top article

Η Βάσια Χατζή είναι Γενετίστρια - Βιολόγος (BSc, MSc, PhD) με πάθος για τη βιολογία, την τέχνη και τον απρόσμενο συνδυασμό τους. Έχει εργαστεί ως ερευνήτρια Κυτταρογενετικής στο ΕΚΕΦΕ "Δημόκριτος", ενώ πρόσφατα εντάχθηκε ως Βιολόγος στην επιστημονική ομάδα του Μπενάκειου Φυτοπαθολογικού Ινστιτούτου. Παράλληλα με το πλούσιο επιστημονικό της έργο, που περιλαμβάνει βραβεία, διακρίσεις, υποτροφίες και δημοσιεύσεις, η αγάπη της για την Τέχνη την οδήγησε στη δημιουργία δύο διαφορετικών projects, στα οποία συνδέει τις βιο-ιατρικές επιστήμες με την τέχνη.

Το 2012, δημιούργησε το LaB. Bio-Conceptual Creations, που περιλαμβάνει κοσμήματα και άλλες καλλιτεχνικές δημιουργίες τις οποίες εμπνεύστηκε από τις δομές και τις έννοιες της Βιολογίας. Στη συνέχεια, από το 2013, δημιούργησε και επιμελείται το διεθνές καλλιτεχνικό δίκτυο MED in ART, στο οποίο φιλοξενεί το έργο 155 καλλιτεχνών από 32 χώρες, οι οποίοι εμπνέονται από τις βιο-ιατρικές επιστήμες.

Τέχνη & Επιστήμη


Η Επιστήμη και η Τέχνη αποτελούν δύο ξεχωριστά πεδία της ανθρώπινης δημιουργικότητας που είναι όμως συμπληρωματικά και ισοδύναμα. Από πολύ νωρίς είχα την επιθυμία να διερευνήσω τη μεταξύ τους σχέση και να τα συνδέσω σε ένα ευρύτερο πλαίσιο. Παράλληλα, ήθελα να αναδείξω την εσωτερική δομή του ανθρώπινου σώματος, τόσο ως προς την μορφή και τη λειτουργία του, όσο και ως προς τις φιλοσοφικές και συμβολικές του προεκτάσεις. Μεγάλωσα σε ένα "υβριδικό" οικογενειακό περιβάλλον με έντονες επιρροές τόσο από την Επιστήμη όσο και την Τέχνη. Το σπίτι μας ήταν γεμάτο βιβλία τέχνης και επιστήμης καθώς και έργα τέχνης της μητέρας μου και πίνακες του παππού μου, του ζωγράφου και χαράκτη Γιώργου Σικελιώτη. Αναπόφευκτα, οι κόσμοι της επιστήμης και της τέχνης με επηρέασαν και με γοήτευσαν από νωρίς. Επέλεξα να σπουδάσω Βιολογία αλλά αντιμετωπίζω το βιολογικό εργαστήριο όχι μόνο ως χώρο έρευνας και διάγνωσης αλλά και ως πεδίο έμπνευσης και δημιουργικής έκφρασης.

LaB. Bio-Conceptual Creations

Το LaB. bio-conceptual creations είναι ο προσωπικός μου εικαστικός κόσμος, μέσα από τον οποίο εκφράζω την ανάγκη να επικοινωνήσω την επιστήμη μου μέσω μίας διαφορετικής προσέγγισης και παράλληλα να εξοικειώσω το κοινό με δομές και έννοιες της Βιολογίας. Πρόκειται για ένα κόσμο θαυμαστή της πολυπλοκότητας και σπάνιας αισθητικής.

Meet the designer: Βάσια Χατζή
Nucleosomes_Φωτογράφος Ραφαήλ Φωτόπουλος

 

Στη Βιολογία, όπως και στην Τέχνη, η Εικόνα είναι πολύ σημαντική, καθώς έχει τη δύναμη να μιλάει από μόνη της, να προκαλεί συναίσθημα, και να ενεργοποιεί το ενδιαφέρον μας με μη λεκτικό τρόπο. Οι βιολόγοι ασχολούμαστε κυρίως με δομές μη ορατές με γυμνό μάτι, τις οποίες, μέσω του μικροσκοπίου και άλλων τεχνολογιών, μετατρέπουμε σε εικόνες, προκειμένου στη συνέχεια να καταλήξουμε μέσω αυτών σε ορισμένα συμπεράσματα. Επομένως, οι εικόνες στη βιολογία συνθέτουν ένα είδος οπτικής γλώσσας. Όμως, η επιτακτική ανάγκη για λογική ερμηνεία αυτών των εικόνων, με εμπόδιζε να αφεθώ στην αισθητική τους γοητεία. Μέσα από το LaB.Bio-conceptual Creations και την καλλιτεχνική δημιουργία προσπαθώ να επιτύχω το αντίστροφο. Δηλαδή, να αντιμετωπίσω τις βιολογικές εικόνες και δομές πρωτίστως αισθητικά και να τις εντάξω σε ένα εννοιολογικό πλαίσιο που ανυψώνει τη λειτουργικότητα τους σε ένα ευρύτερο σύμβολο.

Η έμπνευση

Πηγή έμπνευσης αποτελεί για εμένα ο αρμονικός κόσμος των βιολογικών δομών και εννοιών τον οποίο μελετούσα στα εργαστήρια γενετικής και στις εικονογραφήσεις των βιβλίων. Για παράδειγμα, το DNA, το μόριο της ζωής, είναι ένα μόριο αρκετά αντιφατικό, καθώς είναι ταυτόχρονα πολύπλοκο και κομψό, δυναμικό και εκλεπτυσμένο, με πολλές ακόμη ανεξερεύνητες πτυχές του "χαρακτήρα" του. Το DNA είναι ίσως το πιο μυστηριώδες μόριο. Και το μυστήριο αποτελεί για εμένα πηγή έμπνευσης.

300nm DNA Fiber_Φωτογράφος Ραφαήλ Φωτόπουλος
300nm DNA Fiber_Φωτογράφος Ραφαήλ Φωτόπουλος

 

Αντιστοίχως εμπνεύστηκα και από άλλα δομικά στοιχεία του κυττάρου, λιγότερο "δημοφιλή" στο ευρύ κοινό αλλά εξίσου θαυμαστά και μυστηριώδη, όπως είναι το Ενδοπλασματικό Δίκτυο, η Μιτωτική Άτρακτος και ο Κυτταροσκελετός. Τα δομικά αυτά στοιχεία τα αντιμετωπίζω στο LaB., ανάλογα με τη βιολογική λειτουργίας τους, ως σύμβολα των ανώτερων αξιών του ανθρώπου, και αντιπροσωπεύουν για παράδειγμα το Δυναμισμό, τη Δημιουργικότητα, τη Δικαιοσύνη ή τη Διαχρονικότητα. Κάθε δημιουργία μου είναι χειροποίητη, άρα και μοναδική, όπως ακριβώς συμβαίνει και στη φύση. Επίσης, κάθε δημιουργία μου συνοδεύεται και από ένα καρτελάκι, στο οποίο το κόσμημα συστήνεται σε πρώτο πρόσωπο, σαν να είχε το ίδιο φωνή, και μιλά για τα υλικά, την πηγή της έμπνευσης και το βιο-συμβολισμό του. Αυτό το καρτελάκι αποτελεί την προσωπική ταυτότητα του κοσμήματος και καταλήγει πάντα με την προτροπή για φροντίδα, σεβασμό και αγάπη, δηλαδή το τρίπτυχο που θα πρέπει να διέπει τις σχέσεις μας με τους άλλους, τα φυσικά στοιχεία, αλλά και τους διαφορετικούς εαυτούς μας.

Η μοναδικότητα της ομορφιάς

Θεωρώ τις δημιουργίες μου ξεχωριστές διότι αναδεικνύουν τη μοναδικότητα εκείνου που τις φορά. Αντιμετωπίζω την ομορφιά ως ένα πεδίο συνεχώς εξελισσόμενο. Αντί να αναπαραστήσω τις φυσικές δομές που μπορούμε να αντιληφθούμε με γυμνό μάτι και που είναι ήδη γνωστές για την ομορφιά τους, όπως για παράδειγμα τα λουλούδια ή τα έντομα, προτίμησα να προσφέρω στο κοινό τη χαρά της ανακάλυψης της κρυμμένης ομορφιάς των βιολογικών δομών. Μέσα από τις δημιουργίες μου επαναπροσδιορίζω την έννοια της ομορφιάς, όχι ως κοινωνικό περιορισμό αλλά ως πεδίο απελευθέρωσης και αποδοχής. Για αυτό και οι δημιουργίες μου απευθύνονται σε εκείνους που αναζητούν την ομορφιά και την κομψότητα σε όλες τις εκδοχές της. Παράλληλα, απευθύνονται σε εκείνους που κατακτούν αυτή την ομορφιά χωρίς να υποτιμούν την ευφυΐα τους. Διότι στον κόσμο του LaB. "Η Ευφυΐα είναι η Νέα Ομορφιά" (i.e. "Intelligence is the New Beauty").

The Nucleosomes_Φωτογράφος Γιώργος Ασημακόπουλος
The Nucleosomes_Φωτογράφος Γιώργος Ασημακόπουλος

 

Η πρόκληση

Η μεγαλύτερη πρόκληση ήταν η δημιουργία ενός καινούριου αισθητικού και λεκτικού κώδικα και η εύρεση των κατάλληλων μέσων της οπτικής απόδοσης αυτού του κώδικά. Στόχος μου είναι να καταφέρω να εξοικειώσω το κοινό με βιολογικούς όρους όπως για παράδειγμα η χρωματίνη του DNA, τα νουκλεοσώματα, το ενδοπλασματικό δίκτυο, η μιτωτική άτρακτος, ο κυτταροσκελετός κ.ά. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, δημιούργησα μία νέα ορολογία δίπολων εννοιών που αντανακλά τη σύνδεση επιστήμης, τέχνης και μόδας όπως είναι η μοριακή κομψότητα (molecularelegance), το βιο-εννοιολογικό πλαίσιο, η βιο-εμπνεόμενη μόδα (bio-inspiredfashion), glamour geekness, wearable science, κ.ά..

The Endoplasmic Reticulum_Φωτογράφος Γιώργος Ασημακόπουλος
Endoplasmic Reticulum_Φωτογράφος Γιώργος Ασημακόπουλος

 

Αντιμετωπίζω τις δημιουργίες μου όχι μόνο ως αντικείμενα μόδας αλλά κυρίως ως αυτόνομες υπάρξεις που κάθε μία έχει τη δική της προέλευση και μία διαφορετική ιστορία να αφηγηθεί. Ξεχωρίζω κυρίως τα κολιέ και τα σκουλαρίκια διότι έχουν το πλεονέκτημα να πλαισιώνουν και να αναδεικνύουν το πρόσωπο, που αποτελεί τον πυκνότερο πόλο έλξης της προσοχής μας, και το ισχυρότερο επικοινωνιακό μέσο του ανθρώπινου σώματός.

Η επιστήμη στη μόδα

Στο χώρο της μόδας εισβάλλουν πλέον δυναμικά η επιστήμη και η τεχνολογία, υποσχόμενες μία συναρπαστική εξέλιξη. Σε διεθνές επίπεδο, αυτός ο πειραματισμός και η συνεργασία μεταξύ διαφορετικών κλάδων γεννούν πρωτότυπα "υβριδικά" έργα που ακροβατούν μεταξύ μόδας, τέχνης, επιστήμης και τεχνολογίας: ρούχα εμπνευσμένα από εικόνες της επιστήμης, βιο-μιμητικός σχεδιασμός, τεχνολογία 3D printing, laser-cut υφάσματα, ρούχα από βιο-διασπώμενα υλικά, από υβρίδια υφασμάτων και ζωντανούς οργανισμούς. Αντιλαμβάνομαι και αντιμετωπίζω τη μόδα όπως κάθε τι εξελίξιμο που σχετίζεται με τον άνθρωπο. Η μόδα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εμπορικούς κλάδους, αλλά αποτελεί παράλληλα και ένα δημιουργικό πεδίο που συνεχώς εξελίσσεται, διευρύνοντας τα όριά του, επανεξετάζοντας συνεχώς τη σχέση του ανθρώπινου σώματος με το περιβάλλον του και θέτοντας υπό αμφισβήτηση τα κοινωνικά πρότυπα της ομορφιάς.

The DNA Scaffold_Φωτογράφος Γιώργος Ασημακόπουλος
The DNA Scaffold_Φωτογράφος Γιώργος Ασημακόπουλος

 

MΕDinART

Το MEDinART είναι ένα διεθνές εξελισσόμενο δίκτυο 155 καλλιτεχνών από 32 χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, οι οποίοι εμπνέονται από τις βιοϊατρικές επιστήμες. Στόχοι του είναι η σύνδεση των βιο-ιατρικών επιστημών με τις τέχνες και η διερεύνηση της μεταξύ τους σχέσης μέσα από την παρουσίαση του έργου των καλλιτεχνών που φιλοξενεί, η δημιουργία μιας νέας καλλιτεχνικής κοινότητας και η ανάδειξη αυτής της νέας μορφής τέχνης σε παγκόσμιο επίπεδο. Μέχρι σήμερα το MEDinART έχει συνεργαστεί με κυβερνητικούς και μη-κυβερνητικούς οργανισμούς της Ελλάδας και του εξωτερικού. Στο πλαίσιο των συνεργασιών αυτών, αναλαμβάνω προσωπικά την επιμέλεια, την επικοινωνία και τη διοργάνωση εκθέσεων, εκδηλώσεων, ομιλιών και άρθρων που αφορούν στην συσχέτιση Τέχνης και Επιστήμης.

Τόσο με το ΜΕDinARTόσο και με τo LaB., έχω συμμετάσχει σε ομαδικές εκθέσεις τέχνης, επιστήμης και μόδας στην Ελλάδα, το Βέλγιο, την Ελβετία καθώς και στην Ατλάντα και στο Σεν Λούις των ΗΠΑ, με σημαντικότερη την περιοδεύουσα διεθνή έκθεση ανατομίας και τέχνης "Fabrica Vitae", του ομώνυμου οργανισμού με έδρα το Λονδίνο. Πρόσφατα, συμμετείχα στο fashion event "Gallery Showroom" της δημιουργικής ομάδας 4Casting,όπου μαζί με 30 ακόμη Έλληνες δημιουργούς παρουσίασα LaB. δημιουργίες σε μία εικαστική εγκατάσταση, καθώς και σε ένα πρωτοποριακό fashion runway show. Η ιδέα και οι δημιουργίες του LaB. bio-conceptual creations βρίσκονται στην ιστοσελίδα www.La-B.gr, καθώς και στη σελίδες μου στο Facebook και στο Instagram, που αποτελούν τις προσωπικές μου on line εκθέσεις.

Ιούλιος 2018

>