Οδηγός γονιμότητας

Ενδομητρίωση & θεραπεία


Μια πάθηση που συνδέεται άμεσα με την υπογονιμότητα, όμως στις μέρες μας αντιμετωπίζεται, και μάλιστα αποτελεσματικά.


Η ενδομητρίωση είναι μια πάθηση, κατά την οποία ο ιστός που υπάρχει στο εσωτερικό της μήτρας αναπτύσσεται έξω από αυτήν και απλώνεται στα όργανα της κοιλιάς και της λεκάνης, σε σημεία δηλαδή όπου δεν θα έπρεπε να βρίσκεται. Η πάθηση αυτή παρουσιάζεται κυρίως στην πυελική κοιλότητα (το εσωτερικό του κατώτερου τμήματος της κοιλιάς), πάνω ή κάτω από τις ωοθήκες, πίσω από τη μήτρα, στους ιστούς που συγκρατούν τη μήτρα στη θέση της, στα σπλάχνα ή στην ουροδόχο κύστη. Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, η ενδομητρίωση μπορεί να εμφανιστεί στους πνεύμονες ή σε άλλα μέρη του σώματος.

Τα συμπτώματα
Αν και πρόκειται για μια καλοήθη πάθηση, μπορεί να δημιουργήσει αρκετά προβλήματα στις γυναίκες, εμφανίζοντας μία σειρά από ενοχλητικά συμπτώματα, όπως ο έντονος πόνος στην περιοχή της λεκάνης κατά τη διάρκεια της περιόδου, η επώδυνη σεξουαλική επαφή, η ακανόνιστη αιμορραγία της μήτρας, η παρατεταμένη περίοδος, η κόπωση, η ναυτία, η δυσουρία ή τα γαστρεντερικά προβλήματα, όπως διάρροια, δυσκοιλιότητα και φούσκωμα. O πόνος της ενδομητρίωσης μπορεί να είναι τόσο έντονος, ώστε να επηρεάσει αρνητικά την ποιότητα ζωής μιας γυναίκας, από την καθημερινότητα και τη σχέση της με τον σύντροφο μέχρι την επαγγελματική της απόδοση. Υπάρχουν όμως και γυναίκες που δεν παρουσιάζουν κανένα απολύτως σύμπτωμα ενδομητρίωσης, μέχρι τη στιγμή που αποφασίζουν να αποκτήσουν παιδί, αλλά δεν τα καταφέρνουν.

Οι εξετάσεις
Οι δύο πιο κοινές απεικονιστικές εξετάσεις για τη διάγνωση της ενδομητρίωσης είναι το υπερηχογράφημα και η μαγνητική τομογραφία (MRI). Όμως, ο μόνος τρόπος για να καταλήξει με βεβαιότητα ο γιατρός πως μια γυναίκα όντως πάσχει από ενδομητρίωση και σε τι βαθμό, είναι η λαπαροσκόπηση, η οποία παράλληλα είναι και η βασική μέθοδος θεραπείας. Η λαπαροσκόπηση παρέχει χρήσιμες πληροφορίες, που θα βοηθήσουν μια γυναίκα και τον γιατρό της να προσδιορίσουν το πώς και το πότε θα μπορέσει εκείνη να μείνει έγκυος ή αν θα χρειαστεί να υποβληθεί σε εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η θεραπεία
H ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της ενδομητρίωσης μπορεί να περιλαμβάνει και συμπληρωματική θεραπεία μετά τη λαπαροσκόπηση, που μπορεί να αφορά τη διακοπή της περιόδου για ένα διάστημα 3-6 μηνών, ανάλογα με το στάδιο της ενδομητρίωσης. Οι γυναίκες με ελάχιστη ή ήπια ενδομητρίωση έχουν διπλάσιες πιθανότητες να μείνουν έγκυοι με φυσικό τρόπο, σχεδόν αμέσως μετά τη λαπαροσκόπηση. Στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, η χειρουργική επέμβαση μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση της φυσιολογικής ανατομίας της πυέλου και να επιτρέψει στις ωοθήκες και τις σάλπιγγες να λειτουργήσουν καλύτερα. Επίσης, το χειρουργείο για την αφαίρεση μεγάλων ενδομητριωμάτων μπορεί να βελτιώσει τα ποσοστά γονιμότητας, ωστόσο υπάρχει ένα όριο ως προς το πόσο μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες για σύλληψη. Η θεραπεία πρέπει να είναι εξατομικευμένη και να εξετάζει όλες τις διαθέσιμες μεθόδους, προκειμένου να βοηθήσει στην πραγματοποίηση της πολυπόθητης εγκυμοσύνης


Ευχαριστούμε τον κ. Στέφανο Χανδακά MD MBA PhD, μαιευτήρα-ενδοσκοπικό χειρουργό γυναικολόγο, εξειδικευμένο στη ρομποτική γυναικολογική χειρουργική, τ. επιμελητή του Princess Royal University Hospital του Λονδίνου. Ο κ. Χανδακάς εργάστηκε ως επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Αθηνών στο Αττικό Νοσοκομείο και εργάζεται ως επιστημονικός συνεργάτης στο Υγεία και στο Μητέρα. (www.drchandakas.gr)

Κατάψυξη ωαρίων

Πλέον οι γυναίκες μπορούν να παρατείνουν τη γονιμότητά τους για περισσότερο χρόνο και με μεγαλύτερη ασφάλεια.


Μέχρι σήμερα το θέμα της κατάψυξης ωαρίων και του ιστού από τις ωοθήκες απασχολούσε και αφορούσε κυρίως νέες γυναίκες με καρκίνο, που, λόγω της θεραπείας τους, πιθανώς δεν θα μπορούσαν ποτέ να αποκτήσουν παιδιά. Όμως πρόσφατα δύο μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, η Apple και το Facebook, προσφέρθηκαν να παρέχουν δωρεάν κατάψυξη ωαρίων στις υπαλλήλους τους, προκειμένου εκείνες να μπορέσουν να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους για περισσότερο και να αφοσιωθούν στην καριέρα τους, χωρίς το άγχος της απόκτησης παιδιών να τις πιέζει. Αυτό το γεγονός δείχνει πως πλέον το θέμα της παράτασης της γονιμότητας αφορά πολύ περισσότερες γυναίκες από όσες πιστεύαμε.

Το γεγονός
Είναι αλήθεια πως όσο αυξάνεται η ηλικία μίας γυναίκας, ειδικά μετά τα 35 έτη, τόσο ελαττώνεται η ποιότητα των ωαρίων της, οπότε και αυξάνονται οι δυσκολίες για μία εγκυμοσύνη χωρίς τη βοήθεια των ειδικών. Η κατάψυξη ωαρίων έρχεται να απαντήσει στο πρόβλημα του χρόνου. Αν και πρόκειται για μια σχετικά καινούργια μέθοδο, θεωρείται απόλυτα ασφαλής με βάση τις μελέτες που γίνονται σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ο τρόπος
Όπως και σε μια κλασική προσπάθεια εξωσωματικής γονιμοποίησης, τα βήματα της θεραπείας είναι αρκετά απλά. Η γυναίκα που επιθυμεί να καταψύξει τα ωάριά της καλείται να κάνει κάποιες ενέσεις με μία μικρή βελόνα, για να ωριμάσουν τα ωάρια στην ωοθήκη, ενώ στο διάστημα αυτό παρακολουθείται με υπερηχογραφήματα και λήψεις αίματος για έλεγχο των ορμονών της. Όταν ωριμάσουν τα ωάρια, αφαιρούνται από την ωοθήκη με ελαφρά νάρκωση. Η διαδικασία γίνεται από τον κόλπο και διαρκεί λίγα λεπτά. Τα ωάρια που αφαιρούνται καταψύχονται στο εργαστήριο με τη μέθοδο της υαλοποίησης, όπου και μπορούν να παραμείνουν για πολλά χρόνια, χωρίς να επηρεάζεται η ποιότητά τους. Όταν η γυναίκα επιθυμεί να κάνει παιδιά, τα ωάρια αποψύχονται και τοποθετούνται στο εργαστήριο μαζί με το σπέρμα του άντρα, για να γίνει η γονιμοποίηση. Τα έμβρυα που προκύπτουν τοποθετούνται στη μήτρα, χωρίς νάρκωση, με έναν μικρό καθετήρα 2-5 ημέρες αργότερα.

Η ασφάλεια
Σήμερα οι ειδικοί μιλούν για ποσοστά εγκυμοσύνης πάνω από 40% ύστερα από κατάψυξη ωαρίων. Οι ορμόνες που χρησιμοποιούνται θεωρούνται εξαιρετικά ασφαλείς και όλες οι μέχρι τώρα μελέτες δείχνουν πως ο φόβος των γυναικών, που κάνουν θεραπεία γονιμότητας, ότι θα εμφανίσουν καρκίνο στο μέλλον, δεν είναι δικαιολογημένος, καθώς δεν αυξάνεται ο κίνδυνος εμφάνισης της νόσου, λόγω χρήσης ορμονών, για τις γυναίκες που έκαναν προσπάθειες εξωσωματικής γονιμοποίησης στο παρελθόν. Εξάλλου, η εξέταση από μαστολόγο μαζί με το υπερηχογράφημα μαστών και, ενδεχομένως, τη μαστογραφία εξασφαλίζει ότι δεν θα υπάρξει οποιοδήποτε πρόβλημα με τον μαστό, λόγω της θεραπείας

Ευχαριστούμε τους ιατρούς του WomanCenter, Δρα Ιωάννη Ζερβομανωλάκη ΜD, PhD, και Δρα Φλώρα Χ. Σταυρίδη MD, MSc, MRCP, με μακρόχρονη εμπειρία στη διατήρηση γονιμότητας σε κλινικές της Γερμανίας, της Αυστρίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Οι εργασίες του Δρος Ζερβομανωλάκη στο πεδίο αυτό βραβεύτηκαν με τα ερευνητικά βραβεία της Αυστριακής Εταιρίας Γυναικολογίας και της Αυστριακής Εταιρίας Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (www.womancenter.gr)

Δωρεά Ωαρίων & Εμβρύων

Kάθε χρόνο γεννιούνται περίπου 1.500 παιδιά μέσω δωρεάς ωαρίων, ενώ παγκοσμίως μέχρι σήμερα απαριθμούνται πάνω από ένα εκατομμύριο γεννήσεις.


Η διαδικασία
Η δωρεά ωαρίων είναι μια ανώνυμη διαδικασία, κατά την οποία μία γυναίκα, η δότρια, προσφέρει ωάρια στο ζευγάρι που δεν μπορεί να αποκτήσει παιδιά, τους λήπτες. Τα ωάρια αυτά γονιμοποιούνται με το σπέρμα που προέρχεται από τον σύντροφο της λήπτριας. Αφού γίνει η γονιμοποίηση, τα γονιμοποιημένα πια ωάρια μεταφέρονται στη λήπτρια, εφόσον βρίσκεται στην κατάλληλη φάση του κύκλου της. Διαφορετικά, μπορούν να καταψυχθούν και να χρησιμοποιηθούν σε επόμενο κύκλο.

Οι λήπτριες
Η δωρεά ωαρίων ενδείκνυται για γυναίκες των οποίων το γενετικό υλικό δεν είναι κατάλληλο ή, για κάποιους λόγους, έχει σταματήσει η παραγωγή ωαρίων από τον οργανισμό τους. Να σημειωθεί ότι γυναίκες που έχουν κάνει πολλές προσπάθειες εξωσωματικής χωρίς επιτυχία ή βρίσκονται στην εμμηνόπαυση (χωρίς περίοδο), μπορούν, μέσω της δωρεάς ωαρίων, να γίνουν μητέρες. Οι ενδείξεις για δωρεά ωαρίων ή εμβρύων περιλαμβάνουν:

Γυναίκες με πρώιμη εμμηνόπαυση
Γυναίκες που έχουν υποβληθεί σε χειρουργικές ή φαρμακευτικές θεραπείες (χημειοθεραπείες), που έχουν επηρεάσει τη γονιμότητά τους.
Γυναίκες με «κακή ποιότητα» ωαρίων
Γυναίκες με ανύπαρκτες ωοθήκες
Γυναίκες ηλικίας 43-50 ετών
Γυναίκες με χρωματοσωμιακά προβλήματα ή γενετικές παθήσεις, οι οποίες καθιστούν αδύνατη ή προβληματική την έκβαση μια εγκυμοσύνης.
Γυναίκες με ιστορικό πολλαπλών αποβολών

Οι δότριες
Οι υποψήφιες δότριες ωαρίων, σύμφωνα με την Ελληνική Νομοθεσία, είναι ανώνυμες και υποχρεούνται να υπογράψουν ειδικά έγγραφα συγκατάθεσης. Επίσης, για να γίνουν δεκτές σε ένα τέτοιο πρόγραμμα, πρέπει να πληρούν τις εξής προϋποθέσεις:

Να είναι 19-35 ετών.
Να είναι υγιείς, μη καπνίστριες και να μην υπάρχει προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό γενετικών ασθενειών.
Να έχουν δείκτη μάζας σώματος μικρότερο από 32.
Να έχουν FSH μικρότερη από 8.
Να έχουν δύο λειτουργικές ωοθήκες.
Επίσης, υποβάλλονται σε σειρά εξετάσεων (αιματολογικές, κλινικές και ψυχολογικές) για να διαπιστωθεί αν έχουν καλή υγεία και αν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν σωστά στην ορμονική θεραπεία. Στη συνέχεια, οι δότριες υποβάλλονται στην κλασική διαδικασία της ορμονικής διέγερσης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η διαδικασία σε καμία περίπτωση δεν επηρεάζει τη μελλοντική γονιμότητα των δοτριών.

Δωρεά εμβρύων
Μια άλλη επιλογή είναι η χρησιμοποίηση δανεικών εμβρύων. Η μέθοδος αυτή απευθύνεται σε ζευγάρια, που η σύζυγος παρουσιάζει πρόωρη εμμηνόπαυση και ο σύζυγος έχει αζωοσπερμία (απουσία σπερματοζωαρίων από το σπέρμα). Στην περίπτωση αυτή απαιτείται έγγραφη συγκατάθεση, τόσο από το ζεύγος-δότη όσο και από το ζεύγος-λήπτη.

Ποσοστά επιτυχίας
Η δωρεά ωαρίων έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα επιτυχής, με ποσοστά που μπορεί να φτάσουν μέχρι 75% ανά θεραπεία και είναι η μόνη διαθέσιμη θεραπεία για γυναίκες που δεν μπορούν να παράγουν δικά τους ωάρια. Αυτή η θεραπεία μπορεί να εγείρει ηθικά προβλήματα και γι’ αυτό η συμβουλευτική προσέγγιση είναι ουσιώδες κομμάτι της θεραπείας


Ευχαριστούμε τον Δρα Ηλία Γάτο, χειρουργό γυναικολόγο– μαιευτήρα, ειδικό στην εξωσωματική γονιμοποίηση και ενδοσκοπική χειρουργική, τ. Επιμελητή Νοσοκομείων Hammersmith & Royal Free του Λονδίνου, Διευθυντή Μονάδας Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής emBIO medical center (www.embio.com.gr)

Το μέλλον είναι εδώ!


Προεμφυτευτική Γενετική Διάγνωση: η λύση για τα ζευγάρια που ανησυχούν μήπως κληροδοτήσουν στα παιδιά τους γενετικά νοσήματα.

Δεν είναι λίγα τα ζευγάρια εκείνα, στα οποία η απόκτηση παιδιού συνοδεύεται από το τεράστιο άγχος της μεταβίβασης σοβαρών γενετικών νοσημάτων. Η προεμφυτευτική γενετική διάγνωση (ΠΓΔ) εφαρμόζεται περίπου για 350 γενετικές ασθένειες, έχοντας επιτύχει τη γέννηση εκατοντάδων υγιών παιδιών σε όλο τον κόσμο. Είναι μια διαδικασία που εφαρμόζεται στα γονιμοποιημένα ωάρια κατά την εξωσωματική γονιμοποίηση, προκειμένου να εντοπιστούν τα υγιή έμβρυα, ώστε μόνο αυτά να μεταφερθούν στη μήτρα και να ξεκινήσει η εγκυμοσύνη με ασφάλεια. Σήμερα, η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί για όλα τα μονογονιδιακά νοσήματα, δηλαδή εκείνα που προκαλούνται από μετάλλαξη ενός συγκεκριμένου γονιδίου, όπως η μεσογειακή αναιμία ή η κυστική ίνωση. Πραγματοποιείται, επίσης, και για τον έλεγχο δομικών χρωμοσωματικών αναδιατάξεων και αφορά ζευγάρια, στα οποία ο ένας εκ των δύο είναι φορέας τέτοιων αναδιατάξεων (χρωμοσωματικές μεταθέσεις, αναστροφές κ.ά.) και έτσι βρίσκονται σε υψηλό κίνδυνο να συλλάβουν χρωμοσωμικά παθολογικά έμβρυα, με αποτέλεσμα επαναλαμβανόμενες αποβολές ή παιδιά με συγγενείς ανωμαλίες και διανοητική καθυστέρηση.

Η διαδικασία
Η ΠΓΔ γίνεται κατά τη διάρκεια ενός κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης και παρεμβάλλεται στο διάστημα ανάμεσα στη γονιμοποίηση του ωαρίου και στην εμβρυομεταφορά στη μήτρα. Ακολουθείται κανονικά η διαδικασία ενός συνηθισμένου κύκλου εξωσωματικής γονιμοποίησης μέχρι την καλλιέργεια των γονιμοποιημένων ωαρίων στο εργαστήριο. Σε εκείνη τη φάση πραγματοποιείται η βιοψία του γονιμοποιημένου ωαρίου, δηλαδή λαμβάνονται μερικά κύτταρα από το γονιμοποιημένο ωάριο, προκειμένου να υποβληθούν σε γενετικές αναλύσεις. Η βιοψία των κυττάρων γίνεται με ειδική συσκευή λέιζερ, που συνδέεται με το μικροσκόπιο. Η νέα αυτή τεχνολογία βοηθά στην ασφαλή λήψη κυττάρων από το έμβρυο. Η βιοψία εφαρμόζεται σε διάφορα στάδια της προεμφυτευτικής ανάπτυξης του εμβρύου στο εργαστήριο, δηλαδή όσο αυτό αναπτύσσεται πριν τοποθετηθεί στη μήτρα. Τέλος, ανάλογα με τα αποτελέσματα της γενετικής ανάλυσης, επιλέγονται τα υγιή γονιμοποιημένα ωάρια, που θα μεταφερθούν στη μήτρα για να ξεκινήσει η εγκυμοσύνη.

Ιατρικός τουρισμός
Μας επισκέπτονται ζευγάρια από 34 χώρες του κόσμου, μεταξύ των οποίων Αυστραλία, ΗΠΑ, Μεγάλη Βρετανία, Ιταλία, Γαλλία, Νορβηγία, Ελβετία ακόμα και από τα Αραβικά Εμιράτα. Την τελευταία χρονιά έχουν αναπτυχθεί ιδιαίτερες ιατρικές σχέσεις και με τη Ρουμανία, από την οποία σε μηνιαία βάση έρχονται πλέον πάνω από 50 ζευγάρια. Εδώ και περίπου 2 χρόνια η Ελληνική Εταιρεία Αναπαραγωγικής Ιατρικής, το κέντρο «Γένεσις Αθηνών» και το Πανεπιστήμιο Αθηνών προσφέρουν ένα e-learning πρόγραμμα για την ανθρώπινη αναπαραγωγή, το οποίο απευθύνεται στους γιατρούς και στους επαγγελματίες υγείας. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα «εξήχθη» στη Ρουμανία, η οποία ζήτησε την εκπαίδευση των γιατρών της στο εν λόγω πρόγραμμα.

Ευχαριστούμε τον κ. Κωνσταντίνο Πάντο, γυναικολόγο, εξειδικευμένο στην εξωσωματική γονιμοποίηση, Διευθυντή της Μονάδας Αναπαραγωγικής Ιατρικής Κλινικής «Γένεσις Αθηνών». (www.genesisathens.gr)

Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή

Σε περιπτώσεις δυσκολίας στη σύλληψη, η εξωσωματική γονιμοποίηση δεν είναι πάντα μονόδρομος.


Η υπογονιμότητα είναι η αδυναμία σύλληψης ύστερα από έναν χρόνο προσπάθειας με τακτικές επαφές (γυναίκες <35 ετών) και οδηγεί πολλές φορές σε αδιέξοδο τα νέα ζευγάρια, φέρνοντάς τα αντιμέτωπα με το μεγάλο ερώτημα: Μήπως ήρθε η ώρα να κάνουμε εξωσωματική; Οι εξελίξεις ωστόσο στην αντιμετώπιση της υπογονιμότητας είναι ραγδαίες τα τελευταία χρόνια.

Οι επιλογές
Είναι αλήθεια πως η εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF, In Vitro Fertilization) έχει δώσει τη λύση σε μεγάλο βαθμό στο πρόβλημα της υπογονιμότητας. Όμως, δεν θα πρέπει να θεωρείται μονόδρομος. Αντίθετα, πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση, απαιτείται η επίσκεψη σε εξειδικευμένο μαιευτήρα γυναικολόγο, ο οποίος θα αξιολογήσει την κατάσταση και θα δώσει τις κατάλληλες κατευθύνσεις στο πλαίσιο της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής. Ο όρος ART (Assisted Reproductive Technology) περιλαμβάνει το σύνολο των τεχνικών, που αποσκοπούν σε κύηση. Η κατάλληλη τεχνική επιλέγεται ύστερα από προσεκτική εξέταση, αξιολόγηση του ιστορικού και προσδιορισμό των πιθανών αιτιών υπογονιμότητας. Η υπογονιμότητα κατά το ένα τρίτο οφείλεται στη γυναίκα (διαταραχές ωορρηξίας, φλεγμονές σαλπίγγων, ενδομητρίωση, ανατομικά αίτια κ.ά.), κατά το ένα τρίτο στον άντρα (κιρσοκήλη, φλεγμονές, ορμονολογικές διαταραχές κ.α.), ενώ το υπόλοιπο ένα τρίτο δεν έχει συγκεκριμένη αιτία και αναφέρεται ως «ανεξήγητη υπογονιμότητα».

Οι τεχνικές ART
Μέτρηση της θερμοκρασίας κατά τη διάρκεια του κύκλου. Γίνεται από την ίδια τη γυναίκα σε τακτά χρονικά διαστήματα, αφού έχει αποδειχθεί ότι υπάρχει αύξηση της θερμοκρασίας κατά την ωορρηξία. Με αυτόν τον τρόπο το ζευγάρι προγραμματίζει τις επαφές του.

Τεστ Ωορρηξίας (μοιάζει με το Τεστ Κύησης). Όταν αυτό δώσει θετικό αποτέλεσμα, υποδηλώνει ότι στις επόμενες 36 ώρες θα γίνει ωορρηξία.

Παρακολούθηση του φυσικού κύκλου. Πραγματοποιείται υπερηχογραφική παρακολούθηση της ανάπτυξης των ωοθυλακίων κατά τη διάρκεια του κύκλου, ώστε να εντοπιστεί το ώριμο ωοθυλάκιο. Όταν αυτό συμβεί, γίνεται μία ένεση για την τελική ωρίμανσή του εντός 36 ωρών και ακολουθούν επαφές ή σπερματέγχυση.

Ελεγχόμενη Ωοθηκική Διέγερση (COS, Controlled Ovarian Stimulation). Πρόκειται για την ελεγχόμενη διέγερση των ωοθυλακίων και την παραγωγή πολλαπλών ωαρίων. Η διέγερση πραγματοποιείται με τη χορήγηση ορμονών, καθώς η παραγωγή περισσότερων ωαρίων αυξάνει τις πιθανότητες κύησης. Μετά την αγωγή, η γυναίκα παρακολουθείται υπερηχογραφικά, έτσι ώστε να εκτιμηθεί το πάχος του ενδομητρίου και η ημέρα της ωοθυλακιορρηξίας, όπου το ζευγάρι θα έχει σεξουαλική επαφή.

Ενδομητρική Σπερματέγχυση (IUI, Intrauterine Insemination). Είναι σχετικά ανώδυνη και γρήγορη, ενώ ενδείκνυται σε ζευγάρια νεαρής ηλικίας. Το σπέρμα, ύστερα από ειδική επεξεργασία, εγχέεται απευθείας στο εσωτερικό της μήτρας. Πραγματοποιείται διακολπικά την ημέρα της ωορρηξίας με τη βοήθεια ειδικού καθετήρα. Ο αριθμός, η κινητικότητα και η μορφολογία των σπερματοζωαρίων, αλλά και η καλή κατάσταση των σαλπίγγων επηρεάζουν τις πιθανότητες επιτυχίας της μεθόδου.

Το συμπέρασμα
Οι μέθοδοι υποβοηθούμενης αναπαραγωγής βελτιώνονται και εμπλουτίζονται συνεχώς με νέες ανακαλύψεις και καινοτομίες. Παρ’ όλα αυτά, η γονιμότητα στον άντρα και στη γυναίκα είναι αποτέλεσμα πολλών παραγόντων. Για το λόγο αυτό, η άρτια ιατρική παρακολούθηση, η σοβαρή και υπεύθυνη αντιμετώπιση, αλλά και η προσωπική συμμετοχή αποτελούν «κλειδιά» της επιτυχίας.

Ευχαριστούμε τον κ. Βασίλειο Κελλάρη, μαιευτήρα- γυναικολόγο, επιστημονικό συνεργάτη του Κέντρου Ανθρώπινης Αναπαραγωγής Κλινική Γένεσις Αθηνών, Αντιπρόεδρο στην οικογενειακή τράπεζα βλαστικών κυττάρων Stem-Health Hellas. (www.vasiliskellaris.gr)

Διατήρηση της γονιμότητας

Μπορούν οι γυναίκες με καρκίνο του μαστού να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους; 

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί την πιο συχνή μορφή καρκίνου στις γυναίκες σε αναπαραγωγική ηλικία, καθώς το 2% των περιπτώσεων της νόσου αφορά γυναίκες μεταξύ 20-34 ετών και το 11% μεταξύ 35-44 ετών. Αν και, ευτυχώς, πλέον η διάγνωση γίνεται σε πρώιμο στάδιο, ο διηθητικός καρκίνος του μαστού, που είναι η πιο προχωρημένη μορφή της νόσου, εμφανίζεται συχνά και απαιτεί χημειοθεραπεία, η οποία απειλεί τη μελλοντική γονιμότητα της γυναίκας. Από την άλλη, η χρήση μίας ουσίας, της ταμοξιφαίνης, που χρησιμοποιείται για να αντιμετωπίσει ορμονοεξαρτώμενους όγκους, μπορεί να καθυστερήσει την πιθανότητα εγκυμοσύνης σε μεγαλύτερες γυναίκες, των οποίων η γονιμότητα είναι ήδη μειωμένη. Είναι επιτακτική ανάγκη λοιπόν οι γυναίκες να ενημερώνονται επαρκώς από τους ειδικούς για την επίδραση της θεραπείας στην πιθανότητα να γίνουν αργότερα μητέρες και για τις δυνατότητες που έχουν, ώστε να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους.

Οι μέθοδοι
Οι μέθοδοι για τη διατήρηση της γονιμότητας είναι η κρυοσυντήρηση εμβρύων ή ωαρίων με τη μέθοδο της υαλοποίησης. Και οι δύο αυτές διαδικασίες απαιτούν τη διέγερση των ωοθηκών, η οποία διαρκεί δύο εβδομάδες από την έναρξη της έμμηνου ρύσης. Συνήθως, υπάρχει ένα διάστημα 4-6 εβδομάδων μεταξύ χειρουργείου και χημειοθεραπείας, το οποίο αρκεί για τη διέγερση των ωοθηκών. Η διέγερση για τις γυναίκες με καρκίνο του μαστού γίνεται με διαφορετικό τρόπο από ό,τι για τις υγιείς γυναίκες – πλέον υπάρχουν ασφαλή πρωτόκολλα διέγερσης για τις γυναίκες που νοσούν. Επειδή τα οιστρογόνα παίζουν κεντρικό ρόλο στην εμφάνιση και στην εξέλιξη της νόσου, σκοπός της διέγερσης στις περιπτώσεις αυτές είναι να διατηρηθούν χαμηλά τα επίπεδα της οιστραδιόλης ορμόνης, σε σύγκριση με τη συμβατική πρόκληση ωοθυλακιορρηξίας. Έτσι χρησιμοποιούνται ειδικά πρωτόκολλα διέγερσης που διατηρούν σε ασφαλή επίπεδα την παραγωγή των οιστρογόνων. Μιας και η αύξηση της οιστραδιόλης είναι ανάλογη με τον αριθμό των ωοθυλακίων που δημιουργούνται, ο φυσικός κύκλος –θεραπεία κατά την οποία γίνεται συλλογή ενός και μόνο ωαρίου από την ωοθήκη χωρίς χορήγηση ορμονών– αποτελεί μία εναλλακτική. Το μειονέκτημα όμως είναι πως το ωάριο μπορεί να μη βρεθεί στην ωοληψία ή να μην μπορεί να γονιμοποιηθεί και, εφόσον πρόκειται να γίνει χημειοθεραπεία, η γυναίκα να μην μπορεί να κάνει δεύτερο κύκλο θεραπείας. Η εγκυμοσύνη μετά τον καρκίνο του μαστού δεν φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπής του. Επιπλέον, δεν έχει παρατηρηθεί αυξημένος κίνδυνος συγγενών ανωμαλιών στα παιδιά που έχουν γεννηθεί μετά την ολοκλήρωση της χημειοθεραπείας.

Χρόνος
Οι ειδικοί συνιστούν οι προσπάθειες για εγκυμοσύνη να ξεκινούν δύο τουλάχιστον χρόνια μετά τη διάγνωση, κυρίως γιατί ο κίνδυνος της υποτροπής είναι μεγαλύτερος κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Σε γυναίκες που πήραν αγωγή με ταμοξιφαίνη, η εγκυμοσύνη θεωρείται συνήθως ασφαλής μετά την ολοκλήρωση της 5χρονης θεραπείας. Παρά το γεγονός ότι η εγκυμοσύνη θεωρείται ασφαλής για τις περισσότερες γυναίκες με καρκίνο του μαστού, η παρένθετη μητρότητα μπορεί να είναι κατάλληλη για τις περιπτώσεις με υψηλό κίνδυνο για υποτροπή ή για τις γυναίκες που πρέπει δια βίου να βρίσκονται σε θεραπεία. Η διατήρηση της γονιμότητας είναι λοιπόν εφικτή για τις περισσότερες γυναίκες με καρκίνο του μαστού, αρκεί να απευθύνονται σε ειδικούς της αναπαραγωγικής ιατρικής το συντομότερο δυνατό μετά την αρχική διάγνωση

Ευχαριστούμε την κα Δήμητρα Κύρου, ΜD, PhD, ειδικό στην Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή, τ. Επιμελήτρια Centrum voor Reproductieve Geneeskunde Universitair Ziekenhuis Brussel, Διδάκτορα Αναπαραγωγικής Ιατρικής Πανεπιστημίου Βρυξελλών και Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, κλινική υπεύθυνος της Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής «Assisting Nature» στη Θεσσαλονίκη.