Το ταλέντο και η ποιότητά της είναι αδιαμφισβήτητα. Όμως δεν είναι μόνο αυτά που κάνουν την Μαίρη Μηνά τόσο ξεχωριστή. Είναι αυτή η καθαρότητα στο βλέμμα και στον λόγο της, που φανερώνουν έναν άνθρωπο απαράμιλλης ενσυναίσθησης.
Φέτος, η Μαίρη Μηνά πρωταγωνιστεί στο θεατρικό γεγονός της χρονιάς. Το Cleansed της Sarah Kane, που παρουσιάζεται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης, σε σκηνοθεσία Δημήτρη Καραντζά και με ένα all-star cast, είναι, μεταξύ πολλών άλλων, η απόδειξη ότι μόνο οι ομάδες μπορούν να γράψουν ιστορία. Ήταν επόμενο η συζήτησή μας με τη Μαίρη Μηνά να ξεκινήσει από εκεί.
Πώς είναι να συμμετέχεις στην πιο πολυσυζητημένη παράσταση της σεζόν;
Δεν έχω ακριβώς επίγνωση του τι είδους παράσταση έχουμε φτιάξει. Έχω όμως επίγνωση του έργου με το οποίο καταπιαστήκαμε και γνωρίζω τι "σκάψιμο" έχει προηγηθεί. Είναι πολύ συγκινητικό το ότι όλη αυτή η διαδρομή τελικά έχει και την αποδοχή του κόσμου. Για μένα όμως προέχει πάντα να παραμένει ενεργός ο στόχος που έχουμε θέσει. Ξέρεις, υπάρχει μια παγίδα όταν νιώσεις ότι υπάρχει αποδοχή από τον κόσμο: να χάσεις την αίσθηση της επικινδυνότητας που είχες κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας.
Ιδιαίτερα με έργα όπως αυτό, που θέλει να είσαι συνεχώς με τις κεραίες ανοιχτές και μια αίσθηση ανασφάλειας. Σε μια τέτοιου είδους δραματουργία κάπως όλα κρέμονται διαρκώς από μια κλωστή. Οπότε, από τη μια υπάρχει η χαρά να παίζεις σε ένα θέατρο που σφύζει από κόσμο, γιατί δεν υπάρχει τίποτα πιο όμορφο από το να μοιράζεσαι αυτό για το οποίο έχεις δουλέψει, και από την άλλη η αγωνία να μη χάσεις την πρωτογενή σχέση με το υλικό, να μην το συνηθίσεις.
Η σκηνική χημεία μεταξύ των συντελεστών είναι προϋπόθεση για να λειτουργήσει ένα τόσο τολμηρό έργο;
Στον θίασο αυτό υπάρχει ψυχική και καλλιτεχνική συγγένεια και είναι μαγικό να μπαίνεις σε μια τέτοια ομάδα ανθρώπων. Αλλά είναι και το ίδιο το έργο που σε αναγκάζει να δημιουργήσεις αυτή τη συγγένεια. Μπορεί να ακούγονται λίγο κλισέ αυτά που λέω, αλλά να που συμβαίνουν. Πολύ συχνά λέμε με τη Νατάσα Εξηνταβελώνη, με την οποία μοιραζόμαστε το καμαρίνι, πως, αν δε νιώθαμε αυτή την αγάπη και τη χημεία μεταξύ μας, θα μπορούσε να είναι βασανιστικό να παίζουμε στη συγκεκριμένη παράσταση.
Ποια ήταν η πρώτη σου επαφή με το εμβληματικό έργο της Sarah Kane;
Δεν είχε τύχει να δω κανένα ανέβασμά του, ούτε του Λευτέρη Βογιατζή ούτε μεταγενέστερες παραστάσεις. Το είχα πρωτοδιαβάσει σε νεαρή ηλικία και είχα σοκαριστεί από τη σκληρότητά του, αλλά παράλληλα με είχε ενθουσιάσει όλη αυτή η νέα δραματουργική φόρμα που έφερνε στο θέατρο. Τώρα που το "σκαλίσαμε" σε βάθος κατάλαβα πόσο μοναδικό, βαθύ, σύγχρονο, επίκαιρο και πανανθρώπινο είναι το κείμενο. Η βία είναι στην ουσία ένα μέσο για να μιλήσουμε για πράγματα που μας αφορούν χωρίς να πρέπει να κάνουμε κύκλους, σαν το μαχαίρι που φτάνει κατευθείαν στο κόκαλο.
Το συγγραφικό έργο της Sarah Kane έχει μια μοναδική τεχνική και μαεστρία. Η ίδια ήταν ένα πλάσμα πονεμένο, που έπασχε από ψυχικά νοσήματα, κάτι που σαν να υπερκάλυπτε τις μοναδικές της συγγραφικές ικανότητες. Όμως είναι πλάνη να πιστεύει κανείς ότι το ταλέντο της ήταν απόρροια της ψυχικής της νόσου. Τα γραπτά της είναι βαθιά ποιητικά και τρομακτικά μελετημένα σε ό,τι αφορά τον άνθρωπο, την ανθρώπινη συνθήκη και τους κοινωνικούς παλμούς.
Πρόκειται για ένα έργο που φωτίζει την αγάπη μέσα από τη βία και τον ακραίο πόνο. Πιστεύεις ότι οι θεατές που έχουν βιώσει οδύνη συνταράσσονται λιγότερο;
Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι συνυφασμένη με την οδύνη. Ακόμη και όποιος έχει... σκαπουλάρει τον πόνο και δεν έχει βιώσει φρικτές καταστάσεις απώλειας ή οδύνης πιστεύω ότι έχει μέσα του αυτή τη χορδή και, λίγο ανοιχτός να είναι, θα την ακούσει να χτυπάει. Βέβαια, συχνά αντιστεκόμαστε σε μια τέτοια δόνηση, δε θέλουμε να εισέλθει μέσα μας, σαν να μη δίνουμε χώρο σε μια κατάσταση που μας προκαλεί να σκεφτούμε.
Είναι από φόβο ή μήπως έχουμε συνηθίσει επικίνδυνα κάθε μορφή βίας;
Νιώθω ότι έχει να κάνει με το ότι είμαστε αρκετά μπουκωμένοι από θλίψη, είτε αυτή βρίσκεται μέσα μας είτε προκαλείται από εξωτερικά ερεθίσματα. Με όλα αυτά που συμβαίνουν γύρω μας συχνά προτιμάμε να ξεχνάμε ή να μένουμε "μουδιασμένοι" αντί να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας ότι και ο δρόμος της οδύνης έχει πάρα πολλά δώρα να μας προσφέρει.
Ο ρόλος της Γκρέις σε οδήγησε να ανακαλύψεις νέες πτυχές του εαυτού σου;
Υπήρχε μια τρομερά άγνωστη περιοχή για μένα, που έχει να κάνει με το τι μπορεί να σημαίνει ότι δε χωράω στο σώμα μου ή ότι το σώμα μου δε με αντιπροσωπεύει. Ή ότι αναζητώ και επιθυμώ τόσο πολύ την ένωση με τον άλλο, που θέλω να γίνω εκείνος, να αλλάξω το σώμα μου και να φέρω το δικό του σαν δικό μου. Αυτές ήταν περιοχές πολύ ευαίσθητες, αλλά και εντελώς άγνωστες σ’ εμένα και έπρεπε να ενισχύσω την ενσυναίσθησή μου ώστε να γίνω αγωγός τους.
Όταν το έργο ανέβηκε το 1998 για πρώτη φορά στη Βρετανία, προκάλεσε απόλυτο σοκ, σε σημείο που να υπάρχουν θεατές που λιποθυμούσαν κατά τη διάρκεια της παράστασης. Βλέποντάς το σήμερα, συνειδητοποιείς ότι καθρεφτίζει την κοινωνία μας. Η βία που κάποτε προκαλούσε τόση εντύπωση είναι περίπου όση υπάρχει σε ένα δελτίο ειδήσεων και αυτό είναι πραγματικά ανησυχητικό.
Σκέφτομαι πολύ συχνά πως η εξοικείωση που έχει επέλθει σε σχέση με τη βία οποιασδήποτε μορφής είναι μια πολύ λογική συνέπεια. Αν συνειδητοποιούσαμε αυτό που συμβαίνει γύρω μας καθημερινά και είχαμε απόλυτη επίγνωση της λάσπης μέσα στην οποία υπάρχουμε, δε θα μπορούσαμε να συνομιλήσουμε, θα ουρλιάζαμε στους δρόμους γυμνοί και σε κατάσταση πανικού! Πιστεύω ότι ο ίδιος μας ο οργανισμός έχει μια δικλίδα ασφαλείας απέναντι στο τραγικό.
Από την άλλη, δεν υπάρχει τίποτα πιο παρήγορο από το να υπενθυμίζουμε πως μέσα μας την ίδια στιγμή υπάρχει η βία αλλά και η αγάπη και ότι μπορεί οι άνθρωποι να είμαστε δισεκατομμύρια, αλλά ταυτόχρονα είμαστε όλοι το ίδιο είδος. Η Sarah Kane σε βάζει μέσα από τα έργα της να σκεφτείς ότι είσαι κομμάτι ενός συνόλου και, όταν το σύνολο επηρεάζεται, δεν μπορείς να μένεις ανεπηρέαστος. Και υπενθυμίζει ότι αυτά που μας ενώνουν είναι πολύ περισσότερα από αυτά που μας χωρίζουν.
Στο έργο υπάρχουν πολλές γυμνές σκηνές. Πιστεύεις ότι το γυμνό στην τέχνη είναι πάντα απαραίτητο ή κάποιες φορές εξυπηρετεί άλλες προθέσεις;
Δεν πιστεύω ότι υπάρχει πλέον ταμπού γύρω από το γυμνό, έχουμε εξοικειωθεί μ’ αυτό. Υπάρχει ίσως ταμπού γύρω από την πρόθεση του να υπάρχει το γυμνό και είναι πολλές οι φορές που αμφισβητείται η πρόθεση του καλλιτέχνη. Για να πω την αλήθεια, το βρίσκω κάπως ασήμαντο, καθώς συνήθως είναι απολύτως ξεκάθαρο πότε μια δραματουργία απαιτεί το γυμνό και πότε γίνεται απλώς ένα αισθητικό δόλωμα. Στη δική μας περίπτωση το γυμνό είναι απαραίτητο. Εμένα μου φαίνεται παράξενο ότι σε κάποιες σκηνές φοράμε ρούχα!
Η αλήθεια είναι ότι η παράσταση λειτουργεί αρκετά απελευθερωτικά για τον θεατή σε σχέση με το σώμα του.
Χαίρομαι πολύ που το λες αυτό, γιατί και για μας κάπως έτσι λειτούργησε. Στην αρχή η ιδέα του γυμνού ήταν λίγο τρομακτική, φοβόμασταν να εκθέσουμε τα σώματά μας και ο καθένας είχε προφανώς τις ανασφάλειές του. Όταν όμως αυτό άρχισε να συμβαίνει και μέχρι να ξεκινήσουμε τις παραστάσεις, είχε φτάσει να μας φαίνεται το πιο απλό πράγμα του κόσμου. Ήταν το πιο απελευθερωτικό από όσα είχαμε να διαχειριστούμε, όχι το πιο δύσκολο. Επιπλέον, ξεκινώντας από αυτό, μπορέσαμε να κάνουμε βουτιά και σε άλλα πράγματα. Γιατί υπάρχει κάτι απελευθερωτικό στο να εκθέτεις το σώμα σου με όλες τις ατέλειές του και να το κάνεις φορέα μιας αφήγησης και όχι περιφερόμενη εικόνα.
Υπάρχει μια πολύ ωραία ατάκα στο έργο που λέει: "Μόνο το τώρα υπάρχει, μόνο αυτό υπήρχε πάντα".
Συγκινούμαι και ανατριχιάζω κάθε φορά που ακούω αυτή τη φράση. Έχει πολύ μεγάλη σημασία μέσα στην απλότητά της. Πραγματικά, δεν υπάρχει τίποτα άλλο, μόνο ένα τώρα. Κάθε φορά που προβάλλεις έναν μελλοντικό εαυτό ή ζεις με τη μνήμη ενός παρελθοντικού έχεις χάσει την παρούσα στιγμή. Τα κύτταρά μας είναι συντονισμένα να εισπράττουν τι συμβαίνει τώρα και κάθε φορά που πηγαίνεις πίσω ή μπροστά το τώρα θολώνει και χάνεται σαν να μην υπήρξε ποτέ. Πιστεύω ότι η ανισορροπία ξεκινάει απ’ όταν χάσουμε την επαφή με τον παρόντα χρόνο και ζούμε σε προβολές ή σε νοσταλγίες.
Γιατί, τότε, το κάνουμε αυτό τόσο συχνά;
Δεν ξέρω τι είναι αυτό που μας κάνει να λειτουργούμε έτσι, μπορεί να είναι ο φόβος ή ότι έτσι έχουμε εκπαιδευτεί. Σίγουρα είναι συμφέρον για ένα καπιταλιστικό σύστημα να έχουμε συνεχώς σχέδια και επιθυμίες για το μέλλον ή να ζούμε με παρελθοντολαγνεία.
Εσύ φροντίζεις να είσαι παρούσα στις μικρές και τις μεγάλες στιγμές της ζωής σου;
Το προσπαθώ. Εμείς οι ηθοποιοί είμαστε πιο εξοικειωμένοι με το να λειτουργούμε στο παρόν, γιατί το απαιτεί το ίδιο μας το επάγγελμα.
Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη ανασφάλειες και με απίστευτες προκλήσεις. Πώς την παλεύεις στην καθημερινότητά σου;
Να πω την αλήθεια δεν έχω ιδέα πώς την παλεύω – επιπλέον, μεγαλώνω κι έναν άνθρωπο αυτή τη στιγμή! Έχω απόλυτη επίγνωση ότι ζω σε έναν κόσμο όπου όλα μοιάζουν λάθος και όπου κινδυνεύει να χαθεί η ανθρωπιά, που είναι ό,τι πιο ουσιαστικό. Ενίοτε επιδιώκω να ξεχνιέμαι, να κάνω ότι δε συμβαίνει τίποτα και να ασχολούμαι με πράγματα χωρίς καμία αξία, όπως το να σκρολάρω στο κινητό. Να βυθίζομαι σε μια ύπνωση. Μετά επέρχεται μια αφύπνιση, η οποία φέρει ένα τεράστιο ψυχικό φορτίο, πέφτω στα τάρταρα και παλεύω με ψυχοθεραπεία ή γυμναστική.
Έπειτα υπάρχουν και οι στιγμές απόλυτης ψυχικής και συναισθηματικής διαύγειας, που συντονίζομαι με κάτι πολύ φωτεινό, αισιόδοξο και βουτηγμένο στην αγάπη και τότε μόνο νιώθω ότι είμαι σε ένα ασφαλές μέρος. Προσπαθώ να υπενθυμίζω στον εαυτό μου ότι αυτό είναι το μέρος όπου πρέπει να επιστρέφω και ο μόνος τρόπος να το κάνω είναι η σύνδεση με τον άλλο άνθρωπο. Τίποτα δεν έχει σημασία πέρα από το να είμαστε αλληλέγγυοι και να προχωράμε χέρι χέρι και το βλέμμα μας να ακουμπάει τον διπλανό μας με τρυφερότητα και κατανόηση. Μόνο ο άνθρωπος θα σώσει τον άνθρωπο, βάζω το χέρι μου στη φωτιά γι’ αυτό! Τα συστήματα ανέκαθεν και για πάντα πάσχουν από διαφθορά, εκμετάλλευση και αδιαφορία για τον άνθρωπο. Ακόμα και κάτι υγιές αν γεννηθεί, νομίζω, στην πορεία του θα διαστρεβλωθεί, σαν να είναι αυτή η μοίρα των συστημάτων.
Σπούδασες κοινωνικός λειτουργός. Τι σε οδήγησε, εντέλει, στην υποκριτική;
Εμένα μου φαίνεται μια πολύ φυσική συνέχεια. Οι ανησυχίες μου και η αγάπη με την οποία κοιτούσα τον άνθρωπο με οδήγησαν στις συγκεκριμένες σπουδές. Το θέατρο για μένα είναι ένα ανθρωπιστικό επάγγελμα, γιατί ασχολείται με την ανθρώπινη φύση και την ιστορία ως αφήγηση. Κάπως μου φαίνονται όλα τόσο συγκοινωνούντα, που δεν μπορώ να τα διαχωρίσω.
Διαβάστε Επίσης
Έχεις μια κόρη 4 ετών. Πόσο σε άλλαξε η μητρότητα;
Κανείς δε σε προετοιμάζει και κανείς δε μιλάει για την "αγριότητα" που έχει η διαδικασία του να γίνεις μητέρα. Και δε θα πω "γονιός", γιατί δεν αντιμετωπίζουν την κατάσταση τα δύο φύλα με τον ίδιο τρόπο. Η γυναίκα έχει να διαχειριστεί και έναν ορμονικό "πόλεμο", που συντελείται μέσα της και που κάποιες φορές θολώνει την αντίληψή της για την πραγματικότητα. Για μένα ο ερχομός ενός παιδιού, εκτός από απέραντη χαρά, έχει και κάτι που θυμίζει πένθος. Πένθος για τον άνθρωπο που κάποτε ήσουν και δε θα ξαναγίνεις ποτέ. Νομίζω πως από όλα όσα καλείται ένας άνθρωπος να κάνει το να γίνει γονιός είναι το πιο δύσκολο σε όλα τα επίπεδα. Φυσικά σε αποζημιώνει απόλυτα και είναι ευλογία να μεγαλώνεις έναν άλλο άνθρωπο, δεν υπάρχει κάτι πιο ουσιαστικό. Μπροστά στην παρουσία ενός παιδιού όλα τα άλλα εκμηδενίζονται, αλλά αυτό εμπεριέχει κι ένα τίμημα: Κατά κάποιον τρόπο καλείσαι να βγεις από το δέρμα σου σαν φίδι, να αναγεννηθείς και να συναρμολογήσεις έναν καινούριο εαυτό.
Μας καθορίζει ο τρόπος με τον οποίο μεγαλώνουμε;
Αυτό λέει η επιστήμη, αν και εγώ πιστεύω ότι ο άνθρωπος μπορεί να ανατρέψει τη ζωή του, όμως αυτό απαιτεί τεράστια τόλμη και ίσως και μια έλλειψη επίγνωσης κινδύνου. Αλλά νομίζω ότι κάθε στιγμή μπορεί να είναι μια στιγμή ανατροπής. Αν είμαστε σε απόλυτη ανάγκη, τολμηροί και έτοιμοι να θυσιάσουμε κάτι και να υποστούμε το κόστος, μπορούμε να ανατρέψουμε τη ζωή μας.
Εσύ πώς κρατάς ζωντανό το παιδί μέσα σου;
Η παρουσία της κόρης μου στη ζωή μου είναι ο πιο άμεσος και αποτελεσματικός τρόπος για να το κάνω αυτό. Ένα παιδί είναι ο Γαργαντούας που σε κάνει να ζεις το παρόν και να διατηρείς μια σχέση με το παιδί που κρύβεται μέσα σου. Αλλά και οι φίλοι παίζουν πολύ σημαντικό ρόλο στη ζωή μου. Η φιλία είναι για μένα ένα θεϊκό δώρο που με κάνει καλύτερο άνθρωπο και μου δίνει φτερά. Νιώθω μεγάλη συγκίνηση και ευγνωμοσύνη για τις φιλίες μου, οι οποίες μου υπενθυμίζουν ποια είμαι και από τι υλικά είμαι φτιαγμένη.
