Girls just wanna have funds | Ο παγκόσμιος πλούτος περνάει στα χέρια των γυναικών - Τι ισχύει για τις Ελληνίδες
Φωτογράφια: SOPHIE VAN DER PERRE/Madame Figaro
Σε όλο τον κόσμο τα χρήματα βρίσκονται στα χέρια των ανδρών, αλλά όλα δείχνουν ότι αυτό σύντομα θα αλλάξει. Ο πλούτος αναδιανέμεται και –μάντεψε– αυτές που επωφελούνται είναι οι γυναίκες. Τι ισχύει όμως για τις Ελληνίδες;
Αν σου έλεγαν να σκιαγραφήσεις το προφίλ του μέσου Έλληνα πολίτη που διαχειρίζεται τα περισσότερα ακίνητα και κεφάλαια στη χώρα, η εικόνα που πιθανότατα θα ερχόταν στο μυαλό σου είναι εκείνη ενός μεσήλικα άνδρα με γκρι κοστούμι. Κι όμως, η εικόνα αυτή είναι λάθος ή, έστω, θα είναι λάθος σε λίγα χρόνια. Τη στιγμή που διαβάζεις αυτές τις γραμμές μια αθόρυβη, αλλά σαρωτική ανατροπή βρίσκεται σε εξέλιξη. Τα επόμενα χρόνια η Ελλάδα ετοιμάζεται να ζήσει μια ιστορική μετατόπιση: ο πλούτος της χώρας περνάει με γεωμετρική πρόοδο στις γυναίκες!
Η αλήθεια είναι ότι τα οικονομικά θέματα συνήθως δεν ακούγονται πολύ συναρπαστικά στα αφτιά μας. Ωστόσο, μια πραγματική επανάσταση στον χρηματοοικονομικό κόσμο συμβαίνει τώρα αθόρυβα και το όνομα που της έχουν δώσει οι ειδικοί ακούγεται σαν θεωρία συνωμοσίας: "Μεγάλη Μεταφορά Πλούτου" (Great Wealth Transfer). Τι εννοούν με τον όρο; Την ιστορική μαζική μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων που βρίσκεται σε εξέλιξη, κατά την οποία η γενιά των baby boomers (γεννημένοι 1946-1964) και η Silent Generation (γεννημένοι 1928-1945) κληροδοτούν τα πλούτη τους στις επόμενες γενιές, κυρίως στους millennials (γεννημένοι 1981-1996) και στην Gen Z (γεννημένοι 1997-2012).
Διαβάστε Επίσης
Σύμφωνα με εκτιμήσεις των ειδικών, αυτό συνεπάγεται 3,5 τρισεκατομμύρια ευρώ που θα μεταβιβαστούν από γενιά σε γενιά μόνο στην Ευρώπη τα επόμενα πέντε χρόνια. Σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, το αντίστοιχο ποσό ανέρχεται σε 80 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Και το καλύτερο; Το Forbes εκτιμά ότι περίπου το 70% αυτού του ποσού θα πάει στις γυναίκες.
Το αποτέλεσμα: Ο πλούτος που ελέγχεται από γυναίκες αυξάνεται επί του παρόντος με πολύ γρήγορους ρυθμούς και το ιστορικό χάσμα πλούτου μεταξύ ανδρών και γυναικών συρρικνώνεται. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης του πλούτου των γυναικών είναι αυτή τη στιγμή περίπου 8,1%, ενώ εκείνος των ανδρών αυξάνεται μόνο κατά περίπου 2,7%. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι οι γυναίκες θα ελέγχουν παρόμοιο επίπεδο πλούτου με τους άνδρες στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Η ιδιαίτερη περίπτωση της Ελλάδας
Τι ισχύει στη χώρα μας; Εδώ ο πλούτος κατά βάση δεν κρύβεται σε περίπλοκα ομόλογα, αλλά στην ακίνητη περιουσία, που αποτελεί βασικό στοιχείο του DNA της ελληνικής κοινωνίας. Όταν οι παλιοί πατριάρχες φεύγουν από τη ζωή, μεταβιβάζουν τον πλούτο τους κυρίως στις γυναίκες, δηλαδή στις συζύγους και δευτερευόντως στις κόρες τους. Αυτό σημαίνει ότι, σε αντίθεση με τους άνδρες, ένα μεγάλο ποσοστό γυναίκες κληρονομούν δύο φορές: πρώτα από τον πατέρα τους και στη συνέχεια από τον σύζυγό τους, καθώς στατιστικά έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής.
Έκθεση για την ισότητα των φύλων, η οποία χρηματοδοτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και εκπονήθηκε από τα ερευνητικά ινστιτούτα Fondazione Giacomo Brodolini και IRS, έδειξε ότι οι Ελληνίδες κατέχουν περίπου το 80% του πλούτου που κατέχουν οι άνδρες. Το ποσοστό αυτό είναι πολύ υψηλότερο από χώρες όπως η Γερμανία ή η Γαλλία. Αυτό συμβαίνει επειδή στην Ελλάδα ο πλούτος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με το σπίτι και τη γη και μέσω της παράδοσης των γονικών παροχών και των κληρονομιών τα ακίνητα μεταβιβάζονται ισότιμα σε γιους και κόρες.
Έτσι, δεδομένου ότι το 64% των Ελλήνων έχει ιδιόκτητη κατοικία, οι γυναίκες έχουν σημαντικό μερίδιο στον συνολικό εθνικό πλούτο μέσω της ακίνητης περιουσίας. Ένας άλλος παράγοντας είναι το προσδόκιμο ζωής στη χώρα μας, καθώς οι Ελληνίδες ζουν κατά μέσο όρο περίπου πέντε χρόνια περισσότερο από τους άνδρες. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι οι γυναίκες μεγαλύτερης ηλικίας είναι εκείνες που κληρονομούν πρώτες τις οικογενειακές αποταμιεύσεις και τις περιουσίες, πριν αυτές περάσουν στην επόμενη γενιά.
Η επένδυση είναι γένους θηλυκού
Αν οι παλαιότερες γενιές γυναικών διαχειρίζονταν τον πλούτο με μια πιο συντηρητική "οικογενειακή" λογική, οι νέες Ελληνίδες αλλάζουν τους κανόνες του παιχνιδιού και τους ξαναγράφουν από την αρχή. Η Στέλλα Κάσδαγλη, συνιδρύτρια του WHEN, ελληνικού οργανισμού που εστιάζει στην επαγγελματική και την οικονομική ενδυνάμωση των γυναικών και στην ισότητα των φύλων στην εργασία, εξηγεί: "Παρατηρούμε μια αλλαγή, χωρίς ωστόσο αυτή να σημαίνει ότι οι συμπεριφορές που καταγράφουμε είναι καθολικές, δηλαδή ότι αφορούν γυναίκες από όλες τις περιοχές της Ελλάδας ή από όλα τα κοινωνικοοικονομικά στρώματα.
Αξίζει να θυμίσουμε ότι οι millennials και η Gen Z στην Ελλάδα μεγάλωσαν μέσα στην οικονομική κρίση: είδαν καταθέσεις να κουρεύονται, γνώρισαν πολιτική αβεβαιότητα, είδαν τις συντάξεις των γονιών τους να κινδυνεύουν. Αυτή η εμπειρία δεν τους δημιούργησε απλώς μια δυσπιστία προς το παραδοσιακό χρηματοοικονομικό σύστημα, αλλά και την ανάγκη να αναζητήσουν με πολύ ενεργό τρόπο εναλλακτικές. Από τις γυναίκες που συμμετέχουν στα προγράμματα χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού που διοργανώνουμε ολοένα και περισσότερες ρωτούν για ETFs, για μακροπρόθεσμες επενδύσεις, για αμοιβαία κεφάλαια – ερωτήσεις που πριν από δέκα χρόνια ήταν σχεδόν αποκλειστικό ανδρικό προνόμιο.
Σημαντικό ρόλο παίζουν φυσικά και οι εφαρμογές που δίνουν τη δυνατότητα επενδύσεων εξαλείφοντας ένα σημαντικό εμπόδιο που περιόριζε την πρόσβαση γυναικών με μικρότερη εμπειρία. Όσες ενδιαφέρονται να επενδύσουν δε χρειάζονται πλέον "σύνδεση” με εξειδικευμένους συμβούλους ή γνωριμίες για να ξεκινήσουν. Ωστόσο, όπως ανέφερα, η αλλαγή παραμένει ανομοιογενής: οι γυναίκες με τριτοβάθμια εκπαίδευση και εκείνες που προέρχονται από αστικά περιβάλλοντα προχωρούν γρηγορότερα, ενώ το χάσμα παραμένει μεγάλο για εκείνες με μικρότερη πρόσβαση σε χρηματοοικονομική εκπαίδευση. Αυτό είναι και ένα από τα κενά που προσπαθεί το WHEN να καλύψει με τα προγράμματά του".
Πόσο έτοιμες είμαστε για τη μεγάλη αλλαγή;
Η συσσώρευση πλούτου στα χέρια των Ελληνίδων τα επόμενα χρόνια δεν είναι απλώς ένα οικονομικό στατιστικό, είναι μια πολιτισμική επανάσταση. Το απόλυτο status symbol για τη σύγχρονη Ελληνίδα δεν είναι πλέον μια ακριβή τσάντα, αλλά η ασφάλεια ότι ορίζει το πεπρωμένο της. Από την άλλη, δε φαίνεται να είμαστε έτοιμες για το απροσδόκητο, καθώς εξακολουθούν να υπάρχουν μεγάλα εμπόδια που η σύγχρονη Ελληνίδα πρέπει να ξεπεράσει για να αποκτήσει πλήρη οικονομική ανεξαρτησία.
Η Στέλλα Κάσδαγλη σημειώνει: "Τα εμπόδια είναι διαφορετικά ανάλογα με το στάδιο της ζωής στο οποίο βρίσκεται κάθε γυναίκα. Το πρώτο είναι ο χαμηλός χρηματοοικονομικός εγγραμματισμός, που δεν είναι πάντα ορατός. Έρευνα που υλοποίησε το WHEN μαζί με την αθηΝΕΑ έδειξε ότι πολλές γυναίκες διαχειρίζονται αποτελεσματικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό του σπιτιού, αλλά έχουν δεχτεί, συχνά ασυνείδητα, ότι οι "σημαντικές” οικονομικές αποφάσεις (επενδύσεις, συνταξιοδοτικός σχεδιασμός, δανεισμός) ανήκουν στους άνδρες.
Αυτό φυσικά δεν οφείλεται σε ανικανότητα, αλλά σε έλλειψη πρόσβασης, εξοικείωσης και αυτοπεποίθησης. Το δεύτερο εμπόδιο είναι συστημικό. Το χάσμα αμοιβών στην Ελλάδα παραμένει σημαντικό, ενώ οι γυναίκες αναλαμβάνουν δυσανάλογο βάρος φροντίδας (παιδιών, ηλικιωμένων, ασθενών) στο σπίτι, κάτι που μεταφράζεται σε λιγότερο χρόνο για την απόκτηση εισοδήματος και μικρότερο κεφάλαιο για επενδύσεις.
Το τρίτο, που είναι ίσως και το πιο ύπουλο, είναι ότι τα στερεότυπα θέλουν τις γυναίκες που μιλούν ανοιχτά για χρήματα και τα διεκδικούν, εκείνες που αναλαμβάνουν επενδυτικά ρίσκα, όσες κερδίζουν ίδια ή και περισσότερα χρήματα από τους άνδρες της οικογένειας, να αντιμετωπίζονται με καχυποψία. Γίνονται, φυσικά, βήματα, αλλά χρειάζεται να κάνουμε κι άλλα".
