Φωτογραφία: LISE-ANNE MARSAL/Madame Figaro. Μοντέλο: Vanessa Breuer/De Boekers
"Οι γυναίκες έχουμε μάθει ότι όλα πρέπει να πονάνε" γράφει η Naomi Watts στο βιβλίο της Τολμώ να το πω. Εκεί, με αφορμή το δικό της ταξίδι στην εμμηνόπαυση, εξηγεί ότι, όταν μειώνονται τα οιστρογόνα, δε χρειάζεται να υποφέρουμε, αλλά να ζητάμε βοήθεια.
Από την Αλεξάνδρα Θεοδωροπούλου
Μέχρι πολυ προσφατα η εμμηνόπαυση δεν αντιμετωπιζόταν ως κάτι το φυσιολογικό, αλλά την ακολουθούσε ένα στίγμα. Ήταν η περίοδος που οι γυναίκες γερνούσαν και έχαναν τη "χρησιμότητά" τους, κι αυτό μόλις στα 51, που είναι κατά μέσο όρο η ηλικία όπου σταματά η περίοδος. Τα τελευταία χρόνια όμως όλο και περισσότερες γυναίκες προσπαθούν να "κανονικοποιήσουν" την εμμηνόπαυση και να τονίσουν ότι δε χάνουμε την αξία, τη γοητεία ή την ενέργειά μας επειδή μειώνονται τα επίπεδα των οιστρογόνων μας.
"Δεν είμαστε μόνο η γονιμότητά μας" γράφει χαρακτηριστικά η Naomi Watts στο βιβλίο Τολμώ να το πω, που έγραψε με αφορμή την πρώιμη εμμηνόπαυση που η ίδια βίωσε. Η ηθοποιός άκουσε να μιλάνε για εμμηνόπαυση για πρώτη φορά στα 36 της, όταν επισκέφθηκε έναν γιατρό επειδή δυσκολευόταν να γίνει μητέρα. Σήμερα, είκοσι χρόνια μετά και έχοντας δύο παιδιά, ο στόχος της είναι να ενημερώσει, αλλά και να διώξει το στίγμα γύρω από αυτό το φυσιολογικό στάδιο της ζωή μας. Γι’ αυτό και αφιερώνει το βιβλίο της "στις γενιές γυναικών που έχουν υποφέρει σιωπηρά και στις επόμενες – με την ευχή να μην υποφέρουν πια".
Διαβάστε Επίσης
Ο εγκέφαλός μας στο έλεος των ορμονών
Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο ευαίσθητο στα οιστρογόνα. Έτσι, όταν αυτά αρχίζουν να πέφτουν –κάτι που συμβαίνει τουλάχιστον τρία με τέσσερα χρόνια πριν από την εμμηνόπαυση–, πολλά από τα προβλήματα ξεκινάνε από εκεί. Ο εγκέφαλος είναι αυτός που ευθύνεται για τα αγγειοκινητικά συμπτώματα, όπως είναι οι εξάψεις και οι εφιδρώσεις, καθώς τα οιστρογόνα βοηθούν στη ρύθμιση των νευρώνων του υποθαλάμου, μιας περιοχής του εγκέφαλου που είναι υπεύθυνη για τη ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος, αλλά και της όρεξης και της διάθεσης.
Τα ενοχλητικά αυτά συμπτώματα εμφανίζονται ξαφνικά και, όπως περιγράφει η Naomi Watts στο βιβλίο της, "μοιάζουν πιο πολύ με ένα αίσθημα ντροπής, που κατακλύζει τη γυναίκα που τα βιώνει". Επειδή συνήθως συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του ύπνου, οι εξάψεις και οι εφιδρώσεις προκαλούν αϋπνία, που με τη σειρά της επηρεάζει τις γνωστικές μας ιδιότητες, γεγονός που είναι υπεύθυνο για ένα αίσθημα "ομίχλης", που συχνά νιώθουμε να κατακλύζει το μυαλό μας (brain fog). Επιπλέον, η εμμηνόπαυση σχετίζεται με προβλήματα μνήμης αλλά και με θέματα στην ικανότητα να μαθαίνουμε και αλλαγές στη διάθεση, όπως η ευερεθιστότητα, η κατάθλιψη και το άγχος.
Τα προβλήματα που δε φανταζόμασταν!
Κούραση, εφιδρώσεις, εξάψεις, νεύρα, κακή διάθεση, αϋπνία, δυσκολίες στο σεξ. Οι περισσότερες γυναίκες θεωρούμε ότι αυτά είναι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Στην πραγματικότητα, όμως, οι ορμονικές αλλαγές, που ξεκινούν δειλά δειλά από τα 40 και μετά. μπορούν να προκαλέσουν και άλλες, λιγότερο γνωστές παρενέργειες.
Έτσι, πολλές από εμάς μαθαίνουμε μάλλον πολύ αργά ότι ο κνησμός, η ξηροστομία και το γεγονός ότι δεν μπορούμε πια να απολαύσουμε το κρασί μας –επειδή πλέον ξαφνικά μας πειράζει– δεν είναι αποκυήματα της φαντασίας μας ούτε κρύβουν μια σπάνια ασθένεια, αλλά προκαλούνται από την εμμηνόπαυση. Μερικά ακόμα από τα μάλλον "άγνωστα" συμπτώματα για τα οποία πρέπει "να αντιμετωπίζουμε τον εαυτό μας με συμπόνια", όπως συμβουλεύει η Naomi Watts, είναι:
• Πολλές γυναίκες νιώθουν να αλλάζει το πώς αισθάνονται το στόμα και τον λαιμό τους, ακόμα και ο ήχος της φωνής τους. Ο λόγος είναι ότι τα οιστρογόνα είναι υπεύθυνα για την καλή ενυδάτωση πολλών σημείων του σώματος, μεταξύ των οποίων και ο βλεννογόνος του στόματος και του λαιμού.
Έρευνες δείχνουν ότι το σύνδρομο καύσου στο στόμα, γνωστό και ως "γλωσσοδυνία", επηρεάζει το 10-40% των γυναικών. Από την άλλη, η φωνή μπορεί να γίνει πιο βαθιά, ακόμα και βραχνή, καθώς οι φωνητικές χορδές δεν ενυδατώνονται επαρκώς. Εξαιτίας των αλλαγών αυτών, σε συνδυασμό με το ότι κάποιες γυναίκες παίρνουν βάρος στην εμμηνόπαυση, συχνά προκύπτει και το πρόβλημα της υπνικής άπνοιας.
• Στην εμμηνόπαυση αυξάνονται κατά κανόνα οι τιμές της χοληστερίνης, της αρτηριακής πίεσης αλλά και η αντίσταση στην ινσουλίνη, με αποτέλεσμα να μεγαλώνει ο κίνδυνος καρδιαγγειακών προβλημάτων, μέχρι που φτάνει να γίνεται αντίστοιχος εκείνου των ανδρών, καθώς η γυναικεία καρδιά δεν προστατεύεται πλέον από τις ορμόνες. Επιπλέον, τα σκαμπανεβάσματα των ορμονών στην εμμηνόπαυση μπορεί να προκαλέσουν ταχυπαλμίες αλλά και πονοκεφάλους.
• Όπως ξέρουμε, η μείωση των οιστρογόνων επηρεάζει τη λίμπιντο των γυναικών, επιδρά όμως εξίσου πολύ και στο ουρογεννητικό σύστημα. Καθώς υπάρχει μεγάλη ξηρότητα στην περιοχή, μειωμένη κυκλοφορία του αίματος και ατροφία των μυών, το αποτέλεσμα είναι να προκύπτουν τόσο ουρολογικά (π.χ. συχνές ουρολοιμώξεις) όσο και σεξουαλικά προβλήματα (π.χ. πόνος κατά την επαφή κ.ά.).
• Η μυϊκή και η οστική μάζα μειώνονται ενισχύοντας τα μυοσκελετικά προβλήματα (πόνοι στους μυς και στις αρθρώσεις) και αυξάνεται η πιθανότητα για ανάπτυξη οστεοπενίας και οστεοπόρωσης.
• Αν και είναι φυσιολογικό να παρατηρούμε αλλαγές στο δέρμα μας καθώς μεγαλώνουμε, το να αντιμετωπίζουμε προβλήματα κνησμού λόγω υπερβολικής ξηρότητας είναι πιθανότατα ένδειξη ορμονικής αλλαγής, αφού μία από τις "δουλειές" των οιστρογόνων είναι και η ενυδάτωση του δέρματος.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι τουλάχιστον οι δύο στις τρεις γυναίκες παραπονιούνται ότι το δέρμα τους είναι ξηρό στην εμμηνόπαυση και η μία στις δύο βιώνει και το πρόβλημα της έντονης φαγούρας. Επίσης, η μία στις δύο γυναίκες αναφέρει ότι την προβληματίζουν τα ξηρά μαλλιά και η ξηροφθαλμία. Σύμπτωμα της εμμηνόπαυσης είναι και η αίσθηση μυρμηγκιάσματος.
• Οι ορμονικές αλλαγές μπορούν, επίσης, να επηρεάσουν την ακουστική μας υγεία. Περίπου μία στις πέντε γυναίκες παραπονιέται ότι στην εμμηνόπαυση έχει εμβοές στα αφτιά, έναν ήχο που μοιάζει με κουδούνισμα, βουητό, βόμβο ή παλμό.
• Στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης περιλαμβάνονται και οι αλλεργικές αντιδράσεις, που αυξάνονται στην περιεμμηνόπαυση και την εμμηνόπαυση, καθώς πολλές γυναίκες ανακαλύπτουν ότι αναπτύσσουν αλλεργίες που δεν είχαν στο παρελθόν ή βιώνουν επιδείνωση των αλλεργικών τους συμπτωμάτων. Αυτό συμβαίνει επειδή επηρεάζονται τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που παίζουν ρόλο στην προστασία του σώματος από ασθένειες και απελευθερώνουν ισταμίνη κατά τη διάρκεια αλλεργικών αντιδράσεων και φλεγμονών.
Αυτή η απελευθέρωση μπορεί να οδηγήσει σε φτέρνισμα, κνησμό και ρινική συμφόρηση. Γι’ αυτό μπορεί, επίσης, να παρουσιάζουμε αντίδραση σε τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε ισταμίνη, στα οποία προηγουμένως δεν είχαμε καμία αντίδραση – ένα συνηθισμένο πρόβλημα είναι, για παράδειγμα, το αίσθημα κνησμού ή συριγμού μετά από μερικά ποτήρια κρασί.
Τι μπορούμε να κάνουμε
Πολλές γυναίκες θεωρούν ότι είναι πολύ νέες για να μπουν στην εμμηνόπαυση, αυτό όμως συχνά απέχει από την πραγματικότητα, καθώς η μέση ηλικία της περιεμμηνόπαυσης ξεκινάει στα 40 και η εμμηνόπαυση συμβαίνει κατά μέσο όρο στα 51, ενώ υπάρχουν και γυναίκες που μπαίνουν στην εμμηνόπαυση πριν από τα 45 και άλλες –περίπου η μία στις εκατό– ακόμα και πριν από τα 40, όπως η Naomi Watts.
Τα καλά νέα είναι ότι η ορμονική θεραπεία, γνωστή και ως "HRT", που θα μας συνταγογραφήσει ο γιατρός, αφού πρώτα ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά, μπορεί να ανακουφίσει τη μεγάλη πλειονότητα των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης και πιθανώς να προστατέψει τη μελλοντική μας υγεία. Η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση απαιτεί και παρεμβάσεις στη διατροφή και στον τρόπο ζωής καθώς και παράλληλη αύξηση της σωματικής δραστηριότητας.
Ευχαριστούμε για τη συνεργασία τον Κωνσταντίνο Τσίγκο, καθηγητή Ενδοκρινολογίας, Διατροφής και Μεταβολισμού του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου, σύμβουλο του νοσοκομείου "Υγεία".
