Η βραβευμένη μούσα του νέου ελληνικού κινηματογράφου και μία από τις εμβληματικές μορφές της θεατρικής σκηνής παραμένει ένα ζωηρό και ανήσυχο πνεύμα, που αγαπάει την περιπέτεια, τους ανθρώπους και την τέχνη.
Σε κάθε καινούρια δουλειά της, η Θέμις Μπαζάκα επιθυμεί να συνδεθεί, να αφυπνίσει και να προβληματίσει μέσω των ρόλων που καλείται να ενσαρκώσει με ευθύτητα και ζεστασιά. Αυτή τη σεζόν το ξανακάνει υποδυόμενη τη Μονίκ στην παράσταση Η Μονίκ δραπετεύει, μια θεατρική απόδοση του ομότιτλου βιβλίου του Γάλλου συγγραφέα Édouard Louis, στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας, σε σκηνοθεσία του ταλαντούχου σκηνοθέτη Γιώργου Σουλεϊμάν.
Έκανες το ντεμπούτο σου σε μια εποχή-μεταίχμιο για τον ελληνικό κινηματογράφο, με δύο σπουδαίες ερμηνείες στις ταινίες Ρεμπέτικο και Πέτρινα χρόνια.
Πράγματι, ήταν τότε που έφευγε ο παλιός κινηματογράφος και ερχόταν ο νέος, με την έννοια ότι μπήκαν στον χώρο νέοι σκηνοθέτες, σύγχρονες θεματολογίες, ένα άλλο είδος κινηματογράφησης και υποκριτικής. Μάλιστα, μόλις χθες μου θύμισε ένα φίλος πως, όταν η ΑλίκηΒουγιουκλάκη βραβεύτηκε στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, γύρω στο ’90, ο εξώστης τη γιούχαρε. Και εκείνη απάντησε πάρα πολύ ψύχραιμα: "Παιδιά, δεν πειράζει. Εγώ είμαι εδώ κι εσείς ακόμα εκεί". Και μου θύμισε πως ήμουν εγώ που της έδωσα το βραβείο! Στάθηκα πολύ τυχερή στις συνεργασίες μου, γιατί μπορώ να πω ότι ήμουν η μούσα αυτού του νέου κινηματογράφου. Τότε, βέβαια, υπήρχε μια έντονη αντίδραση για τους ηθοποιούς του σινεμά, γιατί κάποιοι κριτικοί είχαν κολλήσει στα παλιά και δεν τους ήθελαν στο θέατρο. Όπως λίγο αργότερα δεν ήθελαν και τους τηλεοπτικούς ηθοποιούς. Αυτά τα χαζά συμβαίνουν μόνο σε αυτή τη χώρα. Για μένα το θέαμα είναι ένα και, αν ο ηθοποιός είναι καλός, είναι καλός παντού, το ίδιο και ο σκηνοθέτης.
Παρ’ όλη την αναγνώριση και τη σπουδαία κινηματογραφική καριέρα, ποτέ δεν κόλλησες στα παλιά, πάντα σου αρέσει να κοιτάς μπροστά.
Σ’ ευχαριστώ που το βλέπεις, γιατί αυτή ήταν ανέκαθεν η θέση μου.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στην αναμέτρησή σου με τον ρόλο της Μονίκ; Πώς συναντηθήκατε;
Για μένα ήταν μια έκπληξη αυτή η συνεργασία. Πριν από δύο χρόνια μου είχε δώσει η κόρη μου ένα βιβλίο του Édouard Louis, που με είχε ενθουσιάσει. Το εντυπωσιακό στα έργα του συγκεκριμένου συγγραφέα είναι ότι, αν και ο ίδιος πέρασε δύσκολα και κακοποιητικά χρόνια, στη γραφή του δεν υπάρχει κανένα δράμα, καμία υπερβολή. Αυτό ακριβώς μου ζήτησε και ο σκηνοθέτης της παράστασης, ο Γιώργος Σουλεϊμάν: να πούμε μια πολύ βαριά ιστορία απλά και ανθρώπινα. Αυτή η συνεργασία είναι ένα δώρο για μένα, συνεργάζομαι με μια ομάδα νέων παιδιών, που δουλεύουν με απίθανη λαχτάρα, δροσιά και χιούμορ. Τα τελευταία πολλά χρόνια παίζω στα μεγάλα θέατρα με διπλές παραστάσεις και αυτό είναι εξοντωτικό, επειδή είμαι και ένας άνθρωπος που δεν κάνει εκπτώσεις και δίνει το 100%. Ζήτησα, λοιπόν, σε αυτό το έργο να μην έχουμε διπλές παραστάσεις και το δέχτηκαν. Το θέατρο είναι πολύ δύσκολο πράγμα, αλλά ένιωθα μέσα μου ότι εδώ έρχεται κάτι πολύ καλό ή τουλάχιστον κάτι που εμένα με εκφράζει απόλυτα. Αυτή η παράσταση μου θυμίζει και λίγο σινεμά, γιατί έχει αυτό τον καταιγιστικό ρυθμό της δραπέτευσης.
Διαβάστε Επίσης
Το έργο διηγείται την αληθινή ιστορία της απόδρασης της μητέρας του συγγραφέα από μια κακοποιητική σχέση, την οποία είχε συνάψει αφότου χώρισε με τον επίσης βίαιο πατέρα του. Πώς το εισπράττει όλο αυτό το κοινό;
Από την επαφή μου με το κοινό ξέρω πότε αναπνέουμε μαζί, αισθάνομαι ότι συμβαίνει ένας καταπληκτικός συντονισμός και πόσο συγκινούνται οι άνθρωποι. Τους ακούω και τους νιώθω. Και όλο αυτό δεν είναι απλό, γιατί μιλάμε για ένα πολύ δύσκολο θέμα, όπως είναι η κακοποίηση και η έμφυλη βία. Οι δύο ήρωες της παράστασης, η Μονίκ και ο γιος της, είναι δύο τραυματισμένοι άνθρωποι, ο καθένας κουβαλάει τη δική του πληγή. Μια απελπισμένη γυναίκα, που δεν έχει μάθει να ζει μόνη της, και ένα κακοποιημένο παιδί, που θέλει να αποποιηθεί την καταγωγή και την τάξη του, να φύγουν από πάνω του η βία και η βρομιά που έχει ζήσει σ’ αυτή την επαρχιακή πόλη. Αυτοί οι δύο άνθρωποι προσπαθούν να λύσουν κάποια θέματα, που μπορεί να μη λύνονται εντελώς, αλλά υπάρχει επικοινωνία και αυτό δίνει μια ησυχία στη σχέση τους. Παρ’ όλη τη βία, έχει μια τρυφερότητα αυτό το έργο.
Το θέμα από μόνο του είναι βαθιά συγκινητικό, γιατί, δυστυχώς, εξακολουθεί να αφορά πάρα πολλές γυναίκες.
Είναι τρομερό το ότι συνεχώς αυξάνονται τα θύματα έμφυλης βίας και οι ιθύνοντες εξακολουθούν να δείχνουν αδιαφορία. Δεν ξέρω αν και πώς αυτό το πράγμα θα τελειώσει. Πιστεύω ότι ο κόσμος έχει πια σαλτάρει, η ζωή είναι τρομακτικά δύσκολη και πιεστική. Και τα πρότυπα που μας έχουν δοθεί, όπως είναι η πατριαρχία, καλά κρατούν. Δεν μπορώ να καταλάβω γιατί οι άνθρωποι σκοτώνονται τόσο εύκολα μεταξύ τους, αντί να μιλήσουν. Μάλλον επειδή δεν ξέρουν, δεν μπορούν να μιλήσουν... Το βλέπω στους δρόμους, είναι όλοι έτοιμοι να σε δείρουν, να σε χτυπήσουν. Αυτό δεν το συναντάω, για παράδειγμα, στη Γερμανία, εδώ είναι πασιφανές ότι ο κόσμος είναι έτοιμος να ορμήσει ο ένας στον άλλο.
Ποια είναι, κατά τη γνώμη σου, η αιτία της έμφυλης βίας;
Πιστεύω ότι η βία οφείλεται στην αγραμματοσύνη, την έλλειψη εκπαίδευσης, και είναι ταξική. Η φτώχεια και η αγραμματοσύνη μαζί είναι ένας "ιδανικός" συνδυασμός που προκαλεί βία μέσα στο σπίτι. Δεν είναι ότι δεν υπάρχει σε όλα τα ταξικά στρώματα, αλλά σίγουρα όχι στο ίδιο ποσοστό. Η φτώχεια είναι αυτή που εγκλωβίζει την κακοποιημένη γυναίκα, μαζί και τα παιδιά της. Πού να πας χωρίς χρήματα; Πέρα από την ντροπή, ποιος θα σε προστατέψει εκεί έξω; Η κοινωνία ή η αστυνομία; Για μένα από τα χειρότερα εγκλήματα έμφυλης βίας και ντροπιαστικής αδιαφορίας θεσμών είναι η πρόσφατη δολοφονία της Κυριακής Γρίβα. Το κορίτσι πήγε να ζητήσει βοήθεια στο αστυνομικό τμήμα, την έδιωξαν και δολοφονήθηκε. Τι να λέμε τώρα; Τι ασφάλεια μπορούμε να νιώσουμε σ’ αυτή τη χώρα;
Σε κάποια σκηνή του έργου η Μονίκ λέει στον γιο της: "Η βία που ζήσαμε είναι μέσα μας". Δεν μπορούμε να απαλλαγούμε από τα τραύματά μας;
Το όποιο τραύμα έχουμε βιώσει στα παιδικά ή τα εφηβικά μας χρόνια είναι σαν ένα μικρό θηρίο που μας τρώει και ανά πάσα στιγμή μπορεί να βγει από μέσα μας, αναπάντεχα και ανεξέλεγκτα.
Και επειδή είμαστε μιμητικά όντα, μια κόρη μιμείται την κακοποιημένη μητέρα και ένας γιος τον πατέρα κακοποιητή...
Ακριβώς. Οφείλουμε να σταματήσουμε να μεγαλώνουμε τα παιδιά μας με στερεότυπα. Τα αγόρια εκπαιδεύονται να γίνουν άνδρες από 3 χρονών και τα κορίτσια να είναι όμορφα και να παίζουν με κούκλες και κουζινικά. Όλα αυτά δημιουργούν μια μνήμη και, τελικά, μας κάνουν αυτό που είμαστε. Τα παιδιά χρειάζονται μόνο ελευθερία, αποδοχή και αγάπη. Είναι πολύ δύσκολο πράγμα να είσαι γονιός και, όταν έχεις και ένα κράτος εναντίον σου, είναι ακόμα πιο δύσκολο.
Υπάρχει κάποια ιδιαίτερη ανάμνηση από τα παιδικά σου χρόνια;
Η εικόνα που έχω από τους γονείς μου, που ήταν και οι δύο εκπαιδευτικοί, είναι να κάθονται στο τραπέζι της κουζίνας με τη λάμπα πετρελαίου και να διορθώνουν γραπτά μέχρι αργά. Και μια ιστορία που αγαπώ πολύ: Η μαμά μου ήταν πολύ θρήσκα και συντηρητική, όπως και ο πατέρας μου, και δε μου επέτρεπαν να φοράω τζιν παντελόνι, ενώ όλοι οι συμμαθητές μου φορούσαν. Εγώ αισθανόμουν μεγάλη καταπίεση και το είπα στη γιαγιά μου, με την οποία είχα ιδιαίτερη σχέση. Εκείνη ήταν ένα ελεύθερο πνεύμα και είχε μια βαθιά αγάπη και ενσυναίσθηση. Με καταλάβαινε και γενικά καταλάβαινε τι έπρεπε και τι δεν έπρεπε. Όταν πέθαινε, έδωσε χρήματα στη μητέρα μου και της είπε: "Με αυτά θα πάρει η Θέμις μπλουτζίν. Και μην τολμήσεις, επειδή πεθαίνω, να μην της το πάρεις". Κι έτσι πήρα το πρώτο μου τζιν παντελόνι. Με έπνιγε που οι γονείς μου ήταν τόσο συντηρητικοί, ενώ εγώ είχα μεγάλη ανάγκη για ελευθερία.
Πρόλαβαν να σε καμαρώσουν στο θέατρο και το σινεμά;
Πολύ, πάρα πολύ, αν και δεν ήθελαν να γίνω ηθοποιός και αντέδρασαν αρχικά με την επιλογή μου. Δεν καταλάβαιναν τι ήταν η υποκριτική, νόμιζαν ότι πρόκειται για κάτι πρόστυχο. Έδωσα εξετάσεις στο Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος και πέρασα πρώτη. Ο Σπύρος Ευαγγελάτος είχε πει τότε για μένα: "Εγεννήθη η καινούρια Λαμπέτη". Ούτε τη Λαμπέτη ήξερα τότε. Όταν όμως μπήκα στη σχολή, χωρούσα ολόκληρη, δεν περίσσευε τίποτα. Ένιωσα πως έφτασα στον προορισμό μου, που δεν ήξερα ότι υπάρχει.
Ποιο είναι το στοιχείο του χαρακτήρα σου που σε βοήθησε περισσότερο να εξελιχθείς;
Ότι, με οτιδήποτε κι αν καταπιανόμουν, ήθελα να το κάνω τέλεια. Είχα αυτή την προσωπικότητα που δε μου επέτρεπε να αποτυγχάνω. Επίσης, έπρεπε να το αγαπώ.
Βαριέσαι εύκολα;
Πάρα πολύ. Βέβαια, έχω σταθερούς φίλους, αλλά ακόμα και στις σχέσεις μου τις ερωτικές βαριέμαι πολύ γρήγορα. Κάνω μεγάλο αγώνα, αλλά μάλλον είναι ο χαρακτήρας μου ή το ζώδιό μου – είμαι Ιχθύς. Είμαι σε μια συνεχή αναζήτηση.
Τώρα τι σε κρατάει σε εγρήγορση;
Η ίδια η ζωή. Έχω μια μόνιμη περιέργεια για τα πάντα. Είμαι πιο ενεργητική από τα παιδιά της παράστασης. Βγαίνω κάθε βράδυ, αυτοί πηγαίνουν σπίτια τους και είναι 30 χρονών. Επίσης, διαβάζω πολύ, πηγαίνω κινηματογράφο, ταξιδεύω.
Υπάρχει κάποιο ταξίδι που σου άλλαξε τη ζωή;
Όταν ήμουν 23 ετών, κέρδισα το βραβείο στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης για την ερμηνεία μου στο Ρεμπέτικο. Πήρα, λοιπόν, αυτά τα χρήματα και ταξίδεψα με τον φίλο μου για τρεις μήνες σε Ινδία, Νεπάλ, Μπαγκλαντές. Δεν ήξερα και δεν πίστευα ότι υπάρχει αυτός ο κόσμος, τέτοια φύση, τέτοια βουνά, τέτοιες γεύσεις και τέτοια φτώχεια. Κάπως αυτή η εμπειρία με ενδυνάμωσε και συγχρόνως μου άνοιξε τα μάτια και υποσχέθηκα στον εαυτό μου ότι θα ταξιδεύω όσο περισσότερο μπορώ. Αν είχα πολλά χρήματα, θα ταξίδευα συνεχώς. Εξίσου αγαπώ την τέχνη και τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει καλύτερη επένδυση σε αυτή τη ζωή.
Η αισιοδοξία και η αύρα σου είναι αναζωογονητικές.
Κοίτα, ο πλανήτης που ζούμε φθίνει, πεθαίνει και παρασέρνει μαζί του από υλικά έως και πνευματικά αγαθά και σκορπάει. Αν καθίσεις να το σκεφτείς, είναι κάτι δυστοπικό. Από την άλλη πλευρά, η ζωή είναι ωραία. Εγώ αγαπώ πολύ τη ζωή και τη δουλειά μου και τους ανθρώπους και προσπαθώ κάθε μέρα να διώχνω τις κακές σκέψεις και να ξεκινάω από την αρχή.
Από όλη αυτή τη διαδρομή τι κρατάς;
Δέκα ανθρώπους που γνώρισα και αγάπησα και με αγάπησαν, που τους εμπιστεύτηκα και με εμπιστεύτηκαν, που διαφωνήσαμε και τα ξαναβρήκαμε. Εγώ δεν πιστεύω ότι το θέατρο είναι ψυχοθεραπεία και ότι, παίζοντας κάποιους μεγάλους ρόλους, γίνεσαι πιο έξυπνος ή πνευματώδης. Μπορεί να είσαι ηθοποιάρα και να είσαι ένας φασίστας, το έχουμε δει. Οι άνθρωποι είναι αυτοί με τους οποίους συνδέεσαι σε μια δουλειά, όχι οι ρόλοι. Μόνο τους ανθρώπους θυμάμαι και αγαπώ, και αυτοί είναι που με εμπνέουν.
Για το νέο έτος τι εύχεσαι;
Υγεία, πάνω απ’ όλα. Και σινεμά, θέλω να κάνω σινεμά σαν τρελή!
Ευχαριστούμε για την ευγενική φιλοξενία το Abloom (Αρχελάου 32, Αθήνα, τηλ. 210 7294922).
