύχει να τρέχεις στον διάδρομο του γυμναστηρίου και ταυτόχρονα να δίνεις οδηγίες στον σύντροφό σου για να φτιάξει τη λίστα του σούπερ μάρκετ;
Από τη Σοφία Κωνσταντινίδη
Δευτέρα μεσημέρι, δουλεύω από το σπίτι επειδή η κόρη μου είναι άρρωστη με γρίπη. Όσο περιμένω να ακούσω το "μπιπ μπιπ" από το θερμόμετρο, απαντάω σε ένα επαγγελματικό e-mail τσεκάροντας παράλληλα τον σχολικό έλεγχο του 15χρονου γιου μου. Χωρίς να το σκεφτώ, μου έρχεται στον νου η ταινία Μα πώς τα καταφέρνει!, όπου η Sarah Jessica Parker υποδύεται μια τελειομανή επαγγελματία που λόγω ενός φιλόδοξου project προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε μια απαιτητική καριέρα, έναν σύζυγο και δύο παιδιά. Ανάμεσα σε meetings και παιδικά πάρτι, επαγγελματικά ταξίδια και συζυγικούς καβγάδες, τρέχει να τα προλάβει όλα. Ώσπου λίγα λεπτά πριν από το τέλος συνειδητοποιεί πως καμιά φορά, όσο κι αν προσπαθείς, όταν επιχειρείς να τα κάνεις όλα μαζί, τελικά δεν κάνεις τίποτα καλά.
Μήπως αυτή η ιστορία σου θυμίζει κάτι; Πότε ήταν η τελευταία φορά που αφοσιώθηκες σε ένα task απερίσπαστη; Πόσο συχνά αισθάνεσαι ότι πρέπει να κάνεις περισσότερα από ένα πράγματα ταυτόχρονα; Τρέχεις πάνω-κάτω, εδώ κι εκεί θυμίζοντας χάμστερ που γυρίζει γύρω γύρω στον τροχό μέσα στο κλουβί του... Σε μια εποχή όπου επικρατεί η πολιτισμική προσδοκία ότι 24 ώρες την ημέρα, 7 ώρες την εβδομάδα είμαστε συνδεδεμένοι στο Διαδίκτυο και καταναλώνουμε πληθώρα πληροφοριών από τα μέσα ενημέρωσης, το να συγκεντρωθούμε σε μία μόνο εργασία φαντάζει άθλος. Μπαίνουμε συνεχώς στον πειρασμό να λαχταράμε κάτι καινούριο, κάτι διαφορετικό. Μας είναι αδύνατο ακόμα και να παρακολουθήσουμε μια εκπομπή στην τηλεόραση χωρίς να αλλάξουμε κανάλι όταν κάνει διάλειμμα ή χωρίς να σκρολάρουμε παράλληλα στο κινητό. Τελικά, μήπως είμαστε εθισμένοι στο multitasking;
Ένα πράγμα τη φορά
Φαντάσου πως συνομιλείς με κάποιον φίλο και στην πορεία συνειδητοποιείς ότι έχει κάτι άλλο στο μυαλό του. Μάλιστα κάποια στιγμή σου ζητά να επαναλάβεις αυτό που μόλις είπες. Δεν αισθάνεσαι άβολα; Κάπως έτσι λειτουργεί και ο εγκέφαλος όταν προσπαθείς να κάνεις ταυτόχρονα πολλά πράγματα. Αν και στο όχι και πολύ μακρινό παρελθόν η πολυδιεργασία συνδεόταν με την επιτυχία, σήμερα είναι κάτι περισσότερο από βέβαιο ότι οδηγεί σε λάθος μονοπάτια. Η μετατόπιση της προσοχής μειώνει την παραγωγικότητα και ταυτόχρονα αυξάνει τον αριθμό των ωρών που απαιτούνται για την ολοκλήρωση μιας εργασίας. Σε γενικές γραμμές, το multitasking δεν είναι μια κατάσταση ωφέλιμη για εμάς και την ψυχική μας ισορροπία. Αντίθετα, εστιάζοντας την προσοχή μας σε ένα μόνο πράγμα, γινόμαστε πιο παραγωγικοί, εστιάζουμε στην εργασία μας και μειώνουμε τους περισπασμούς. Εάν είμαστε παρόντες, νιώθουμε πιο δημιουργικοί και ελεύθεροι. Γιατί οι περισπασμοί δεν κάνουν ποτέ καλό.
Το 2026 οι νευροεπιστήμονες συμφωνούν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος δεν είναι βιολογικά σχεδιασμένος να εκτελεί ταυτόχρονα πολλαπλές γνωστικές εργασίες που απαιτούν προσοχή. Κατά συνέπεια, μπορεί να επικεντρωθεί μόνο σε ένα πράγμα κάθε φορά. Διαφορετικά, η απόδοση υποφέρει όταν η προσοχή μετατοπίζεται. Ο σύμβουλος προσωπικής ανάπτυξης και συγγραφέας Κωνσταντίνος Χαραντινιώτης εξηγεί: "Μιλάμε για multitasking όταν προσπαθούμε να ασχοληθούμε ταυτόχρονα με περισσότερες από μία δραστηριότητες. Αυτό το κάνουμε είτε αλλάζοντας συνεχώς την επίγνωσή μας από το ένα πράγμα στο άλλο είτε βάζοντας τα δυνατά μας για να εστιάσουμε ταυτόχρονα σε πολλά πράγματα για σύντομο χρονικό διάστημα. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα: ο εγκέφαλός μας δε λειτουργεί με αυτό τον τρόπο. Για να το περιγράψουμε με απλά λόγια, σκέψου πως κάθε φορά που αλλάζουμε την εστίασή μας ο εγκέφαλος χρειάζεται κάποιον χρόνο για να προσαρμοστεί.
Αν, λοιπόν, περνάμε συνεχώς από το "ένα tab στο άλλο”, τον υπερφορτώνουμε και τον κουράζουμε. Επιπλέον, επειδή είναι σχεδιασμένος να εστιάζει σε ένα πράγμα τη φορά, όταν εμείς τον κάνουμε να εστιάσει σε πολλά πράγματα ταυτόχρονα, επί της ουσίας του ζητάμε να "πετάγεται” αστραπιαία από το ένα στο άλλο. Είναι σαν να έχουμε έναν διακόπτη και με μεγάλη ταχύτητα περνάμε συνεχώς από το on στο off και πάλι στο on. Και όπως όλοι γνωρίζουμε, όταν χρησιμοποιούμε με αυτό τον τρόπο έναν διακόπτη, το κύκλωμα τελικά "καίγεται”". Μπορείς να φανταστείς πού οδηγεί αυτό αν γίνει καθημερινότητα!
"Σταδιακά η αδυναμία αποτελεσματικής συγκέντρωσης και επεξεργασίας όλο και μεγαλώνει, με αποτέλεσμα από ένα σημείο και μετά να μας είναι δύσκολο να αφοσιωθούμε σε μία δραστηριότητα. Και ενώ αυτό που προσπαθούμε να καταφέρουμε μέσω του multitasking είναι να κερδίσουμε χρόνο, στην πραγματικότητα καταφέρνουμε ακριβώς το αντίθετο κάνοντας περισσότερα λάθη ή ημιτελείς δουλειές" καταλήγει ο Κωνσταντίνος Χαραντινιώτης.
"Να είσαι παρών"
Οι ειδικοί είναι ανένδοτοι, ωστόσο το πέρασμα από το multitasking στο singletasking και η αφοσίωση σε μία μόνο εργασία κάθε φορά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Από την άλλη, κάνοντας μία μόνο εργασία κάθε φορά, επιτυγχάνουμε καλύτερα αποτελέσματα και σε λιγότερο χρόνο. Σύμφωνα με τον Κωνσταντίνο Χαραντινιώτη, "όταν συγκεντρωνόμαστε μόνο σ’ αυτό που κάνουμε τη δεδομένη στιγμή, μπορούμε να απολαύσουμε πολλά οφέλη. Είναι ο τρόπος όχι μόνο να είμαστε πιο αποδοτικοί και εύστοχοι, αλλά και να ζούμε πραγματικά την κάθε στιγμή της ζωής μας, την κάθε μέρα και το κάθε λεπτό που περνάει. Να είμαστε παρόντες! Έχει, λοιπόν, μεγάλη αξία, αντί να θεωρούμε προκαταβολικά κάποιες ώρες, μέρες ή και εβδομάδες "χαμένες”, να αξιοποιούμε με τον καλύτερο τρόπο κάθε στιγμή. Αυτό το καταφέρνουμε όταν σταματάμε να εκτελούμε μηχανικά, αφηρημένα ή σπασμωδικά τις υποχρεώσεις μας. Θυμήσου πως, αν κάτι κάνει τον νου ή το σώμα σου να μην αισθάνεται καλά, τότε χρειάζεται να το αλλάξεις!".
Οδηγός διαφυγής από το multitasking
Είναι γεγονός ότι χρειάζεται προσπάθεια για να κόψουμε τη συνήθεια του multitasking, ιδιαίτερα σήμερα που οι δεκάδες υποχρεώσεις και οι ρυθμοί της σύγχρονης ζωής το ευνοούν. Πώς μπορούμε να το αλλάξουμε αυτό; Για τον Κωνσταντίνο Χαραντινιώτη τα βήματα είναι ξεκάθαρα: "Αποφάσισε τι έχει μεγαλύτερη σημασία για σένα. Βάλε προτεραιότητες. Κάνε ένα πρόγραμμα και τήρησέ το!".
• Φτιάξε πρόγραμμα: Γράψε μια λίστα με τα πράγματα που έχεις να κάνεις ιεραρχώντας τα ως προς την προτεραιότητά τους. Έτσι θα έχεις μπροστά σου τον "χάρτη" της ημέρας. Προκειμένου, βέβαια, αυτή η λίστα να βοηθά αντί να αγχώνει ή να μπερδεύει, χρειάζεται να επιλέξεις ένα εφικτό πλάνο που θα περιλαμβάνει όσα πραγματικά μπορείς να τελειώσεις μέσα στην ημέρα. Διάλεξε τρία έως πέντε tasks, όχι δεκαπέντε. Υπολόγισε πόσο χρόνο περίπου αξίζει να αφιερώσεις στο καθένα. Σου έχει τύχει να ξεκινάς να απαντάς σε ένα e-mail και τελικά να ξοδεύεις τον μισό χρόνο εργασίας εις βάρος άλλων υποχρεώσεων, πιθανότατα πιο σημαντικών; Άλλα πράγματα αξίζουν 10 λεπτά και άλλα δύο ώρες. Άλλα πρέπει να γίνουν τώρα και άλλα μπορείς να τα αναβάλεις για άλλη φορά.
• Περιόρισε τους περισπασμούς: Ζούμε σε μια εποχή με πολλή πληροφορία και πολλούς περισπασμούς που ενθαρρύνουν τη νοοτροπία του multitasking. Οι ειδοποιήσεις που μας έρχονται συνεχώς από το Διαδίκτυο μας αποσυντονίζουν. Επιπλέον, ενθαρρύνουν την αναβλητικότητα, μια συμπεριφορά που, επίσης, σαμποτάρει την απόδοσή μας. Κάνε ένα ξεκαθάρισμα. Απενεργοποίησε περιττές ειδοποιήσεις από το κινητό, ώστε να λαμβάνεις λιγότερη αχρείαστη πληροφορία. Ο εγκέφαλός σου θα σε ευγνωμονεί γι’ αυτή την αποφόρτιση και θα σε ανταμείψει λειτουργώντας πιο εύρυθμα. Τέλος, η έλλειψη περισπασμών θα σου δώσει τη δυνατότητα να δουλεύεις με μεγαλύτερη συγκέντρωση. Και αυτό είναι ένα βήμα ώστε να αποβάλλεις σταδιακά και τη συνήθεια του multitasking.
• Κάνε διαλείμματα: Εκτός από το να προγραμματίζεις τις υποχρεώσεις σου, φρόντισε καθημερινά να προγραμματίζεις και τα διαλείμματά σου. Είναι πολύ σημαντικό, αφού έτσι θα επαναφορτίσεις την ενέργειά σου και θα αποφορτίσεις τον εγκέφαλο. Ακόμη και τα μικρά τακτικά διαλείμματα, ειδικά ανάμεσα στις διαφορετικές δουλειές, βοηθούν τον εγκέφαλο, όταν έχει μόλις δώσει την προσοχή του σε μια υποχρέωση, να "κάνει χώρο" για να εστιάσει στην επόμενη.
