Χθες το απόγευμα βρέθηκα στα εγκαίνια της έκθεσης People Power Platon στο Μουσείο Μπενάκη. Στο πλαίσιο της βραδιάς, ο σπουδαιότερος φωτογράφος πορτρέτων του καιρού μας συνομίλησε με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. Η συζήτηση κινήθηκε αναπόφευκτα στις συνέπειες της Τεχνητής Νοημοσύνης στη ζωή μας.
Ο φωτογράφος, λοιπόν, σε ένα σημείο της κουβέντας διατύπωσε την εξής άποψη, που εμάς τους αισιόδοξους για το μέλλον της ανθρωπότητας, μας εκφράζει απόλυτα: "Σε πέντε, το πολύ δέκα χρόνια από τώρα, το σκληρό νόμισμα της εποχής, θα είναι η ανθρώπινη επαφή και το να βρίσκεσαι εκεί όταν κάτι συμβαίνει”, σημειώνοντας ταυτόχρονα ότι αυτή τη στιγμή αφιταλανταευόμαστε αν αυτό που αντικρίζουμε στην οθόνη μας είναι πραγματικό ή δημιούργημα Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η έμφυτη τάση του ανθρώπου να εξιδανικεύει κι έπειτα να νοσταλγεί παλαιότερες εποχές, είτε τις έζησε στην ακμή τους, είτε βρέθηκε στα απόνερά τους, ή ακόμη κι αν δεν τις έζησε καθόλου αφήνει μία χαραμάδα αισιοδοξίας για την επιστροφή στο χειροποίητο, το αληθινό, το αναλογικό.
Ήδη μικροτάσεις και mega trends καταδεικνύουν ότι η κοινωνία στρέφεται σε αντικείμενα που θυμίζουν πιο απλές εποχές. Η εκτόξευση του βινυλίου, τα κινητά "με κουμπιά” ως αντικομφορμιστική συμπεριφορά ή αν προτιμάτε απόλυτο αξεσουάρ του φασαιό-maxxing (για να χρησιμοποιήσουμε και την ορολογία της εποχής), τα book clubs, η εμμονή με τη δεκαετία του ‘90 σε επίπεδο μόδας και ποπ κουλτούρας είναι μερικά δείγματα της ανάγκης μας να μειώσουμε τον ψηφιακό θόρυβο.
Από την άλλη βέβαια, την ίδια στιγμή που στο πικάπ παίζει το φρεσκοπρεσαρισμένο Dopamine Chamber των Fontaines D.C. ο κέρσορας αναβοσβήνει στο πεδίο "Ρωτήστε το ChatGPΤ” που έχει γίνει ο νέος σου ψυχολόγος, απ’ όταν ο δικός σου ανέβασε τις συνεδρίες από τα 50 στα 70 ευρώ. "Μήπως τελικά το γεγονός ότι περιμένει από εμένα να στείλω δείχνει ότι δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμος, παρόλο που όταν επικοινωνώ ανταποκρίνεται θετικά;”, θα γράψεις όσο βασανίζεται η ψυχούλα σου με μουσικό χαλί το”Japan”.
Η χριστουγεννιάτικη μαγεία πάντα φτιάχνονταν στο χέρι
Παρά τις άχαρες προσπάθειες κάποιων να εισάγουν την Τεχνητή Νοημοσύνη στη μόδα, ευτυχώς για τη βιομηχανία και τους εργαζόμενους σε αυτή, τα ρούχα, είναι κάτι που φτιάχνεται στο χέρι. Τι γίνεται όμως με το μάρκετινγκ γύρω από αυτά; Η προώθησή κάθε συλλογής, οι καμπάνιες, τα shows, νέα λανσαρίσματα όλα μεταδίδονται σε ψηφιακές πλατφόρμες, αλλιώς είναι σα να μην υπήρξαν ποτέ.
Φέτος, όμως, εντοπίζεται μία μετατόπιση που μόνο αισιοδοξία μπορεί να προκαλέσει για το μέλλον του digital content. Πάρα τις απεριόριστες δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, δύο μεγάλοι οίκοι, πρώτα η Prada και ύστερα ο Dior, επένδυσαν στην τέχνη του κινουμένου σχέδιο για τις χριστουγεννιάτικες καμπάνιες τους.
Στην Prada, τρία ποντίκια σηκώνουν ένα dalmatian μοκασίνι, ενώ η ηθοποιός Sadie Sink σκύβει για να παρακολουθήσει την επιχείρηση. Λίγο παραπέρα, μια νυχτερίδα κρατά μια μαύρη δερμάτινη τσάντα. Στη γιορτινή καμπάνια της Prada για το 2026, τα αξεσουάρ συμμετέχουν σε μικρά επεισόδια κινουμένων σχεδίων, μέσα σε δωμάτια με αναμμένα τζάκια και χειμωνιάτικα τοπία ζωγραφισμένα στο χέρι. Το "Drawing Prada: Animated by Hand" συνδυάζει τη φωτογραφία και τη σκηνοθεσία του Glen Luchford με την εικονογράφηση από μία ομάδα καλλιτεχνών υπό τη διεύθυνση του θρύλου του animation John Pomeroy.
Η καμπάνια άμα τη εμφανίσει έγινε viral στα social media συνοδευόμενη από διθυραμβικά σχόλια για την επιλογή των καλλιτεχνικών διευθυντών Miuccia Prada και Raf Simons να επιλέξουν το κινούμενο σχέδιο, ζωγραφισμένο στο χέρι, ως κεντρικό στοιχείο της εορταστικής καμπάνιας του οίκου. Δύσκολα παραβλέπει κάνεις την ειρωνεία ότι στο κύριο κανάλι εκπομπής προϊόντων Τεχνητής Νοημοσύνης, εξυμνείται το χειροποίητο.
Λίγες μόλις ημέρες μετά ακολουθεί ο οίκος Dior. Μια χειμωνιάτικη νύχτα του 1949, το τηλέφωνο χτυπά στο 30 της λεωφόρου Montaigne. Στην άλλη άκρη βρίσκεται η Marlene Dietrich, η οποία χρειάζεται ένα καινούργιο φόρεμα. Αυτή είναι η αφετηρία του "Christian Dior’s Night in Color", της μικρού μήκους ταινίας κινουμένων σχεδίων που δημιούργησε ο Sylvain Chomet για τα φετινά Χριστούγεννα, υπό τη δημιουργική διεύθυνση του Jonathan Anderson. Και αν η παραγγελία ακούγεται απολύτως πιθανή για τη συγκεκριμένη πελάτισσα, η συνέχεια επιφυλάσσει μια ομιλούσα καρέκλα, τρεις μέλισσες και ένα τυχερό αστέρι με τη φωνή της Rihanna.
Ο Robert Pattinson αναλαμβάνει την αφήγηση, ο Louis Garrel δανείζει τη φωνή του στον Christian Dior και η Camille Cottin στη Dietrich. Ο Josh O’Connor υποδύεται την καρέκλα, ενώ ο LaKeith Stanfield γίνεται ο Ron, ο σκηνοθέτης. Το καστ συμπληρώνουν η Greta Lee, η Nine d’Urso και η Nadia Tereszkiewicz ως μέλισσες.
Ο Sylvain Chomet,o Γάλλος κομίστας, animator και σκηνοθέτης έχει υπογράψει τις "Τριπλέτες της Μπελβίλ" και τον "Θαυματοποιό" και παρότι ο οίκος δημοσίευσαι και ένα bts βίντεο με τη δημιουργία του storyboard της μικρού μήκους animation ταινίας, τα σχόλια βρίθουν από δύσπιστους Θωμάδες που επιμένουν ότι η καμπάνια του οίκου είναι AI και όχι σχεδιασμένη στο χέρι. Μία ένδειξη της καχυποψίας που πλέον επεκτείνεται πέρα από τα βίντεο με γλυκά σκυλάκια που σώζουν μωρά και λέαινες που εναποθέτουν τα μικρά τους στην αγκαλιά κάποιας κυρίας που κάνει σαφάρι.
Η ασύγκριτη υπεροχή του fatto a mano
Στη γοητεία του animation ενέδωσε και η Bottega Veneta σε μία αποκλειστική συνεργασία με τα γλυκά σκανδιναβικά πλασματάκια Moomins, η οποία φέρνει το φανταστικό σύμπαν των εικονογραφήσεων της Tove Jansson σε διάλογο με την παράδοση της εταιρείας στην επεξεργασία του δέρματος. Στο site του οίκου τα λευκά, μπαμπάτσικα Moomins ζωντανεύουν μέσα από animations με μοτίβα λουλουδιών, κυρίως όμως, εδώ, έχουμε να κάνουμε δερμάτινα αξεσουάρ και το χαρακτηριστικό intrecciato του ιταλικού οίκου, κορυφαίο δείγμα δεξιοτεχνίας και αξίας του χειροποίητου.
Την ίδια στιγμή η Loewe ανακοινώνει τη σύμπραξή της με τον Tim Burton ο οποίος παραχωρεί στο brand μία άνευ προηγουμένου πρόσβαση στα αρχεία της ταινίας της Disney "The Nightmare Before Christmas" για τη δημιουργία μιας χριστουγεννιάτικης συλλογής που μεταμορφώνει τα αρχικά σκίτσα και τις μαριονέτες του Jack Skellington, της Sally, του Zero, και άλλων χαρακτήρων και σκηνών μέσω της σχολαστικής χειροτεχνίας του ισπανικού οίκου σε αντικείμενα πόθου.
Όπως έχουμε γράψει στο παρελθόν, η μόδα αφουγκράζεται τις κοινωνικές τάσεις, τις αφομοιώνει και έπειτα τις μεταφράζει σε προϊόντα είτε αυτά φοριούνται, είτε καταναλώνονται ως περιεχόμενο. Ας μη ξεχνάμε κάτι σημαντικό. Αυτή δεν είναι μονάχα η εποχή του AI, είναι και η εποχή της όλο και πιο περιορισμένης πρόσβασης σε πολυτελή προϊόντα και προϊόντα φτιαγμένα στο χέρι από ανεξάρτητους δημιουργούς, που εξαιτίας της δυσκολίας εύρεσης έμπειρων τεχνητών να αναλάβουν την παραγωγή τους και του κόστους της πρώτης ύλης γίνονται δυσπρόσιτα.
Σε αυτό το σκηνικό η επιστροφή σε τέχνες όπως αυτή του κινουμένου σχεδίου στο χέρι, αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία και για τους δημιουργούς, αλλά και για τους καταναλωτές. Οι μεν επωφελούνται από τις συνεργασίες με τους μεγάλους οίκους και τα τεράστια κανάλια επικοινωνίας τους, οι δε, ακόμα και αν ποτέ δεν κουβαλήσουν τρία σκερτσόζικα ποντικάκια ένα Prada loafer μέχρι τα πόδια τους, έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν τη μαγεία της τέχνης και της συνάντησής της με τη μόδα απλώς πληρώνοντας τη σύνδεσή τους στο internet.
Ρηχό; Ίσως να φαίνεται έτσι εκ πρώτης, όμως η υπενθύμιση της ύπαρξης του χειροποίητου και του αναλογικού χτυπάει το κέντρο της μνήμης, εκπαιδεύει και εν τέλει αποσπά, έστω λίγο, από τη δυστοπική διάσταση του ψηφιακού κόσμου. Δεν είναι δα, και τόσο μικρό πράγμα αυτό.
