Η Maria Grazia Chiuri μιλά στη Madame Figaro: "Το Instagram επηρέασε καθοριστικά ολόκληρη τη βιομηχανία της μόδας"
Courtesy of Fendi
Η νέα καλλιτεχνική διευθύντρια της Fendi συνοψίζει τη φιλοσοφία της στο μότο της πρώτης της συλλογής υψηλής ραπτικής για τον οίκο: "Less I, More Us".
Από την Maria Grazia Meda
Ύστερα από εννέα εξαιρετικά χρόνια στο Παρίσι και στον Dior, όπου κατάφερε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τόσο τη μόδα όσο και τη γυναικεία σιλουέτα, η Maria Grazia Chiuri επέστρεψε πριν από μερικούς μήνες στη Ρώμη.
Τότε την είχαμε δει να αποχωρεί από τον γαλλικό οίκο με μια δόση συγκίνησης, καθώς ήταν μία από τις ελάχιστες γυναίκες που βρίσκονταν στο τιμόνι ενός μεγάλου brand υψηλής ραπτικής.
Διαβάστε Επίσης
Παράλληλα, όμως, είχε αναφερθεί στη νοσταλγία της για το φως της γενέτειράς της, της Ρώμης, όπου αποσύρθηκε αμέσως μετά για να αφιερωθεί σε ένα πιο προσωπικό εγχείρημα: την ανακαίνιση ενός υπέροχου μικρού θεάτρου στην καρδιά της πόλης. Ευτυχώς για όλους μας, αυτή η αποχή κράτησε μόνο λίγους μήνες.
Τον Οκτώβριο του 2025 ανέλαβε τη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας της Fendi, με αφορμή τον εορτασμό των 100 χρόνων του οίκου και με στόχο να χαράξει τη μελλοντική του πορεία.
Στη Fendi ξεκίνησαν όλα για τη Maria Grazia το 1989. Εκεί έκανε τα πρώτα της επαγγελματικά βήματα, γνώρισε από μέσα τα μυστικά του οίκου, τους κώδικές του και την απαράμιλλη τεχνογνωσία του, ενώ συμμετείχε και στη δημιουργία της εμβληματικής Baguette.
Ακολούθησαν τα χρόνια στον Valentino, δίπλα στον Pierpaolo Piccioli, και στη συνέχεια η μεγάλη καταξίωση στον Dior, όπου διαμόρφωσε μια ξεχωριστή δημιουργική ταυτότητα: έναν φεμινιστικό, αλλά ταυτόχρονα πραγματιστικό σχεδιαστικό λόγο, με καθαρή αισθητική, ελευθερία έκφρασης και εμπορική επιτυχία.
Στις 9 του περασμένου Ιουλίου πραγματοποιήθηκε στο μουσείο GNAM της Ρώμης η πρώτη της επίδειξη υψηλής ραπτικής για τη Fendi που επιβεβαίωσε ότι η επιστροφή της ήταν σχεδόν αυτονόητη. Η Fendi είναι η δική της Ιθάκη. Ένας οίκος 100 ετών, που ιδρύθηκε από μια γυναίκα και πέρασε στις πέντε κόρες της, μια οικογενειακή επιχείρηση όπου κυριαρχεί η γυναικεία αλληλεγγύη.
Αυτό είναι πλέον το δημιουργικό φρούριό της απ’ όπου ξεκινά τη νέα εποχή στην πορεία της. Το μότο αυτής της πρώτης συλλογής υψηλής ραπτικής είναι "Less I, More Us" ("Λιγότερο "εγώ”, περισσότερο "εμείς”"). Ποιος θα μπορούσε να αντισταθεί σε ένα τέτοιο κάλεσμα;
Τι σε έπεισε να αποδεχτείς την πρόκληση και να επιστρέψεις στους ξέφρενους ρυθμούς της μόδας;
Οι ρυθμοί είναι στην πραγματικότητα πολύ διαφορετικοί, γιατί, πάνω απ’ όλα, βρίσκομαι στη Ρώμη, την πόλη μου. Επιπλέον, η Fendi είναι ο οίκος όπου ουσιαστικά έμαθα τα πάντα. Έμεινα εκεί 12 χρόνια, ήταν η πρώτη μου μεγάλη επαγγελματική εμπειρία. Εκεί είχα την τύχη να συνεργαστώ με τις κυρίες της οικογένειας Fendi, γυναίκες που αγάπησα βαθιά και από τις οποίες πήρα πάρα πολλά.
Είπες αμέσως το "ναι";
Σκέφτηκα πολύ σοβαρά την πρόταση, γιατί ένιωθα το βάρος της ευθύνης να ανταποδώσω όλα όσα είχα λάβει από αυτό τον οίκο. Παράλληλα, η μόδα βρίσκεται σήμερα σε μια εποχή βαθιάς μετάβασης. Έπρεπε να αναρωτηθώ αν έχω ακόμη κάτι ουσιαστικό να πω, αν μπορώ να κατανοήσω αυτή την αλλαγή και να βοηθήσω τη Fendi να διανύσει τα επόμενα 100 χρόνια της ιστορίας της. Είναι μια υπέροχη πρόκληση και, όπως όλες οι προκλήσεις, συναρπαστική!
Ποια ήταν η πρώτη σου κίνηση όταν ανέλαβες;
Για την πρώτη συλλογή και την πρώτη επίδειξη θέλησα να ασχοληθώ με ένα από τα πιο ευαίσθητα ζητήματα του οίκου. Σήμερα η μόδα έχει αναπτύξει μια διαφορετική ευαισθησία απέναντι στη γούνα. Έπρεπε να βρούμε έναν τρόπο να μη χαθεί η μοναδική τεχνογνωσία της Fendi, αλλά να εξελιχθεί και να αποκτήσει νόημα για το μέλλον.
Από αυτή τη σκέψη γεννήθηκε και το νέο project Echo of Love;
Ακριβώς. Η ιδέα είναι να αποδομούμε, να αποκαθιστούμε και να μεταμορφώνουμε παλιές ή κληρονομημένες γούνες σε μοναδικά κομμάτια υψηλής ραπτικής. Με αυτό τον τρόπο διατηρούμε ζωντανή την ιστορική τεχνογνωσία του οίκου εντάσσοντάς την ταυτόχρονα σε μια λογική μνήμης, κυκλικότητας και σύγχρονης επιθυμίας. Επιπλέον, οι πελάτισσές μας μπορούν να συνεργαστούν με τα ατελιέ της Fendi φέρνοντας δικά τους vintage κομμάτια του οίκου για να αποκτήσουν μια νέα ζωή.
Είναι και ένας τρόπος να αφηγηθείς εκ νέου την ιστορία της Fendi;
Ακριβώς. Πώς αφηγείσαι τα πρώτα 100 χρόνια ενός οίκου; Οι νεότερες γενιές γνωρίζουν συνήθως ένα brand μέσα από την τελευταία του επίδειξη και όχι μέσα από την ιστορία του. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι να καταλάβει ο κόσμος ποια είναι η ουσία της Fendi. Πολλοί δεν αντιλαμβάνονται ότι η χειροτεχνία ήταν πάντοτε η καρδιά του οίκου.
Η έννοια της bottega d’arte, του δημιουργικού εργαστηρίου, βρισκόταν πάντα στο επίκεντρο τόσο για τις κυρίες Fendi όσο και αργότερα για τον Karl Lagerfeld. Από εκεί ξεκίνησε η επανάστασή τους.
Την εποχή όπου η πολυτέλεια ταυτιζόταν αποκλειστικά με το μινκ εκείνοι επέλεξαν να δουλέψουν λιγότερο πολύτιμες γούνες και δέρματα με τόσο υψηλή δεξιοτεχνία και δημιουργικότητα, ώστε κατάφεραν να μετατρέψουν ένα σύμβολο κοινωνικής θέσης σε αυθεντικό αντικείμενο μόδας.
Διαβάστε Επίσης
Ένα ακόμη εμβληματικό αντικείμενο μόδας είναι φυσικά η Baguette. Αποφάσισες να επαναφέρεις το αυθεντικό μοντέλο. Ποιος είναι ο ρόλος της σήμερα σε σχέση με πριν από 30 χρόνια;
Στην πραγματικότητα, δεν είμαι βέβαιη ότι πριν από 30 χρόνια είχε γίνει πλήρως κατανοητή η ιδέα πίσω από αυτή την τσάντα. Ξεκίνησε από μια πολύ συγκεκριμένη αντίληψη γύρω από τη δεξιοτεχνία: πώς μπορείς να φέρεις σε διάλογο την κατασκευή μιας τσάντας με τις τεχνικές της υψηλής ένδυσης.
Η Baguette είναι ουσιαστικά μια υφασμάτινη μαλακή τσάντα, πολλές φορές κεντημένη, πιο κοντά στη λογική ενός βραδινού φορέματος παρά ενός κλασικού δερμάτινου αξεσουάρ. Ταυτόχρονα όμως έπρεπε να ενσωματώνει δέρμα, μεταλλικά στοιχεία και όλες τις τεχνικές της παραδοσιακής δερματοτεχνίας.
Το πραγματικά επαναστατικό ήταν ότι για πρώτη φορά συνεργάστηκαν δύο εντελώς διαφορετικά εργαστήρια: εκείνο της ένδυσης και εκείνο της δερματοτεχνίας. Σήμερα θεώρησα σημαντικό να επιστρέψω την Baguette στις ρίζες της υπενθυμίζοντας ότι γεννήθηκε ακριβώς μέσα από αυτή τη συνάντηση δύο διαφορετικών μορφών τεχνογνωσίας.
Σε παλαιότερη συνέντευξή σου είχες πει ότι η ντουλάπα σου είναι γεμάτη γιατί δυσκολεύεσαι να αποχωριστείς τα ρούχα σου. Η μόδα είναι τελικά μνήμη;
Για μένα η μνήμη είναι ίσως το πιο γοητευτικό στοιχείο που μπορεί να διαθέτει ένας οίκος. Είναι αυτό που δημιουργεί δεσμούς. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχει και μια προσωπική διάσταση, γεμάτη συναίσθημα. Όπως συμβαίνει και με το Echo of Love, υπάρχουν ρούχα που ίσως να μη φοράμε πια, αλλά αποτελούν κομμάτι της προσωπικής μας ιστορίας.
Θέλουμε να τα ξαναφορέσουμε, να τα μεταμορφώσουμε ή να τα ανανεώσουμε, γιατί ανήκαν στη μητέρα μας, στον παππού μας ή μας τα χάρισε κάποιος αγαπημένος άνθρωπος. Κάθε τέτοιο αντικείμενο ενεργοποιεί συγκεκριμένες αναμνήσεις. Και για μένα αυτό είναι θεμελιώδες. Μόνο όταν κατανοείς και τιμάς τη μνήμη, μπορείς πραγματικά να σχεδιάσεις το μέλλον.
Διαβάστε Επίσης
Στο πλαίσιο αυτής της φιλοσοφίας, επανέφερες στην Galleria Nazionale d’Arte Moderna της Ρώμης την έκθεση που είχε επιμεληθεί ο Karl Lagerfeld το 1985 γιορτάζοντας 20 χρόνια δημιουργικού διαλόγου με τη Fendi. Ήταν η πρώτη φορά που η μόδα έμπαινε σε ιταλικό μουσείο…
Αυτό που με συγκινεί περισσότερο στις κυρίες Fendi είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνονταν τη δημιουργικότητα: ως μια συλλογική διαδικασία. Ό,τι είναι σήμερα η Fendi χτίστηκε μέσα από αυτή τη νοοτροπία. Συχνά ξεχνάμε ότι, όταν κάλεσαν τον Karl Lagerfeld, το 1965, εκείνος δεν ήταν ακόμη γνωστός. Ήταν ένας Γερμανός σχεδιαστής που ζούσε στο Παρίσι. Ήταν μια εξαιρετικά τολμηρή επιλογή από γυναίκες που, παρότι είχαν λάβει πολύ κλασική παιδεία, διέθεταν πραγματικά πρωτοποριακή σκέψη.
Γι’ αυτό και η Fendi επέλεξε ως σύμβολό της τον δίμορφο Ιανό;
Ακριβώς. Είναι ένα σύμβολο που κοιτάζει ταυτόχρονα προς το παρελθόν και προς το μέλλον. Αυτή η διττή ματιά υπήρχε εξαρχής στο DNA των αδελφών Fendi και της οικογένειας συνολικά. Είναι επίσης κομμάτι της ιστορίας της ιταλικής οικογενειακής επιχειρηματικότητας, που συνέβαλε καθοριστικά στη διαμόρφωση του Made in Italy.
Η Fendi υπήρξε ένα πραγματικό φυτώριο δημιουργών. Πολλοί σχεδιαστές που εργάστηκαν εδώ έγιναν αργότερα καλλιτεχνικοί διευθυντές σπουδαίων οίκων. Αυτό αποδεικνύει ότι η Fendi λειτουργούσε ανέκαθεν ως μια πραγματική bottega d’arte, ένα εργαστήριο όπου η γνώση μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά.
Πώς μπορεί κανείς να δουλεύει με τη μνήμη χωρίς να εγκλωβίζεται στη νοσταλγία;
Η μόδα από τη φύση της είναι βαθιά νοσταλγική. Εγώ προσωπικά δεν είμαι νοσταλγικός άνθρωπος. Ωστόσο, η περιέργειά μου και ο σεβασμός μου για το παρελθόν υπάρχουν γιατί μέσα από αυτά μπορώ να κατανοήσω το παρόν. Πολλά από όσα θεωρούμε σύγχρονα έχουν τις ρίζες τους στο χθες. Η αγάπη μου για την ιστορία δεν αφορά την αναπόληση, αλλά την κατανόηση της σύγχρονης εποχής.
Διαβάστε Επίσης
Και οι νεότερες γενιές φαίνεται να έχουν ανάγκη να ανακαλύψουν αυτή την ιστορία...
Ναι. Παραδόξως, η νοσταλγία είναι ίσως ακόμη πιο έντονη στους νέους. Ίσως επειδή είναι πιο δύσκολο να αναγνωρίσεις την ομορφιά της στιγμής που ζεις. Υπάρχει πάντοτε η αίσθηση ότι το παρελθόν ήταν καλύτερο. Στη μόδα το βλέπουμε διαρκώς: κάθε φορά που παρουσιάζεται κάτι νέο κάποιος θα πει ότι προτιμούσε αυτό που υπήρχε πριν.
Το νέο σου μότο "Less I, More Us" μοιάζει να σε εκφράζει απόλυτα.
Νομίζω ότι είναι το πρώτο πράγμα που έμαθα όταν ξεκίνησα να εργάζομαι στη Fendi: να δουλεύω ως μέλος μιας ομάδας και να ανταλλάσσω ιδέες με τους άλλους. Ήταν ένα μοναδικό περιβάλλον διαλόγου, όπου κανείς δε φοβόταν να εκφράσει μια πρόταση.
Οι κυρίες Fendi ήταν τόσο ανοιχτές στην καινοτομία και τόσο συνειδητοποιημένες ότι κάθε αποτέλεσμα είναι προϊόν συλλογικής προσπάθειας, ώστε μας ενθάρρυναν διαρκώς να δίνουμε τον καλύτερό μας εαυτό. Και όταν λέω "μαζί", δεν εννοώ μόνο το δημιουργικό τμήμα.
Εννοώ τα εργαστήρια, τις εταιρείες με τις οποίες συνεργαζόμαστε, τους τεχνίτες, όλους τους συνεργάτες μας. Αν μέσα σε έναν οίκο δεν υπάρχει η αίσθηση ότι όλοι υπηρετούν ένα κοινό όραμα, δεν μπορείς να προχωρήσεις.
Αυτή η ιδέα της συλλογικότητας έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα του μοναχικού ιδιοφυούς δημιουργού...
Αυτή η αφήγηση, η οποία άντεξε στον χρόνο για δεκαετίες, προέρχεται κάπως από αυτή την ιδέα ότι η μόδα σχετίζεται με την τέχνη. Στην πραγματικότητα, όμως, ακόμα και στην τέχνη υπήρχαν τα εργαστήρια.
Ο Μιχαήλ Άγγελος δεν έφτιαξε μόνος του την Καπέλα Σιστίνα... Σε όλα τα δημιουργικά στούντιο, είτε πρόκειται για τέχνη είτε για μόδα είτε για οτιδήποτε άλλο, υπάρχει μια μεγάλη ομάδα.
Ποιες ήταν οι βασικές προθέσεις πίσω από την πρώτη σου συλλογή υψηλής ραπτικής για τη Fendi;
Ήθελα να φέρω σε διάλογο τα τρία μεγάλα εργαστήρια του οίκου: εκείνο της γούνας, της δερματοτεχνίας και του υφάσματος. Με γοητεύει ιδιαίτερα μια τεχνική επεξεργασίας γούνας που ονομάζεται Labirinto και ήθελα να τη δοκιμάσω μέσα από νέες πρακτικές επαναχρησιμοποίησης. Παράλληλα, επιχείρησα να μεταφέρω αυτή τη λογική και σε άλλα υλικά, όπως το κασμίρι και το δέρμα.
Στα παλτό και τα σακάκια δούλεψα πάνω σε φόρμες που παραπέμπουν στο κιμονό, σιλουέτες που άλλωστε έχουν πολλά κοινά με την κατασκευή των γούνινων ενδυμάτων.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της συλλογής ήταν η δημιουργία κομματιών που λειτουργούν εξίσου για άνδρες και γυναίκες, χωρίς ουσιαστικές διαφοροποιήσεις στη φόρμα τους. Αυτή η αίσθηση καθολικότητας είναι πολύ σημαντική για μένα. Γι’ αυτό και στην επίδειξη παρουσιάστηκαν και ανδρικές εμφανίσεις.
Ποιοι είναι οι άνδρες και οι γυναίκες που φαντάζεσαι μέσα από αυτή τη συλλογή;
Είναι άνθρωποι που εκφράζουν μια ιδιαίτερη μορφή αισθησιασμού, στοιχείο που θεωρώ θεμελιώδες για τη Fendi. Υπήρχε ήδη στο σύμπαν των αδελφών Fendi αλλά και σ’ εκείνο του Karl Lagerfeld.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο Karl εμπνεόταν από προσωπικότητες όπως η Marlene Dietrich: μια γυναίκα με ανδρόγυνο στυλ, αλλά ταυτόχρονα βαθιά αισθησιακή και χειραφετημένη.
Αυτός ο αισθησιασμός βρίσκεται στο DNA της Fendi. Η ίδια η γούνα, ως υλικό, παραπέμπει στην αφή, την απαλότητα, την ελαφρότητα, τις αισθήσεις.
Θα έλεγες ότι ο αισθησιασμός σήμερα συνδέεται περισσότερο με την αυτογνωσία;
Απολύτως. Υπάρχει, επίσης, η έννοια της απαλότητας και της ευγένειας. Πιστεύω ότι ο αισθησιασμός σημαίνει πρωτίστως να ξυπνά κανείς ξανά την επιθυμία – πρώτα για τον ίδιο του τον εαυτό. Δηλαδή να φροντίζει τον εαυτό του και, κατ’ επέκταση, τους άλλους.
Αυτό κάνει η μόδα στην ουσία. Όταν φοράς ένα ρούχο από μετάξι ή σιφόν και νιώθεις το ύφασμα να αγγίζει απαλά το σώμα σου, αφυπνίζεται η διάθεση να φροντίσεις τον εαυτό σου Και όταν αισθάνεσαι καλύτερα μέσα στα ρούχα σου, μπορείς να εκφράσεις πιο αυθεντικά αυτό που πραγματικά είσαι.
Σήμερα είναι πραγματικά δύσκολο να βρει κανείς γυναίκες στην καλλιτεχνική διεύθυνση μεγάλων οίκων. Η μόδα εξακολουθεί να μην είναι ένας κόσμος για γυναίκες;
Αντί να αναρωτιόμαστε τι συνέβη, θα έπρεπε να αναρωτηθούμε αν απλώς τώρα αρχίζουμε να το αντιλαμβανόμαστε. Στην πραγματικότητα, δεν αφορά μόνο τη μόδα. Συμβαίνει σε όλα τα επαγγέλματα και σε όλες τις μορφές τέχνης. Δεν είναι κάτι καινούριο. Το μόνο ενδιαφέρον ερώτημα είναι γιατί συζητάμε γι’ αυτό τόσο έντονα σήμερα, ειδικά στον χώρο της μόδας.
Διαβάστε Επίσης
Γιατί πιστεύεις ότι συμβαίνει αυτό;
Επειδή ιστορικά οι μεγαλύτερες επαναστάσεις στη μόδα έγιναν από γυναίκες. Πρώτα η Coco Chanel, έπειτα η Miuccia Prada και οι αδελφές Fendi, παρότι συνήθως όλοι μιλούσαν περισσότερο για τον Karl Lagerfeld.
Κι όμως, εκείνες ήταν οι πραγματικές πρωτοπόροι. Επιπλέον, οι γυναίκες χρειάζεται πάντοτε να αποδεικνύουν πολύ περισσότερα από τους άνδρες. Αυτό, επίσης, σπάνια λέγεται.
Η δημιουργικότητα δεν έχει φύλο...
Η δημιουργικότητα σημαίνει ότι έχεις κάτι ουσιαστικό να πεις. Μπορεί να το έχεις στα είκοσί σου, στα σαράντα, στα πενήντα ή ακόμη και ως παιδί. Γύρω από τη δημιουργικότητα έχουν συσσωρευτεί πολλές κοινωνικές προκαταλήψεις και στερεότυπα, τα οποία εμείς οι γυναίκες –και πρώτη εγώ– πρέπει να απομακρύνουμε αλλά και οι άνδρες κουβαλούν τα δικά τους βάρη. Κι εκείνοι χρειάζεται να απελευθερωθούν από προκαθορισμένους ρόλους, ώστε να δημιουργηθεί μια κοινωνία πιο ανοιχτή, πιο συμπεριληπτική, πιο ικανή να ακούει, να συνεργάζεται και να αναγνωρίζει τον άλλο. Δεν είναι εύκολο.
Ποια θεωρείς ότι είναι η σημαντικότερη αλλαγή που έχετε ζήσει στη μόδα;
Το Instagram. Αυτός ο αδιάκοπος καταιγισμός εικόνων δημιούργησε, κατά τη γνώμη μου, μεγάλη σύγχυση, ακόμη και σε καθαρά αισθητικό επίπεδο. Το ρούχο δημιουργείται για να βρίσκεται σε διάλογο με το σώμα, όχι με την οθόνη ή το βίντεο.
Έτσι, δημιουργείται μια στρέβλωση. Ταυτόχρονα, η δυνατότητα που έχει πλέον ο καθένας να εκφράζει δημόσια άποψη –ανεξάρτητα από το αν διαθέτει γνώση ή εμπειρία– άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνείται η μόδα.
Χάθηκε σε μεγάλο βαθμό ο ρόλος της διαμεσολάβησης. Πιστεύω ότι, για να κατανοήσει κανείς πραγματικά το έργο ενός δημιουργού, χρειάζεται η ερμηνεία, το πλαίσιο, η κριτική ματιά. Το Instagram επηρέασε καθοριστικά ολόκληρη τη βιομηχανία της μόδας. Τόσο προς τη θετική όσο και προς την αρνητική κατεύθυνση.
Διαβάστε Επίσης
