Τονισμένοι ώμοι, σμιλεμένοι μύες, κωνικά στήθη, υπερμεγέθεις γοφοί… Οι σχεδιαστές επαναπροσδιορίζουν ελεύθερα τη σιλουέτα. Τι κρύβει αυτή η σχεδόν μεταβατική αισθητική;
Για να καταλάβουμε την τάση του grotesque και πιο συγκεκριμένα τη σημασία της αλλοίωσης της ανθρώπινης σιλουέτας στη μόδα, οφείλουμε να ανατρέξουμε πίσω στη Rei Kawakubo, την ιδρύτρια του Comme des Garçons, η οποία υπήρξε η πρώτη που τόλμησε να αμφισβητήσει τους κανόνες της ομορφιάς παραμορφώνοντας με δραματικό τρόπο το σώμα.
Η Γιαπωνέζα σχεδιάστρια χρησιμοποιεί τον όγκο για να ανατρέψει κάθε έννοια συμμετρίας επαναπροσδιορίζοντας ριζικά το τι μπορεί να σημαίνει "γυναικεία σιλουέτα": αντί να την αναδείξει ως αντικείμενο πόθου, την αποδόμησε ενσωματώνοντας προεξοχές, καμπύλες και "παραμορφώσεις" δείχνοντας ότι το σώμα μπορεί να υπάρξει έξω από τις νόρμες του φύλου, της ελκυστικότητας και της κανονικότητας.
Διαβάστε Επίσης
Ακριβώς σε αυτή τη φιλοσοφία έγκειται η τάση προς το γκροτέσκο, την οποία τελευταία εκπροσωπούν όλο και περισσότεροι σχεδιαστές. Ο Duran Lantink, που ανέλαβε καλλιτεχνικός διευθυντής στον Gaultier, είναι αυτή τη στιγμή το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα σχεδιαστή που παίζει διαρκώς με τη στρέβλωση του ανθρώπινου σώματος. Εκτός από τους σωληνοειδείς όγκους που τον έχουν καθιερώσει, αίσθηση προκάλεσε ο θώρακας από σιλικόνη με ρεαλιστικά γυναικεία στήθη σε άνδρα μοντέλο που παρουσίασε στη συλλογή A/W 2025-26.
Αυτή η ροπή προς το ανοίκειο και το αποκρουστικό συνδέεται στενά με τις κοινωνικές εξελίξεις και το γυναικείο ζήτημα όπως αυτό απασχολεί τον δημόσιο διάλογο σήμερα. Όπως επισημαίνει η Δανάη Ιωάννου, υποψήφια διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Αισθητικής, στο άρθρο της Negative Aesthetics, Grotesque Bodies and Disgusting Fashion in the 21st Century (Zone Moda Journal, τόμ. 13 (1S), 2023), "η αποδόμηση του γυναικείου σώματος στη μόδα λειτουργεί σαν σχόλιο πάνω στις κοινωνικές πιέσεις που το διαμορφώνουν. Η παραμόρφωση της σιλουέτας, η προσθήκη "ατελειών” ή ακόμη και η μίμηση της φθοράς δεν αποτελούν απλώς αισθητική πρόκληση. Αναδεικνύουν ότι οι κυρίαρχες αντιλήψεις για την ομορφιά και τη θηλυκότητα είναι προϊόν κοινωνικών και πολιτισμικών κανόνων. Με αυτό τον τρόπο η μόδα μάς καλεί να δούμε το σώμα όχι ως σταθερή εικόνα τελειότητας, αλλά ως πεδίο διαρκούς διαπραγμάτευσης και πολλαπλών εκφράσεων".
Υπάρχει όμως και μία ακόμα διάσταση: Όλο το περιεχόμενο που καταναλώνουμε στα social media έχει να κάνει με το σώμα, από το πώς το φροντίζουμε (βλ. πρακτικές wellness, γυμναστική, διατροφή, beauty routines) μέχρι επεμβατικές ή μη μεθόδους με απώτερο σκοπό τον νούμερο ένα ευσεβή πόθο της ανθρωπότητας, δηλαδή την κατάκτηση της νεότητας. Αυτή η μη ρεαλιστική επιδίωξη εντάσσεται σε μια ευρύτερη λογική, εκείνη της επιδεικτικής πολυτέλειας όπου το χρήμα εκτίθεται πάνω στο σώμα. Τον περασμένο Ιούνιο ο γάμος της Lauren Sánchez με τον Jeff Bezos υπήρξε μια θεαματική επιβεβαίωση. Κορσέδες σαν γλυπτά, αρχιτεκτονικά ντεκολτέ και λείο πρόσωπο, το λεγόμενο "Mar-a-Lago face" με τα ανυψωμένα ζυγωματικά και τα υπερτονισμένα χείλη. Πρόκειται για την εικόνα μιας εξουσίας φορεμένης στο δέρμα.
Από τα αστεία φίλτρα του TikTok, που μπορούν να σου προσθέσουν αφτάκια ζώου ή θεϊκά ζυγωματικά, μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη, η οποία μπορεί να φανταστεί το ανθρώπινο σώμα έξω από τα βιολογικά του όρια, και το ύφασμα, που, ανάλογα με τον τρόπο που το επεξεργάζεται ο κάθε σχεδιαστής, μπορεί να περάσει ηχηρά μηνύματα, το σώμα γίνεται πιο εύπλαστο από πότε. Κάποτε θα φαινόταν βλάσφημο, σήμερα όμως το γεγονός ότι το δημιούργημα, δηλαδή ο άνθρωπος, γίνεται δημιουργός δεν μπορεί –σε κάθε του έκφανση, είτε συμφωνεί κανείς μ’ αυτήν είτε όχι– παρά να αποτελεί μια επανάσταση.
