Dimitrios Masouras Studio: Στο νέο χώρο του Δημήτρη Μασούρα στο Κουκάκι η ζωγραφική συναντά τη μόδα
Φωτογραφία: Εύα Ζανιά
Ο καλλιτέχνης Δημήτρης Μασούρας, βρήκε ένα σπίτι για τους ναύτες του και τις ζωγραφικές δημιουργίες του που αποτυπώνονται πάνω σε καμβάδες και καθημερινά και fashion αντικείμενα, γιατί, όπως λέει, την τέχνη οφείλεις να τη ζεις.
Είναι ένα φθινοπωρινό απόγευμα και το στενό της Τούσα Μπότσαρη, ο Δημήτρης Μασούρας κάθεται στο σκαλοπάτι της διπλανής στο νέο του studio πολυκατοικίας περιμένοντας να με υποδεχτεί. Ο νέος του χώρος, ένα "σπίτι” για τα έργα του, ζωγραφικά έργα αποτυπωμένα πάνω σε καμβά, χαρτί, plexiglass, καθημερινά αντικείμενα και fashion items, άνοιξε την 1η Σεπτεμβρίου.
Ο Δημήτρης έκοψε την πρώτη του απόδειξη την ίδια μέρα, ενώ ακόμη δεν είχε προλάβει να στήσει όλα τα αντικείμενα. Ανεβασμένος στην σκάλα κρεμούσε τα κεραμικά πιάτα με τις ζωγραφιές του, όταν μπήκαν οι πρώτοι πελάτες. Κάτι έλκει τον κόσμο να διασχίσει το κατώφλι του Dimitrios Masouras Studio. Δεν είναι όμως ένα πράγμα αυστηρά. Είναι πολλά, όπως και ο ίδιος ο καλλιτέχνης.
Ο Δημήτρης Μασούρας ολοκλήρωσε τις πρώτες του σπουδές στη γραφιστική στην Ελλάδα και στη συνέχεια έφυγε για την Αγγλία, όπου έκανε μεταπτυχιακό στον κινηματογράφο και αργότερα ένα δεύτερο στο fashion management. Όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, η πορεία του τον οδήγησε στο Εθνικό Θέατρο, αρχικά στη σκηνογραφία και την ενδυματολογία και στη συνέχεια στο performance art, όπου παρέμεινε για τρία χρόνια.
Όπως εξηγεί, οι διαφορετικές αυτές σπουδές και εμπειρίες δεν λειτούργησαν ποτέ για τον ίδιο ως ξεχωριστά κεφάλαια, αλλά ως εργαλεία που σταδιακά ενώθηκαν στη ζωγραφική του. Η γραφιστική, για παράδειγμα, εξακολουθεί να είναι ορατή στον τρόπο που αντιμετωπίζει τη σύνθεση, ενώ η γνώση της ενδυματολογίας περνά στις φιγούρες και στα ρούχα των έργων του και η εμπειρία από το θέατρο και το performance επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται συνολικά την εικόνα.
Εμπιστεύονταν τη ροή. Άφηνε όλες αυτές τις πτυχές της δημιουργικότητάς του να τον οδηγήσουν όπου ήθελαν εκείνες. Μέχρι που τον πήγαν στον προορισμό του. Τη ζωγραφική.
Η Ακρόπολη, ο έρωτας και η φιγούρα του ναύτη
Καταλυτικό παράγοντα έπαιξε το σπίτι του στην Ακρόπολη, ένα σπίτι που βρήκε στην αρχή της σχέσης του με τον σύντροφο ζωής του και σύζυγό του, Ηλία, όταν ακόμη η σχέση τους δοκιμάζονταν από την απόσταση Λονδίνο - Αθήνα. Το σπίτι αυτό διαθέτει ένα υπόγειο που βλέπει σε αυλή. Αυτό ήταν και το πρώτο στούντιο που ο Δημήτρης άρχισε να ζωγραφίζει αποκλειστικά για "τον ένα”, για τον Ηλία του. "Αν δεν υπήρχε ο Ηλίας, δεν θα υπήρχε τίποτα απ’ όλα αυτά", λέει χαρακτηριστικά.
Την έκφρασή του τη βρήκε στη φιγούρα του ναύτη και στα λουλούδια. Ο ναύτης είναι ένα σύμβολο που για τον ίδιο έχει προεκτάσεις που ακόμα ανακαλύπτει, όπως τη σχέση της οικογένειάς του με τη ναυτοσύνη και τη θάλασσα, στοιχεία με τα οποία ήρθε σε επαφή από παιδί. Οι πρώτοι ναύτες λοιπόν, ήταν για τον Ηλία. "Του έστελνα φωτογραφίες των έργων και του έλεγα, κοίτα, ζωγράφισα αυτό για σένα. Σου αρέσει;”. Ήταν εκείνος που τον ενθάρρυνε να συνεχίσει, που έβλεπε τις πρώτες δοκιμές και με τον οποίο μοιραζόταν τις ανασφάλειες αλλά και τον ενθουσιασμό του.
Ο ίδιος αγαπά βαθιά το συγκεκριμένο σύμβολο και δεν θεωρεί ότι η παρουσία ναυτών στην ελληνική τέχνη περιορίζει τη δική του δουλειά. "Ενώ παλιά με φόβιζε η πιθανότητα μιας σύγκρισης, με μπλόκαρε ας πούμε να μου λένε για τον Τσαρούχη, πλέον έχω καταλάβει ότι η ταυτότητα των έργων μου είναι μοναδική. Είμαι πολύ ευτυχής. Το αγαπώ βαθιά αυτό το σύμβολο και χαίρομαι που δεν περιορίστηκα από το γεγονός ότι πολλοί Έλληνες καλλιτέχνες - και όχι μόνο ο Τσαρούχης - το έχουν ως αντικείμενο της τέχνης τους. Ο καθένας έχει κάτι διαφορετικό να πει".
Η ζωγραφική του Δημήτρη Μασούρα, πράγματι, εξελίσσεται μέσα από διαφορετικά υλικά και εμπειρίες, κυρίως ταξίδια, που δίνουν στους ναύτες του το μοναδικό τους αισθητικό αποτύπωμα. Παρόλα αυτά στον πυρήνα τους κατοικεί και η ελληνικότητα και το queer στοιχείο. Με τα χρόνια αναγνωρίζει μέσα στη δουλειά του επιρροές από πράγματα που τον συγκινούσαν από παιδί όπως το ρεμπέτικο, ο Μίκης Θεοδωράκης, το Εθνικό Θέατρο, ο Δημήτρης Παπαϊωάννου, η ποίηση του Καβάφη.
Μάλιστα αναφέρει χαρακτηριστικά "Λέω συχνά πως οι ναύτες μου είναι ερωτικά πορτρέτα που εκφράζουν την προσμονή και την τρυφερότητα που φέρει αυτή η συνθήκη. Αυτή την προσμονή νομίζω ότι συναντάω στα ποιήματα του Καβάφη. Νομίζω ότι στο ναύτη έβλεπα την ομοφυλοφιλία μου. Άρα με το σύμβολο αυτό μπορούσα να καλύπτω ή να θαυμάζω και αυτό που είμαι".
Η ίδια η στολή παίζει καθοριστικό ρόλο. "Η εικόνα της στολής του ναύτη απευθείας μου δημιουργεί μια αίσθηση υψηλής αισθητικής. Με συγκινεί βαθιά η θέα της", λέει, εξηγώντας ότι σε σχέση με άλλες στρατιωτικές στολές η ναυτική έχει κάτι πιο κοσμοπολίτικο. Αυτό είναι το στοιχείο που αποτελεί μία αόρατη κλωστή που συνδέει τον Δημήτρη, το ναύτη και την έννοια του ταξιδιού. Για τις σειρές του ο καλλιτέχνης έχει πολλές φορές αντλήσει από τα ταξίδια του. Τα χρώματα, η διάθεση κάθε σειράς έχει καθοριστεί από μία ταξιδιωτική αλλά κυρίως αισθητική εμπειρία.
Στη σειρά Sailors of Philopappou Hill για παράδειγμα ο ναύτης έρχεται σε αντιπαραβολή με το αρχαίο ελληνικό κάλλος και την αγάπη του καλλιτέχνη για τους κιώνες. Οι Sailors of Murano Island είναι ίσως η πιο ποπ σειρά του από άποψη χρωματικής παλέτας, ενώ οι Saint Sailors of Sicily, είναι βαθιά επηρεασμένοι από την λατρεία του Δημήτρη για την αισθητική των καθολικών ναών.
Το θέμα των λουλουδιών είναι επίσης ένα χαρακτηριστικό κομμάτι της δουλειάς του. "Ο Ηλίας μου προσφέρει τις πιο όμορφες ανθοδέσμες", θα πει για τα λουλούδια που είναι πρώτα παρόντα σπίτι τους και έπειτα στην τέχνη του. Ειδικότερα τα ηλιοτρόπια, που για τον Δημήτρη είναι το λουλούδι που συμβολίζει τον Ηλία.
Τέχνη που φοριέται, τέχνη που τη ζεις
Η μετάβαση από τη ζωγραφική στα fashion items, τα T-shirts, τις tote bags και τα μαντήλια δεν αντιμετωπίζεται από τον ίδιο ως ένας τρόπος να γίνει απλώς πιο εμπορικό το έργο του. Η αφετηρία είναι η ιδέα ότι η τέχνη μπορεί να αποτελεί μέρος της καθημερινότητας. "Τι πιο όμορφο από να φοράς τέχνη;" λέει, εξηγώντας ότι για χρόνια παρατηρεί μία στιλιστική ομοιογένεια στην κοινωνία.
Ως costume designer είχε ήδη την εμπειρία του να μεταφέρει μια εικόνα πάνω στο σώμα και να σκέφτεται πώς ένα έργο μπορεί να αποκτήσει άλλη ζωή μέσα από ένα ρούχο. Τα μαντήλια ήταν από τα πρώτα αντικείμενα που τον ενδιέφεραν. Από παιδί τα έβλεπε στο σπίτι του καθώς η μητέρα του διαθέτει μεγάλη συλλογή, ενώ ο ίδιος τα φορούσε για χρόνια.
Όταν ταξίδευε, ένα από τα πρώτα πράγματα που αναζητούσε στα μουσεία ήταν το gift shop και τα αντικείμενα που μπορούσαν να μεταφέρουν την τέχνη έξω από τον εκθεσιακό χώρο. Αυτό είναι και το ενδιαφέρον της δικής του προσέγγισης. Η ζωγραφική δεν χρειάζεται να μένει στον τοίχο. Μπορεί να γίνει κάτι που φοράς, που χρησιμοποιείς, που παίρνεις μαζί σου.
"Από εκεί προέκυψε η ιδέα του "Art, made to live with", δηλαδή μιας τέχνης που δεν μένει μόνο στον τοίχο”, αναφέρει, "Η λογική αυτή οδήγησε στη δημιουργία της Paintings You Can Wear Collection. Είναι τέλειο να μπορείς να φοράς την τέχνη, να φας από αυτήν, να πιεις από αυτή, εξού και το λεκτικό "Art, made to live with", δηλαδή να μπορείς να ζήσεις με την τέχνη. Ακόμα και το να καθίσεις στον καναπέ σου και να χαζέψεις τον καμβά στον απέναντι τοίχο είναι τέχνη που τη ζεις”.
Aπό τη "δικτατορία της ευθείας" στην ελευθερία
Το Studio στο Κουκάκι σχεδιάστηκε ώστε να έχει τη ζεστασιά και την οικειότητα ενός σπιτιού, λειτουργώντας, όπως λέει ο Δημήτρης, ως "προέκταση του σπιτιού μας". "Θέλαμε ο χώρος να έχει αυτή την ηρεμία που βιώνουμε εμείς καθημερινά", εξηγεί, ώστε όποιος περνά την πόρτα να αισθάνεται πως μπαίνει σε έναν χώρο που έχει προσωπική σχέση με τους δημιουργούς του. Το έχει πετύχει.
Στο πατάρι του Studio θα πραγματοποιούνται και μαθήματα ζωγραφικής από τον ίδιο τον καλλιτέχνη τα οποία ξεκινούν στις 6 Οκτωβρίου και χωρίζονται σε σταθερά εβδομαδιαία classes και αυτοτελή experiences. Η βασική φιλοσοφία του καλλιτέχνη είναι να απομακρύνει τον μαθητή από τον φόβο ότι πρέπει πρώτα να μάθει να ζωγραφίζει "σωστά".
Στα εβδομαδιαία μαθήματα, ο στόχος είναι ο κάθε μαθητής να δημιουργήσει ένα προσωπικό portfolio. Παράλληλα με τα σταθερά classes, υπάρχουν one-off experiences με συγκεκριμένες θεματικές, όπως η παρατήρηση λουλουδιών και ένα μάθημα γύρω από τρεις αρχιτεκτονικούς ρυθμούς αρχαίων κιόνων.
Δες περισσότερα σχετικά με τα μαθήματα ζωγραφικής εδώ.
Info: Dimitrios Masouras Studio, Τούσα Μπότσαρη 24, Κουκάκι, dimitriosmasourasstudio.com, ΙG: dimitriosmasourasstudio | Τα εγκαίνια θα πραγματοποιηθούν την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, 18:00–22:00.
