top article

Να ξεκινήσω από το εξής: Είμαι ένα παράγωγο της δεκαετίας του ’80, όταν οι μπαμπάδες έλεγαν στα κορίτσια τους "να βρεις έναν άνδρα λίγο πιο έξυπνο από σένα" και, ως κορίτσι που προτιμούσε να μη νιαουρίζει στα αγόρια, συνοδευόμουν πάντα από το χαρακτηρισμό "αγοροκόριτσο", με αποτέλεσμα να υιοθετήσω μεγαλώνοντας όχι μόνο το όνομα, αλλά και το look. Για έναν περίεργο λόγο όμως ένιωθα πάντα μια παράξενη απώθηση προς τα role models με τα οποία θα έπρεπε να ταυτίζομαι, ως ενήλικα αγοροκόριτσα: Ούτε η Thatcher ούτε η Merkel με κέρδισαν. Δυστυχώς, ούτε η δική μας Πρόεδρος της Δημοκρατίας, κι αυτό κυρίως επειδή είναι identical με τη μαμά του κολλητού μου. Για έναν παράξενο λόγο ταυτίζομαι και χορεύω μόνη μου –αλλά και με τον επτάχρονο γιο μου– το WAP της Cardi B με τη Megan Thee Stallion. Αν ταυτίζομαι με τις ράπερ που μοιάζουν με στρίπερ; Όχι. Αλλά αυτά που λένε με βρίσκουν απόλυτα σύμφωνη και θα επανέλθω σε αυτό αργότερα.

"Τώρα μιλάω εγώ"

Ο μικρός γιος μου μεγαλώνει με το αξίωμα ότι δεν υπάρχουν "αγορίστικα" και "κοριτσίστικα" χρώματα, παιχνίδια κ.ο.κ. Όταν πριν από λίγες ημέρες μου ξέφυγε ένα "έτσι κάνουν τα κορίτσια, μιλάνε πολύ", έγινε έξαλλος μαζί μου και δε μου μιλούσε για ώρα, μέχρι να του ζητήσω συγγνώμη για την παράβαση του αξιώματός μας σχετικά με τα αγόρια και τα κορίτσια. Σε αυτό τον κόσμο ζούμε, ένιωσα εκείνη τη στιγμή. Είναι ο κόσμος όπου τα αγόρια και τα κορίτσια δεν καθορίζονται τόσο από το φύλο τους. Τουλάχιστον όχι όσο παλιότερα. Ή μήπως όχι;

Η συγγραφέας Στέλλα Κάσδαγλη, συνιδρύτρια του οργανισμού Women On Top, παρατηρεί: "Ως γυναίκες έχουμε ακόμα την τάση να εστιάζουμε στα πράγματα που μας δίνεται η ευκαιρία να κάνουμε "όπως τα αγόρια” ή "όπως οι άνδρες”, αλλά όχι στα πράγματα που ακόμα οι άνδρες δε διανοούνται να κάνουν "όπως τα κορίτσια” ή "όπως οι γυναίκες”. Εξακολουθούμε, με άλλα λόγια, να εξιδανικεύουμε το "ανδρικό” πρότυπο, το macho στυλ, τη διεκδικητικότητα, το ανδρικό μέτρο της επιτυχίας, τις ασχολίες και τα ενδιαφέροντα των ανδρών, μέσα σε ένα πλαίσιο μισογυνισμού όπου καθετί "γυναικείο” –η φροντίδα, το συναίσθημα, η τέχνη, η εσωστρέφεια– παραμένει μη επιθυμητό. Όπως μου είπε τις προάλλες η κόρη μου, "μαμά, στην ομάδα με κοιτάζουν ακόμα κάπως περίεργα επειδή είμαι κορίτσι και θέλω να παίξω ποδόσφαιρο. Αλλά, ξέρεις, θα ήταν πιο δύσκολα τα πράγματα αν ήμουν αγόρι και ήθελα να κάνω μπαλέτο”.

Κι αυτό είναι πρόβλημα, γιατί, αν δεν καταλάβουμε ως είδος και τα δύο ημισφαίρια του όλου –αν δεν αρχίσουν και οι άνδρες να φροντίζουν τα παιδιά, να ασχολούνται με τις άχαρες δουλειές της ανθρώπινης συντήρησης, να εκφράζουν τα συναισθήματά τους, να χορεύουν, να μένουν καμιά φορά πίσω και να ακούνε–, τότε η ισότητα θα παραμείνει ένα μακρινό όνειρο για όλες και όλους". Ναι, είναι ένας κόσμος στον οποίο οι "άνδρες δεν πλένουν τα πιάτα", το mansplaining ακόμα δίνει και παίρνει στα εταιρικά meetings, όπως και η προσφώνηση "αγάπη". Όμως είναι και ο κόσμος στον οποίο ακούστηκε πριν από λίγους μήνες το "Κύριε αντιπρόεδρε, τώρα μιλάω εγώ". Η Kamala Harris‎ μόλις είχε βάλει στη θέση του τον πολιτικό της αντίπαλο Mike Pence όταν τη διέκοπτε για ακόμα μία φορά στο μεταξύ τους debate. Για την ιστορία, σε αυτό το debate εκείνος τη διέκοψε διπλάσιες φορές απ’ ό,τι εκείνη (δέκα εκείνος, πέντε εκείνη). Μια κάποια πρόοδος, σε σχέση με την έρευνα που είχε πραγματοποιήσει το Πανεπιστήμιο Στάνφορντ το 1975, όπου το ποσοστό των διακοπών σε συζήτηση ήταν 48 (από άνδρα) προς 1 (από γυναίκα).

Η ατάκα #imspeaking έγινε viral, μπλουζάκι, hashtag και οι γυναίκες σε όλο τον κόσμο έκαναν πάρτι (ίσως με το WAP, αλλά θα επανέλθω). Επιτέλους, μετά το κίνημα #MeToo, που για πολλές έμοιαζε με υπονόμευση της γυναικείας χειραφέτησης, μια καθαρή σταθερή γυναικεία φωνή με δύναμη και σιγουριά. Μια φωνή που λίγο καιρό μετά ανέβηκε σε ένα πόντιουμ, με Converse, παρακαλώ, για να πει: "Μπορεί να είμαι η πρώτη γυναίκα σε αυτή τη θέση (σ.σ. της αντιπροέδρου), αλλά δε θα είμαι η τελευταία". Ήταν το δικό μας "I have a dream". H στιγμή που περισσότερο από ποτέ το λεγόμενο "γυάλινο ταβάνι" (glass ceiling) έμοιασε να σπάει σε χίλια κομμάτια. Ίσως και όχι, σίγουρα όμως τα ψωμιά του μοιάζουν να είναι λίγα.

Το σεξ μας

Η Ariana Grande στο βιντεοκλίπ της για το τραγούδι Positions εμφανίζεται να περιφέρεται στους διαδρόμους και στα δωμάτια του Λευκού Οίκου σαν η επόμενη πρόεδρος. Αν πριν από κάμποσα χρόνια ένας νάρκισσος επιχειρηματίας και πρωταγωνιστής ριάλιτι μπορούσε να φανταστεί τον εαυτό του στο οβάλ γραφείο, γιατί να μην το κάνει μια ποπ σταρ; Μιλώντας για ποπ σταρ, ήρθε επιτέλους η ώρα της Cardi Β και των φίλων της. Αν είναι ΟΚ για έναν πρόεδρο να λέει "Πρέπει να τις πιάνεις από το "μπιπ” τους", γιατί να μην είναι OK για μια ράπερ να πιάνει από μόνη της το δικό της και να μιλάει με λεπτομέρειες γι’ αυτό; Το σεξ δεν είναι καινούρια υπόθεση στη ραπ κουλτούρα. Ήταν και είναι το κύριο θέμα, μαζί με τα ναρκωτικά και τη βία. Πότε όμως πριν από την Cardi B είχαμε ακούσει το σεξ από την πλευρά της γυναίκας; Όχι εκείνης που θέλει να ικανοποιήσει, αλλά να ικανοποιηθεί. Όχι εκείνης που δίνει, αλλά παίρνει. Και ζητάει κι άλλο. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι Αμερικανοί, παρά τον πουριτανισμό τους, τη νύχτα που ανακοινώθηκε η νίκη Biden και Harris μαζεύτηκαν έξω από το Λευκό Οίκο τραγουδώντας ρυθμικά τους στίχους του WAP (και οι στίχοι και το βίντεο με τη συγκέντρωση όπου ακούγεται το ρυθμικό τραγούδι-σλόγκαν υπάρχουν στο Ίντερνετ).

Πίσω από κάθε σπουδαία γυναίκα

Για να επιστρέψω στα προηγούμενα role models, η Thatcher ή η Merkel, μιας και μιλάμε για πολιτικούς σε αυτό εδώ το κείμενο, ήταν όντως πολύ "ανδρικές". Όπως έχουμε γράψει παλιότερα όμως, ήταν υποχρεωμένες να ενδυθούν την πανοπλία των ανδρών προκειμένου να τις σκανάρουν και να τις αναγνωρίσουν σαν όμοιες με τους άνδρες στο ίδιο δωμάτιο. Ήταν εκείνες που ξεκίνησαν την προσπάθεια, εκείνες που μας έφεραν ίσως μέχρι εδώ. Εκείνες που έσκαψαν το τούνελ από το οποίο πέρασε λίγο πιο εύκολα η Kamala με τα γυαλιστερά της μαλλιά και τη μεγάλη της συλλογή από Converse – τα οποία αναμένω να κάνουν μεγάλο comeback συνδυασμένα με κοστούμι.

Λίγα χρόνια πριν η Michelle Obama ήταν η δυνατή γυναίκα πίσω από τον πρόεδρο Obama. Να θυμίσουμε ότι ο πρώην πρόεδρος δηλώνει ερωτευμένος με τη σύζυγό του, ενώ η ανδροπρεπής Hillary πέρασε κι από ένα ερωτικό σκάνδαλο του συζύγου της προκειμένου να πάρει λίγη παραπάνω δύναμη. Όσο για το νέο πρόεδρο, ο Biden, δασκαλεμένος πολύ καλά από τον προκάτοχό του στο κόμμα, δηλώνει: "Είμαι ο σύζυγος της Jill". Ναι, ίσως τώρα να αλλάζει σιγά σιγά η ατάκα "Behind every great man, there has to be a great woman". Ποιος βρίσκεται πίσω από την Kamala Harris και το success story που συμπαρασύρει όλο το φύλο μας; Ένας πολύ υποστηρικτικός σύζυγος που δε νομίζω να τη ρώτησε ποτέ "Τι μου έχεις για φαγητό;", αλλά έχτισε γύρω από τη σύζυγό του και τις φιλοδοξίες της ένα πολύ καλό support system. Η Kamala νιώθει άνετα στο ρόλο της, όπως και η Cardi B, που δεν αποποιείται την πρώτη της δουλειά (ήταν όντως στρίπερ). Και, ναι, σε έναν από τους στίχους του WAP, που μπορώ να μοιραστώ εδώ, λέει: "Δε μαγειρεύω-δεν καθαρίζω". Για να μάθω αν η Merkel έχει παιδιά, χρειάστηκε να μπω στη Wikipedia και να σκρολάρω πολύ πολύ κάτω. Έχει δύο αγόρια από τον πρώτο γάμο του συζύγου της. Τι σύμπτωση, η Kamala έχει ένα γιο και μία κόρη, επίσης από τον πρώτο γάμο του συζύγου της. Για εκείνη όμως δε χρειάστηκε να ψάξω, αφού στην ομιλία της έμαθα από την ίδια πως θεωρεί τον τίτλο "momala" που της έχουν δώσει τα παιδιά του συζύγου της λίγο πιο σημαντικό από αυτόν της αντιπροέδρου.

Φιουφ. Άρα μπορούμε να μιλάμε για τα παιδιά μας και να μη μας περνάνε για "μαλθακές". Άρα μπορούμε να φοράμε ό,τι θέλουμε και πάλι να μας παίρνουν στα σοβαρά. Μπορούμε να είμαστε γυναίκες και να μη χρειάζεται να υιοθετούμε κώδικες έξω από το φύλο μας για να αναγνωρίζουν την αξία μας. Να διεκδικούμε το δικαίωμά μας στο σεξ, στην εξουσία, σε ό,τι μας αρέσει, χωρίς να μας θεωρούν γυναίκες-αράχνη ή δηλητήριο. Η Στέλλα Κάσδαγλη θέτει έναν προβληματισμό: "Φοβάμαι όμως ότι συχνά, και με όλη μας την καλή πρόθεση που σχετίζεται με την ανάγκη μας να προβάλλουμε και να εμπνεόμαστε από ισχυρά γυναικεία πρότυπα, πέφτουμε στην παγίδα του "Marie Curie syndrome”, αυτής της παρεξήγησης δηλαδή που από χρόνια μας κάνει να πιστεύουμε ότι, αφού η Marie Curie κατάφερε να γίνει αυτό που έγινε σε μια κοινωνία που δεν πρόσφερε κανένα άνοιγμα στις γυναίκες, τότε όλες οι γυναίκες έχουν την ευκαιρία να πετύχουν κάτι αντίστοιχο.

Και ξεχνάμε ότι οι Marie Curie και οι Kamala Harris αυτού του κόσμου ξεχωρίζουν μεν λόγω των εξαιρετικών ατομικών χαρακτηριστικών ή των προνομίων τους, ανάμεσα δε σε εκατομμύρια γυναίκες που δεν μπορούν να νιώσουν σίγουρες ούτε καν ότι θα πληρωθούν στο τέλος του μήνα, θα είναι ασφαλείς στο δρόμο τους, θα μπορέσουν να τελειώσουν το σχολείο. Συμβαίνει το ίδιο με τους άνδρες; Όχι. Φυσικά και υπάρχουν άνδρες άνεργοι ή θύματα βίας, όμως ακόμα και στις σημερινές κοινωνίες, για να ξεχωρίσει ένας άνδρας, δε χρειάζεται να είναι καν εξαιρετικός, απλώς επειδή συνολικά η ομάδα του έχει περισσότερες ευκαιρίες".

Μάλιστα. Κι αν σε αυτό τον κόσμο, όπου σε μερικές γωνιές του πλανήτη απαγορεύεται να κατονομάζεις το βιαστή σου, όλα αυτά που ζούμε και εξυμνούμε σε αυτό εδώ το κείμενο δεν είναι παρά στάχτη στα μάτια μας, ένα τρικ εντυπωσιασμού που αποσπά την προσοχή μας από τα πραγματικά ζητήματα που μας καίνε ως φύλο; Ακόμα κι αν είναι, παραμένει το πλαίσιο στο οποίο μεγαλώνουν οι επόμενες γενιές. Είναι μια καλή αρχή.

Ευχαριστούμε τη Στέλλα Κάσδαγλη, συγγραφέα και συνιδρύτρια του οργανισμού Women On Top για την επαγγελματική ενδυνάμωση των γυναικών και την ισότητα στην αγορά εργασίας (womenontop.gr).

Φωτο: Splash News/Ideal Image

Οι πιο πρόσφατες Ειδήσεις

Διαβάστε πρώτοι τις Ειδήσεις για Mόδα, Ομορφιά, Συγχρονη Ζωή, Πολιτισμό, Design και Γαστρονομία στο madamefigaro.gr

Ιούλιος 2018

>