Αν η λέξη "μποέμ" σου φέρνει στο μυαλό τους ζωγράφους στη Μονμάρτρη του 19ου αιώνα, είναι καιρός να σκεφτείς διαφορετικά. Σήμερα ο μποεμισμός εκφράζει έναν τρόπο ζωής που συνδυάζει ελευθερία, δημιουργικότητα και επιλογές έξω από τις συμβάσεις.
Από τη Σοφία Κωνσταντινίδη
Σκέψου τις στιγμές που ένιωσες ελεύθερη. Μπορεί να ήταν εκείνο το βράδυ που επέστρεφες με τα πόδια στο σπίτι και σου ήρθε να χορέψεις εκεί στη μέση του δρόμου ή όταν πριν από δύο καλοκαίρια δούλεψες για έναν ολόκληρο μήνα remote από τη βεράντα του σπιτιού που νοίκιαζες στη Νάξο. Μικρές αλλά και πιο μεγάλες πρωτοβουλίες που πήρες προκειμένου να ζήσεις μακριά από κανόνες και πλαίσια.
Σου πέρασε ποτέ από το μυαλό ότι αυτά τα μικρά, σχεδόν μωρουδίστικα βήματα μπορεί και να τα έκανες προκειμένου να αγγίξεις κάτι που αναζητάς και επιθυμείς πολύ; Στον σημερινό κόσμο, όπου η ρουτίνα μπορεί να μοιάζει ασφυκτικά προβλέψιμη, η υιοθέτηση ακόμη ενός μικρού στοιχείου ελευθερίας θα μπορούσε να εμπνεύσει για μεγαλύτερη χαρά και ολοκλήρωση στη ζωή μας. Πόσο εύκολο, ωστόσο, είναι να υιοθετήσουμε ένα "nouveau bohemian lifestyle";
Από τους καλλιτέχνες του 19ου αιώνα στους χίπις των ’60s
Οι μποέμ άνθρωποι συχνά θεωρούνται ελεύθερα πνεύματα, άτομα που ασπάζονται έναν αντισυμβατικό τρόπο ζωής, γεμάτο καλλιτεχνικές αναζητήσεις και αδιαφορία για τους κοινωνικούς κανόνες. Φαντάσου ένα μικρό καφέ στο Παρίσι του 19ου αιώνα όπου ποιητές και ζωγράφοι συγκεντρώνονται για να ανταλλάξουν ιδέες. Κι αυτή ίσως να είναι η πραγματική ουσία της μποέμικης ζωής. Όταν είσαι μποέμ, δίνεις προτεραιότητα στη δημιουργικότητα, στη σκέψη έξω από τα συνηθισμένα.
Ιστορικά, ο όρος "μποέμ" (γαλλ. la bohème) χρονολογείται από τα μέσα του 19ου αιώνα. Αναφερόταν σε ομάδες καλλιτεχνών, ποιητών, συγγραφέων και μουσικών που ζούσαν στο περιθώριο της κοινωνίας εκείνης της εποχής, έξω από τις νόρμες της μεσαίας τάξης. Αναζητούσαν την ελεύθερη έκφραση, την εμβάθυνση, την έμπνευση αλλά και τη σύζευξη με άλλους ομοίους τους, προκειμένου να δημιουργήσουν, να αναζητήσουν την αίσθηση του "μοναδικού" στην τέχνη, να μιλήσουν την ίδια γλώσσα.
Συνήθως ζούσαν σε φτωχικά διαμερίσματα ή στούντιο, άλλοτε από επιλογή και άλλοτε από οικονομική ανέχεια, και βρίσκονταν ουσιαστικά στο περιθώριο. Η τέχνη και το βαθύτερο νόημα ύπαρξης που έδινε όλο αυτό στη ζωή τους ήταν το "οξυγόνο" ή το δικό τους "χρήμα", ένα είδος ψυχικού πλούτου που μπορούσε να τους "χορτάσει" και να τους κάνει να παραβλέπουν ακόμη και την έλλειψη υλικών αγαθών. Ελευθερία έκφρασης, αχαλίνωτη δημιουργικότητα και ελευθερία χωρίς όρια, λοιπόν.
Τι μπορεί να πάει στραβά; Πολλά! Όπως σημειώνει η ψυχολόγος Ειρήνη Τζελέπη, "η βαθύτερη αναζήτηση ενός πραγματικού καλλιτέχνη, η αναζήτηση της έμπνευσης, του τρόπου με τον οποίο θα φτιάξει κάτι, ο τρόπος που θα το εξελίξει μπορεί να γίνει ιδιαίτερα βασανιστικός και να οδηγήσει σε έναν χαοτικό τρόπο ζωής. Αυτό συνέβαινε και με τον μποέμ του 19ου αιώνα, οδηγώντας έτσι σε καταχρήσεις, έντονη νυχτερινή ζωή και μια δυσκολία σύνδεσης με τον περιβάλλοντα κοινωνικό ιστό".
Ακολούθησαν στο ίδιο πρότυπο οι χίπις της δεκαετίας του ’60 – ένα κίνημα με πολιτική/ιδεολογική βάση, κυρίως αντιπολεμική. Πρέσβευαν την ελευθερία, την αγάπη και την απαλλαγή από υλικά αγαθά και τον καπιταλισμό – οι άνθρωποι μπορούν να τα καταφέρουν με λιγότερα όταν νιώσουν ελεύθεροι και μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα. Επιδίωκαν την ομαδική διαβίωση (κοινόβια) και όχι την ατομική επιδίωξη. Πρέσβευαν την αντίσταση στο σύστημα, την ειρήνη σε όλο τον κόσμο, την ψυχεδελική κουλτούρα και ουσιαστικά την κοινωνική επανάσταση.
Ο νέος τύπος μποέμ
"Σήμερα ο σύγχρονος μποεμισμός, το "nouveau bohemian lifestyle”, όπως αποκαλείται, δεν αφορά πλέον την απουσία χρημάτων, αλλά μια συνειδητή επανεκτίμηση των αξιών" εξηγεί η ψυχολόγος. "Τα μέλη του συχνά επιλέγουν έναν εναλλακτικό τρόπο ζωής: Αντί για μόνιμη εργασία, επιλέγουν να είναι ελεύθεροι επαγγελματίες, αντί να χτυπούν κάρτα, διαλέγουν μια δουλειά που μπορούν να κάνουν από απόσταση, αντί για στεγαστικό δάνειο, προτιμούν ευέλικτη διαβίωση ή ταξίδια". Όπως συμβαίνει πάντα, αυτή η τάση έχει γεννηθεί μέσα από μια ανάγκη της εποχής.
"Η σύγχρονη γενιά έχει μεγαλώσει με πολύ αποδυναμωμένες παραδοσιακές αξίες, όπως η οικογένεια, η θρησκεία, τα διάφορα ήθη και έθιμα, και έχει διαμορφωθεί σε οικογενειακά περιβάλλοντα χωρίς ιδιαίτερη σύνδεση και επικοινωνία, καθώς οι γονείς έτρεχαν από το πρωί ως το βράδυ για την επιδίωξη μιας καριέρας, απουσιάζοντας για ώρες από το σπίτι, και νταντάδες αναπλήρωναν το κενό για πολλές ώρες. Εάν σε αυτή τη συνθήκη προστεθεί η έκρηξη της τεχνολογίας, του Διαδικτύου και των social media, γίνεται κατανοητό το γιατί γεννιέται η ανάγκη αναζήτησης μιας ταυτότητας και προσδιορισμού του "Ποιος είμαι εγώ μέσα σ’ αυτό τον καινούριο και χαοτικό κόσμο;”.
Το nouveau bohemian lifestyle αποτελεί ουσιαστικά μια πρόσκληση για συνειδητή ζωή προκειμένου να καταφέρει κανείς να έρθει σε επαφή με τον εαυτό του" εξηγεί η ειδικός και συνεχίζει: "Ο σύγχρονος μποέμ επιδιώκει μια προσπάθεια αυτοπροσδιορισμού μέσα στο ίδιο το σύστημα, που δε δίνει εύκολα τη δυνατότητα διαμόρφωσης μιας ταυτότητας. Δεν έχει πολιτική ιδεολογία ή επαναστατική δράση (γιατί μάλλον δεν είναι αυτό το ζητούμενο στη σημερινή εποχή) και δε λειτουργεί σε ομαδική βάση, αλλά είναι κυρίως μια ατομική επιδίωξη. Αποτελεί ουσιαστικά μια lifestyle επιλογή εντός του συστήματος και του ψηφιακού κόσμου. Επιδιώκει την ισορροπία ανάμεσα στην ελευθερία, τη σύγχρονη αισθητική αλλά και την κοινωνική συνείδηση και δίνει προτεραιότητα στην προσωπική ελευθερία και την αυτοέκφραση".
Διαβάστε Επίσης
Πώς υιοθετούμε έναν μποέμ τρόπο ζωής σήμερα;
Το να ξεκινήσεις έναν μποέμικο τρόπο ζωής δε σημαίνει ότι πρέπει να τα παρατήσεις όλα και να πας στην Ινδία, ούτε καν στην Ικαρία για έναν μήνα. Μπορεί να είναι μια αλλαγή στη ρουτίνα σου. Πάρε μια τολμηρή απόφαση ή απλώς αποφάσισε να επιβραδύνεις τους ρυθμούς σου. Απενεργοποίησε τις ειδοποιήσεις στο smartphone, μη ρίχνεις ούτε μια κλεφτή ματιά στα e-mails σου το Σαββατοκύριακο, κάνε μια βόλτα έτσι χωρίς στόχο, μίλησε ανοιχτά, βγες για έναν καφέ με έναν φίλο σου, έλα πιο κοντά στον εαυτό σου.
Για την Ειρήνη Τζελέπη, "ένας μποέμικος τρόπος ζωής σήμερα σχετίζεται ουσιαστικά με περισσότερη ελευθερία, αυθορμητισμό και δημιουργικότητα. Στο γραφείο μου έρχονται για ψυχοθεραπεία άνθρωποι που ζουν σύμφωνα με τις κοινωνικές επιταγές, με οδηγίες κατεύθυνσης, λες και η ζωή είναι ένα project που το τρέχουν πετυχαίνοντας έναν στόχο τη φορά. Είναι αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι που μου περιγράφουν ότι, παρά το γεγονός ότι έχουν συμπληρώσει όλα τα κουτάκια, δε νιώθουν χαρά και ικανοποίηση".
Η στροφή προς έναν μποέμικο τρόπο ζωής δε σημαίνει σίγουρα ότι θα κάνουμε κάτι ανατρεπτικό ή επαναστατικό. Απλώς θα στραφούμε προς τον εαυτό μας και τον συναισθηματικό μας κόσμο για να αναζητήσουμε τις πραγματικές μας επιθυμίες. Θα βαδίσουμε πιο κοντά σ’ αυτό για το οποίο έχουμε γεννηθεί και μας ταιριάζει. Κι αυτό μπορεί να μην έχει καμία απολύτως σχέση με το project ζωής που τρέχουμε τόσο καιρό!
Βήματα για μια πιο δημιουργική καθημερινότητα
• Έστω και για ένα μικρό διάστημα κάθε μέρα, ακόμα και για 10 λεπτά, φροντίζουμε να ερχόμαστε σε επαφή με τον εαυτό μας και τα συναισθήματά μας. Αν αυτό που διαπιστώνουμε είναι δυσαρέσκεια και έλλειψη χαράς. είναι φανερό ότι πρέπει να πάρουμε διαφορετικό δρόμο.
• Δίνουμε σημασία στις αισθήσεις μας.
• Παύουμε να επιζητούμε την αποδοχή των άλλων.
• Κυνηγάμε τα όνειρα και τις επιθυμίες που είχαμε από παιδιά και δεν έχουν ακόμη πραγματοποιηθεί.
• Ερχόμαστε όσο το δυνατόν πιο συχνά σε επαφή με τη φύση, που εμπεριέχει
την αυθεντικότητα.
• Κάνουμε κάτι δημιουργικό κάθε μέρα επειδή μας δίνει χαρά και όχι επειδή είναι κοινωνικά αποδεκτό.
