Άδεια παλτό που χορεύουν στον αέρα | Η πιο ανατρεπτική έκθεση του Karl Lagerfeld επιστρέφει στη Ρώμη 41 χρόνια μετά
Φωτογραφία: Antonio de Moraes Barros Filho/WireImage/Ideal Image
Το 1985 ο Karl Lagerfeld "έκρυψε" τα ρούχα και έδειξε τα πατρόν. Σαράντα ένα χρόνια μετά, η Ρώμη επανασυστήνει την έκθεση που άλλαξε τη μόδα για πάντα.
Το 1965 πέντε αδερφές πήραν ένα ρίσκο που κανείς γύρω τους δεν καταλάβαινε. Ο οικογενειακός οίκος γούνας και δέρματος που διατηρούσαν στη Ρώμη πήγαινε μια χαρά, και σίγουρα δεν χρειαζόταν κανέναν σωτήρα. Οι αδερφές Fendi όμως αποφάσισαν να προσλάβουν έναν τριαντάχρονο Γερμανό δίνοντάς του την ελευθερία να "παίξει" με το πιο ιερό υλικό του σπιτιού. Και κάπως έτσι η συνεργασία του Maison με τον Karl Lagerfeld κράτησε πάνω από πέντε δεκαετίες, μέχρι τον θάνατό του το 2019, και έγινε η μακροβιότερη δημιουργική σχέση που έχει γνωρίσει ποτέ η ιστορία της μόδας.
Ο χορός των γουνών
Είκοσι χρόνια μετά την πρόσληψή του, το 1985, ήρθε η ώρα του απολογισμού. Η έκθεση "Un Percorso di Lavoro" άνοιξε στην Galleria Nazionale d'Arte Moderna, σε επιμέλεια της Ida Panicelli και με την εγκατάσταση σχεδιασμένη από τον ίδιο τον Lagerfeld. Ήταν από τις πρώτες φορές που η μόδα κατέλαβε αίθουσα ιταλικού μουσείου, και το έκανε με τον πιο αντισυμβατικό τρόπο. Γιατί ο Lagerfeld αποφάσισε να μην παρουσιάσει το προϊόν, αλλά τη διαδικασία. Πώς ένα σκίτσο, δηλαδή, περνάει στα χέρια των τεχνιτών και γίνεται παλτό. Στην ενότητα "Teatro" τα παλτά κρέμονταν αιωρούμενα, σαν να κινούνταν μόνα τους. Ο Τύπος της εποχής το βάφτισε "χορό των γουνών" και η φράση έμεινε από τότε.
Αυτό ακριβώς επιστρέφει σήμερα. Η νέα έκθεση φέρει τον τίτλο "After Un Percorso di Lavoro. Fendi / Karl Lagerfeld 1985", σε σύλληψη της Maria Grazia Chiuri και επιμέλεια της Maria Luisa Frisa, και είναι ανοιχτή για το κοινό από τις 10 Ιουλίου στο ίδιο κτίριο, στη Viale delle Belle Arti. Η προσθήκη του "After", όπως έχει εξηγήσει η επιμελήτρια, δηλώνει την πρόθεση να δημιουργηθεί κάτι καινούριο σήμερα με αφετηρία το 1985, και ίσως κάτι ακόμη μετά από αυτό. Το ζητούμενο ήταν να ξανανοίξει ένα έργο σημαντικής καλλιτεχνικής και ιστορικής αξίας που, παραδόξως, έχει μελετηθεί ελάχιστα.
Τα νούμερα λένε την αλήθεια
Τα εκθέματα προέρχονται από το αρχείο της Fendi και το ιστορικό αρχείο της GNAMC: 180 σχέδια, 25 γούνες, 22 χάρτινα πατρόν, επτά προπαρασκευαστικά τελάρα, 50 πίνακες δειγμάτων και η ταινία "Histoire d'Eau" του 1977, σε σκηνοθεσία Jacques de Bascher.
Είκοσι δύο πατρόν και επτά τελάρα απέναντι σε 25 τελειωμένα κομμάτια, μια αναλογία δηλαδή που καμία σύγχρονη έκθεση μόδας δεν θα τολμούσε. Οκτώ ενότητες οδηγούν τον επισκέπτη από την αρχική ιδέα στην ανάπτυξη του σχεδίου και από εκεί στην παραγωγή, ενώ τρεις αρχειακές συνεντεύξεις, με την Paola Fendi, την Ida Panicelli και τον ιστορικό τέχνης Arturo Carlo Quintavalle, δίνουν φωνή στο υλικό. Στην ενότητα "Design Frameworks" προκύπτει μια αποκάλυψη που κανείς δεν θα περίμενε: τα στάδια αυτά δεν έχουν αλλάξει καθόλου σε σαράντα χρόνια. Στο "After Kaleidoscope", αντιθέτως, όσα ο Lagerfeld είχε απλώς υπαινιχθεί γίνονται τώρα υλικά, έξι παλτά φτιαγμένα από τις εμπνεύσεις που εκείνος είχε τότε μόνο εκθέσει, ανάμεσά τους και τα τείχη της Ρώμης. Η διαδρομή κλείνει με την τεράστια κάλυψη που είχε λάβει η έκθεση του 1985, δηλαδή με τη στιγμή που η μόδα διεκδίκησε επισήμως θέση στο μουσείο.
Διαβάστε Επίσης
Το ίδιο υλικό, άλλη εποχή
Τίποτα από όλα αυτά όμως δεν στήθηκε ως άσκηση νοσταλγίας. Η έκθεση πλαισίωσε το ντεμπούτο της Maria Grazia Chiuri στην haute couture για τη Fendi, που παρουσιάστηκε την Πέμπτη 9 Ιουλίου 2026 στην ίδια Galleria Nazionale. Η σχεδιάστρια είχε φύγει από τον οίκο για τον Valentino, πέρασε σχεδόν μια δεκαετία στον Dior και επέστρεψε στη Ρώμη ως chief creative officer, όπου σε μια πόλη γεμάτη αρχαιότητες, επέλεξε το μουσείο μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης για την έκθεσή της.
Στη Fendi το υλικό προηγείται του σχήματος, γιατί ο οίκος γεννήθηκε ως γουναράδικο, και τα σχήματα προσαρμόζονται στο υλικό και όχι το αντίστροφο. Για να το αποδείξει αυτό ενεργοποίησε ταυτόχρονα όλα τα ιστορικά ateliers, couture, γούνας, δέρματος και υφασμάτων. Και έθεσε ολόκληρη τη συλλογή υπό το πρόγραμμα "Echo of Love": κάθε γούνα που πέρασε από την πασαρέλα ήταν εξ ολοκλήρου upcycled από υπάρχοντα υλικά. Εκεί ακριβώς, νομίζω ότι, βρίσκεται το νόημα της αντιπαραβολής, και είναι πιο αιχμηρό από κάθε επετειακή φιλοφρόνηση: η διαδικασία κατασκευής μιας γούνας δεν έχει αλλάξει εδώ και σαράντα ένα χρόνια. Το τι σημαίνει αυτή η γούνα όμως, έχει αλλάξει ριζικά.
Η έκθεση παραμένει ανοιχτή στην Galleria Nazionale d'Arte Moderna e Contemporanea, Viale delle Belle Arti, έως τις 25 Οκτωβρίου 2026, λίγα λεπτά με τα πόδια από την Galleria Borghese, για όσους θέλουν να ..."make a day of it".
