Φωτογραφία: Madame Figaro France
Από τις 19 Ιουλίου, οι μεγάλες εταιρείες στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορούν πλέον να καταστρέφουν απούλητα ρούχα, παπούτσια και αξεσουάρ, στο πλαίσιο μιας νέας νομοθεσίας που αλλάζει τον τρόπο λειτουργίας της βιομηχανίας μόδας.
Η εικόνα των απούλητων ρούχων που καταλήγουν στις χωματερές ή καταστρέφονται για να μην επιστρέψουν ποτέ στην αγορά αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις πιο αμφιλεγόμενες πρακτικές της βιομηχανίας μόδας. Από τις 19 Ιουλίου, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να αλλάξει αυτή την πραγματικότητα, απαγορεύοντας στις μεγάλες εταιρείες να καταστρέφουν αδιάθετα ενδύματα, αξεσουάρ και παπούτσια.
Το νέο μέτρο εντάσσεται στον κανονισμό Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR), ο οποίος τέθηκε σε ισχύ το 2024 και έχει στόχο να κάνει τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην ευρωπαϊκή αγορά πιο ανθεκτικά, επισκευάσιμα και φιλικά προς το περιβάλλον. Η κίνηση αυτή αποτελεί ένα από τα πρώτα συγκεκριμένα βήματα εφαρμογής του νέου κανονιστικού πλαισίου και αφορά αρχικά τις μεγάλες επιχειρήσεις, ενώ από το 2030 οι ίδιοι κανόνες θα ισχύουν και για τις μεσαίες εταιρείες.
Διαβάστε Επίσης
Μια νέα εποχή για τη βιομηχανία μόδας
Η καταστροφή απούλητων προϊόντων αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της σύγχρονης μόδας, ιδιαίτερα σε ένα μοντέλο παραγωγής που βασίζεται στην ταχύτητα, στις συνεχείς νέες συλλογές και στην υπερπροσφορά. Όταν ένα προϊόν που παραμένει σε άριστη κατάσταση δεν φτάνει ποτέ στον καταναλωτή, χάνονται μαζί του οι πρώτες ύλες, το νερό, η ενέργεια και η εργασία που χρειάστηκαν για την παραγωγή του.
Παράλληλα, η απόρριψή του δημιουργεί επιπλέον περιβαλλοντικό κόστος, καθώς αυξάνει τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που συνδέονται με τη διαχείριση των αποβλήτων. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει μέσα από τη νέα νομοθεσία να ενισχύσει ένα πιο κυκλικό μοντέλο οικονομίας, όπου τα προϊόντα παραμένουν σε χρήση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος, υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο στην Ευρώπη καταστρέφονται πριν χρησιμοποιηθούν από 264.000 έως 594.000 τόνοι υφασμάτων, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 4% έως 9% των συνολικών υφασμάτων που διατίθενται στην αγορά.
Τι αλλάζει για τις εταιρείες
Με τους νέους κανόνες, οι επιχειρήσεις καλούνται να αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις πριν οδηγήσουν τα προϊόντα τους στην καταστροφή. Η πώληση μέσω εκπτώσεων ή διαφορετικών καναλιών διάθεσης, η δωρεά σε φιλανθρωπικές οργανώσεις και κοινωνικές επιχειρήσεις, αλλά και η επισκευή, ανακατασκευή ή επαναχρησιμοποίηση των προϊόντων αποτελούν πλέον τις προτεραιότητες.
Η καταστροφή απούλητων ειδών επιτρέπεται μόνο σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Για παράδειγμα, όταν ένα προϊόν θεωρείται μη ασφαλές, έχει υποστεί ζημιά, αποτελεί απομίμηση ή παραβιάζει δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Επίσης, εξαίρεση υπάρχει όταν τα προϊόντα δεν μπορούν να αξιοποιηθούν μέσω προγραμμάτων δωρεάς.
Οι εταιρείες που θα επικαλούνται αυτές τις εξαιρέσεις θα πρέπει να διαθέτουν αποδεικτικά στοιχεία, όπως έγγραφα ή αποτελέσματα ελέγχων, ενώ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ετήσιες αναφορές σχετικά με τα προϊόντα που καταστράφηκαν.
Πώς θα ελέγχεται η εφαρμογή της νομοθεσίας
Η εφαρμογή των νέων κανόνων θα ελέγχεται από τις εθνικές αρχές των κρατών μελών, οι οποίες θα μπορούν να επιβάλλουν κυρώσεις στις εταιρείες που δεν συμμορφώνονται. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει επίσης να διατηρούν αρχεία για πέντε χρόνια, ώστε να μπορούν να πραγματοποιούνται έλεγχοι.
Για τον περιορισμό της γραφειοκρατίας, οι εταιρείες θα χρησιμοποιούν υπάρχοντες κωδικούς τελωνείων και logistics για τις αναφορές τους, ενώ οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις εξαιρούνται από αυτές τις υποχρεώσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαμόρφωσε το νέο πλαίσιο έπειτα από διαβουλεύσεις με εκπροσώπους της βιομηχανίας, περιβαλλοντικές οργανώσεις και ειδικούς, με στόχο η μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο μοντέλο παραγωγής να μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη.
Για τη μόδα, έναν από τους πιο επιβαρυντικούς για το περιβάλλον κλάδους παγκοσμίως, η αλλαγή αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική μετατόπιση. Η αξία ενός ρούχου δεν θα κρίνεται πλέον μόνο από την εμπορική του πορεία, αλλά και από το τι συμβαίνει σε αυτό όταν δεν καταφέρνει να βρει τον αγοραστή του.
